የመጨረሻው ቆጠራ – በመጀመሪያ ቃል የተገባለት

የሰው ልጅ በመጀመሪያ እንደት እንደወደቀ ተመልክተናል መጽሐፍ ቅዱስ እግዚአብሔር በታሪክ መጀመሪያ ላይ በተደረገው ተስፋ ላይ የተመሠረተ ዕቅድ እንዳለው ይነግረናል።

መጽሐፍ ቅዱስ – በእውነት ቤተ መጻሕፍት

በመጀመሪያ፣ ስለ መጽሐፍ ቅዱስ አንዳንድ እውነታዎች። መጽሐፍ ቅዱስ በብዙ ደራሲያን የተፃፈ የመጻሕፍት ስብስብ ነው። እነዚህ መጻሕፍት ከመጀመሪያው እስከ መጨረሻ ለመጻፍ ከ ፩ ፻ ፶ ዓመታት በላይ ፈጅቷል። ይህም መጽሐፍ ቅዱስን እንደ ቤተመጻሕፍት ያደርገዋል እና ከሌሎች ታላላቅ መጽሃፍት ይለያል። መጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው በአንድ ደራሲ ብቻ ከሆነ ወይም እርስ በርስ የሚተዋወቁ ቡድኖች አንድነቱ ላይገርም ይችላል ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስ ደራሲዎች በመቶዎች እና በሺዎች በሚቆጠሩ ዓመታት ተለያይተዋል. እነዚህ ጸሃፊዎች ከተለያዩ አገሮች፣ ቋንቋዎች እና ማህበራዊ አቋም የመጡ ናቸው። ነገር ግን መልእክቶቻቸው እና ትንበያዎቻቸው እርስ በርስ የተያያዙ እና ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ የተመዘገቡ የታሪክ እውነታዎች ናቸው. የብሉይ ኪዳን መጻሕፍት (ከኢየሱስ በፊት የነበሩት መጻሕፍት) በጣም ጥንታዊ ቅጂዎች እስከ ዛሬ ድረስ ያሉት ከ ፪ ፻ ዓመተ አለም ሲሆን የአዲስ ኪዳን ቅጂዎች የተጻፉት ከ ፩ ፻ ፳ ፭ ዓ.ም እና በኋላ ነው።

በገነት ውስጥ የወንጌል ተስፋ

መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ወደፊቱ ጊዜ እንዴት እንደሚተነብይ በመጽሐፍ ቅዱስ መጀመሪያ ላይ እናያለን። ስለ መጀመሪያው ጊዜ ቢሆንም፣ መጨረሻውን ግምት ውስጥ በማስገባት ነው የተጻፈው። እዚህ ላይ እግዚአብሔር ሰይጣንን (በእባብ አምሳል የነበረውን) ሰይጣንን (በእባብ አምሳል) ካመጣ በኋላ በእንቆቅልሽ ሲገጥመው የገባውን ቃል እንመለከታለን። የሰው ልጅ ውድቀት.

በአንተና በሴቲቱ መካከል፥ በዘርህና በዘርዋም መካከል ጠላትነትን አደርጋለሁ፤ እርሱ ራስህን ይቀጠቅጣል፥ አንተም ሰኰናውን ትቀጠቅጣለህ።

ኦሪት ዘፍጥረት ፫ : ፲ ፭

ይህ በወደፊት ጊዜ ውስጥ በፈቃድ ትንቢታዊ መሆኑን ማየት ትችላለህ። አምስት የተለያዩ ቁምፊዎችም ተጠቅሰዋል። እነርሱም ቀጣዮቹ ናቸው:

  1. እኔ = እግዚአብሔር
  2. አንተ = እባብ ወይም ሰይጣን
  3. ሴትዮዋ
  4. የሴቲቱ ዘር
  5. የእባብ ወይም የሰይጣን ዘር

ተስፋው እነዚህ ገፀ-ባህሪያት ወደፊት እንዴት እንደሚገናኙ ይተነብያል። ይህ ከዚህ በታች ይታያል።

በተስፋው ውስጥ በተገለጹት ገጸ-ባህሪያት መካከል ያሉ ግንኙነቶች
በተስፋው ውስጥ ባሉ ገጸ-ባህሪያት መካከል ያሉ ግንኙነቶች

‘ሴቲቱ’ ማን እንደሆነች አይናገርም ነገር ግን እግዚአብሔር ሰይጣንንም ሴቲቱንም ‘ዘር’ እንዲወልዱ ያደርጋል። በእነዚህ ዘሮችና በሴቲቱና በሰይጣን መካከል ‘ጠላትነት’ ወይም ጥላቻ ይኖራል። ሰይጣን የሴቲቱን ዘር ‘ተረከዙን ይመታል’ የሴቲቱም ዘር የሰይጣንን ‘ራስ ይቀጠቅጣል’።

የእሱ ዘር ማንነው?

አንዳንድ ምልከታዎችን አድርገናል፣ አሁን ለተወሰኑ ድምዳሜዎች ምክንያቱም የሴቲቱ ‘ዘር’ ‘እሱ’ ስለሆነ አንዳንድ አማራጮችን ማስወገድ እንችላለን. እንደ ‘እሱ’ ዘሩ ‘እሷ’ አይደለም ሴትም አይደለችም. እንደ ‘እሱ’ ዘሮቹ ‘እነሱ’ አይደሉም, ስለዚህ የሰዎች ስብስብ ወይም ብሔር አይደለም. እንደ ‘እሱ’ ዘሩ ሰው እንጂ ‘የእሱ’ አይደለም። ዘሩ ፍልስፍና፣ ትምህርት፣ የፖለቲካ ሥርዓት፣ ወይም ሃይማኖት አይደለም – እነዚህ ሁሉ ናቸውና። እንደዚህ አይነት ‘እሱ’ ለማስተካከል የኛ ተመራጭ ምርጫ ይሆን ነበር። ሰዎች ሁል ጊዜ አዳዲስ ሥርዓቶችን እና ሃይማኖቶችን ስለሚያስቡ። እግዚአብሔር በአእምሮው ውስጥ ሌላ ነገር ነበረው – ‘እሱ’ – አንድ ወንድ ሰው። ይህ ‘እሱ’ የሰይጣንን ጭንቅላት ይቀጠቅጣል።

ምን እንደሆነ አስተውል። እግዚአብሔር ይህ ዘር ከሴቲቱ ይወጣል አይልም። መጽሐፍ ቅዱስ ሁልጊዜ ማለት ይቻላል በአባቶች በኩል የሚመጡትን ልጆች ብቻ ስለሚዘግብ ይህ ያልተለመደ ነው። አንዳንዶች መጽሐፍ ቅዱስ የልጆች አባቶችን መዝግቦ ስለሚያውቅ ‘ሴሰኛ’ አድርገው ይመለከቱታል። ግን እዚህ የተለየ ነው – ከአንድ ሰው የሚመጣ ዘር (‘እሱ’) ምንም ተስፋ የለም. ከሴቲቱ ዘር ይመጣል የሚለው ብቻ ነው። አንድ ሰው ሳይጠቅስ.

ብዙ ቆይቶ ነብይ በዛ ተስፋ ላይ ያንጻል።

ከመቶ ዓመታት በኋላ አንድ የብሉይ ኪዳን ነቢይ የሚከተለውን ጨመረ፡-

ስለዚህ ጌታ ራሱ ምልክት ይሰጣችኋል፤ እነሆ፥ ድንግል ትፀንሳለች፥ ወንድ ልጅም ትወልዳለች፥ ስሙንም አማኑኤል ብላ ትጠራዋለች። (ትርጉሙም ‘እግዚአብሔር ከእኛ ጋር ነው’ ማለት ነው)። 

ትንቢተ ኢሳይያስ ፯ : ፲ ፵ , ፯ ፻ ፶

ከኢሳይያስ ከ ፯ ፻ ዓመታት በኋላ ኢየሱስ ከድንግል ተወለደ (አዲስ ኪዳን ይላል) – ኢሳይያስን ፈጽሟል። ነገር ግን ኢየሱስ አስቀድሞ የታየው ገና በሰው ልጅ ታሪክ መጀመሪያ ላይ ነው? ይህ ከዘሩ ጋር የሚስማማው እንደ ‘እሱ’ እንጂ ‘እሷ’፣ ‘እነሱ’ ወይም ‘እሱ’ አይደለም። በዚያ እይታ፣ እንቆቅልሹን ካነበብክ ትርጉም አለው።

ተረከዙን ምታው ?

ይሁን እንጂ ሰይጣን ‘ተረከዙን ይመታል’ ሲባል ምን ማለት ነው? አንድ ዓመት በካሜሩን ጫካ ውስጥ ሠራሁ። በእርጥበት ሙቀት ውስጥ ወፍራም የጎማ ጫማዎችን መልበስ ነበረብን ምክንያቱም እባቦቹ በረዥም ሳር ውስጥ ተኝተው እግርዎን – ተረከዝዎን – ይመቱታል እና ይገድሉዎታል። ከዚያ የጫካ ልምድ በኋላ ለእኔ ትርጉም ነበረው. ‘እሱ’ እባቡን ሰይጣንን ያጠፋዋል ነገር ግን በሂደቱ ‘እሱ’ ይገደላል። ይህ በኢየሱስ መሥዋዕት በኩል የተገኘውን ድል ጥላ ያሳያል።

‘ሴቲቱ’ – ድርብ ትርጉም

ስለዚህ፣ ይህ የመጀመርያው ተስፋ ኢየሱስን የሚመለከት ከሆነ፣ ሴቲቱ እርሱን የወለደችው ድንግል ሴት ትሆናለች – ማርያም። ግን ሁለተኛ ትርጉም አለ. ሌላው የብሉይ ኪዳን ነቢይ እስራኤልን እንዴት እንደሚያመለክት ተመልከት።

፲ ፯  ከዚያም የወይን ቦታዋን፥ የተስፋ በርም እንዲሆንላት የአኮርን ሸለቆ እሰጣታለሁ፤ በዚያም ከግብጽ ምድር እንደ ወጣችበት ቀን እንደ ሕፃንነትዋ ወራት ትዘምራለች።

፲ ፰ በዚያ ቀን ባሌ ብለሽ ትጠሪኛለሽ እንጂ ዳግመኛ ባሌ ብለሽ አትጠሪኝም፥ ይላል እግዚአብሔር

፲ ፱  የበኣሊምን ስም ከአፍዋ አስወግደዋለሁና፥ በስማቸውም እንግዲህ አይታሰቡምና።

በዚያም ቀን ከምድር አራዊትና ከሰማይ ወፎች ከመሬትም ተንቀሳቃሾች ጋር ቃል ኪዳን አደርግላቸዋለሁ፤ ቀስትንና ሰይፍን ሰልፍንም ከምድሩ እሰብራለሁ፥ ተከልለውም እንዲኖሩ አስተኛቸዋለሁ።

ትንቢተ ሆሴዕ ፪ : ፲ ፯- ። ፰ ፻ ዓክልበ.

እስራኤል በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የጌታ ሚስት ተብላ ትጠራለች – ሴት። ከዚያም፣ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ያለው የመጨረሻው መጽሐፍ፣ ይህች ሴት ከጠላቷ ጋር የምታደርገውን ግጭት ይገልጻል

፩ ታላቅ ምልክትም በሰማይ ታየ ፀሐይን ተጐናጽፋ ጨረቃ ከእግሮችዋ በታች ያላት በራስዋም ላይ የአሥራ ሁለት ከዋክብት አክሊል የሆነላት አንዲት ሴት ነበረች።

እርስዋም ፀንሳ ነበር፥ ምጥም ተይዛ ልትወልድ ተጭንቃ ጮኸች።

፫ ሌላም ምልክት በሰማይ ታየ፤ እነሆም ታላቅ ቀይ ዘንዶ፤ ሰባት ራሶችና አሥር ቀንዶችም ነበሩት በራሶቹም ላይ ሰባት ዘውዶች ነበሩ፥

፬ ጅራቱም የሰማይን ከዋክብት ሲሶ እየሳበ ወደ ምድር ጣላቸው። ዘንዶውም ሴቲቱ በወለደች ጊዜ ሕፃንዋን እንዲበላ ልትወልድ ባላት ሴት ፊት ቆመ።

 አሕዛብንም ሁሉ በብረት በትር ይገዛቸው ዘንድ ያለውን ልጅ ወንድ ልጅ ወለደች፤ ልጅዋም ወደ እግዚአብሔርና ወደ ዙፋኑ ተነጠቀ።

፮ ሴቲቱም ሺህ ከሁለት መቶ ስድሳ ቀን በዚያ እንዲመግቡአት በእግዚአብሔር ተዘጋጅቶላት ወደ ነበረው ስፍራ ወደ በረሀ ሸሸች።

፯ በሰማይም ሰልፍ ሆነ፤ ሚካኤልና መላእክቱ ዘንዶውን ተዋጉ። ዘንዶውም ከመላእክቱ ጋር ተዋጋ፥ አልቻላቸውምም፥

፰ ከዚያም ወዲያ በሰማይ ስፍራ አልተገኘላቸውም።

፱ ዓለሙንም ሁሉ የሚያስተው፥ ዲያብሎስና ሰይጣን የሚባለው ታላቁ ዘንዶ እርሱም የቀደመው እባብ ተጣለ፤ ወደ ምድር ተጣለ መላእክቱም ከእርሱ ጋር ተጣሉ።

 ፲ ታላቅም ድምፅ በሰማይ ሰማሁ እንዲህ ሲል። አሁን የአምላካችን ማዳንና ኃይል መንግሥትም የክርስቶስም ሥልጣን ሆነ፥ ቀንና ሌሊትም በአምላካችን ፊት የሚከሳቸው የወንድሞቻችን ከሳሽ ተጥሎአልና።

፲ ፩ እነርሱም ከበጉ ደም የተነሣ ከምስክራቸውም ቃል የተነሣ ድል ነሡት፥ ነፍሳቸውንም እስከ ሞት ድረስ አልወደዱም።

፲ ፪ ስለዚህ፥ ሰማይና በውስጡ የምታድሩ ሆይ፥ ደስ ይበላችሁ፤ ለምድርና ለባሕር ወዮላቸው፥ ዲያብሎስ ጥቂት ዘመን እንዳለው አውቆ በታላቅ ቍጣ ወደ እናንተ ወርዶአልና።

፲ ፫ ዘንዶውም ወደ ምድር እንደ ተጣለ ባየ ጊዜ ወንድ ልጅ የወለደችውን ሴት አሳደዳት።

 ፲ ፬ ከእባቡም ፊት ርቃ አንድ ዘመን፥ ዘመናትም፥ የዘመንም እኵሌታ ወደ ምትመገብበት ወደ ስፍራዋ ወደ በረሀ እንድትበር ለሴቲቱ ሁለት የታላቁ ንሥር ክንፎች ተሰጣት።

፲ ፭ እባቡም ሴቲቱ በወንዝ እንድትወሰድ ሊያደርግ ወንዝ የሚያህልን ውኃ ከአፉ በስተ ኋላዋ አፈሰሰ።

፲ ፮ ምድሪቱም ሴቲቱን ረዳቻት፥ ምድሪቱም አፍዋን ከፍታ ዘንዶው ከአፉ ያፈሰሰውን ወንዝ ዋጠችው።

፲ ፯ ዘንዶውም በሴቲቱ ላይ ተቈጥቶ የእግዚአብሔርን ትእዛዛት የሚጠብቁትን የኢየሱስም ምስክር ያላቸውን ከዘርዋ የቀሩትን ሊዋጋ ሄደ፤

የዮሐንስ ራእይ፲ ፪ : ፩ – ፲፯ ፣ ፺ ዓ.ም.

ኢየሱስ አይሁዳዊ ስለሆነ እሱ ነው። በተመሳሳይ ሰዓት የማርያም፣ የሴቲቱ የእስራኤል ዘር። የገባው ቃል በሁለቱም መንገድ ተፈጽሟል። የጥንቱ እባብ ‘ሴቲቱ’ ከሆነው ከእስራኤል ጋር ጥል ሆኖ ጦርነት አውጇል። ይህ አይሁዶች በረዥም ታሪካቸው ያጋጠሟቸውን ልዩ ችግሮች ያብራራል፣ እናም እሱ ገና መጀመሪያ ላይ ተንብዮ ነበር።

የእባቡ ዘር?

ግን ይህ ማን ነው የሰይጣን ዘር? በመጨረሻው የመጽሐፍ ቅዱስ መጽሐፍ ውስጥ፣ በዘፍጥረት ውስጥ ካለው የተስፋ ቃል በኋላ ብዙ ገጾች እና በሺዎች ከሚቆጠሩ ዓመታት በኋላ የሚመጣውን ሰው ይተነብያል። መግለጫውን አስተውል፡-

፰ ያየኸው አውሬ አስቀድሞ ነበረ፥ አሁንም የለም፥ ከጥልቁም ይወጣ ዘንድ አለው፥ ወደ ጥፋትም ይሄዳል፤ ስሞቻቸውም ከዓለም ፍጥረት ጀምሮ በሕይወት መጽሐፍ ያልተጻፉ በምድር የሚኖሩ አውሬው አስቀድሞ እንደነበረ አሁንም እንደሌለ፥ ነገር ግን እንዳለ ሲያዩ ያደንቃሉ።

፱ ጥበብ ያለው አእምሮ በዚህ ነው። ሰባቱ ራሶች ሴቲቱ የተቀመጠችባቸው ሰባት ተራራዎች ናቸው፥

የዮሐንስ ራእይ ፲ ፯ : ፰ – ፱፤ በዮሐንስ ፺ ዓ.ም. የተጻፈ

ይህ በሴቲቱ ዘር እና በሰይጣን ዘር መካከል ያለውን ጠብ ይገልጻል። ነገር ግን በመጀመሪያ በዘፍጥረት የተስፋ ቃል፣ በመጽሐፍ ቅዱስ መጀመሪያ ላይ፣ ዝርዝሩ በኋላ ተሞልቶ ተገልጧል። በሰይጣን እና በእግዚአብሔር መካከል የሚደረገውን የመጨረሻ ውድድር መቁጠር የተጀመረው ከረጅም ጊዜ በፊት በገነት ውስጥ ነው። ታሪክ በእውነቱ የእሱ ታሪክ ነው ብለው እንዲያስቡ ሊያደርግዎት ይችላል።

የተጎዳ (ክፍል 2)… እና ዒላማ ማጣት

መጽሐፍ ቅዱስ እግዚአብሔር እኛን ከፈጠረን መልክ እንደተበላሸን ይገልጽልናል። ይህ እንዴት ሊሆን ቻለ? በዘፍጥረት መጽሐፍ ውስጥ ተመዝግቧል። የመጀመሪያዎቹ ሰዎች (አዳምና ሔዋን) ‘በአምላክ መልክ’ ከተፈጠሩ በኋላ ብዙም ሳይቆይ በምርጫ ተፈትነዋል። መጽሐፍ ቅዱስ ‘ከእባብ’ ጋር ያደረጉትን ውይይት ይገልጻል። እባቡ ሁል ጊዜ ሰይጣን እንደሆነ ተረድቷል – የእግዚአብሔር መንፈስ ጠላት ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ሰይጣን ብዙውን ጊዜ የሚናገረው አንድን ሰው ነው። በዚህ ሁኔታ በእባብ በኩል እንዲህ አለ።

እባቡ እግዚአብሔር አምላክ ከፈጠራቸው የዱር አራዊት ሁሉ ብልህ ነበር። አንድ ቀን ሴቲቱን “በእርግጥ እግዚአብሔር በአትክልቱ ውስጥ ካሉ ከማንኛውም ዛፎች ፍሬ እንዳትበሉ ተናግሯልን?” ሲል ሴቲቱን ጠየቃት።

ሴትየዋ “በእርግጥ በአትክልቱ ውስጥ ካሉ ዛፎች ፍሬ ልንበላ እንችላለን” ብላ መለሰች። “በአትክልቱ ስፍራ መካከል ካለው ዛፍ ፍሬ ብቻ ነው መብላት የተከለከሉት። እግዚአብሔርም አለ፡- አትብሉት ወይም አትንኩት። ብታደርግ ትሞታለህ” አለው።

“አትሞትም!” እባቡም ለሴቲቱ መለሰ። ” በበላችሁ ጊዜ ዓይኖቻችሁ እንዲከፈቱ እግዚአብሔር ያውቃል፥ ትፈልጋላችሁም መልካምንና ክፉን የምታውቁ እንደ እግዚአብሔር ይሁኑ ።

ሴትየዋ እርግጠኛ ነበረች። ዛፉ ውብ እና ፍሬው ጣፋጭ መሆኑን አየች እና የሚሰጣትን ጥበብ ፈለገች። እሷም ከፍሬው ወስዳ በላችው። ከዚያም አብሯት ለነበረው ለባሏ ሰጠችው እርሱም ደግሞ በላ። ያን ጊዜም ዓይኖቻቸው ተከፈቱ፥ ራቁታቸውንም በድንገት አፈሩ። የበለስ ቅጠሎችን ሰፍተው ራሳቸውን እንዲሸፍኑ ተደረገ። ( ዘፍጥረት ፫ : ፬-፯ )  

ምርጫቸው (እና ፈተናቸው) ‘እንደ እግዚአብሔር መሆን’ ነው። እስከዚህ ጊዜ ድረስ ስለ ሁሉም ነገር እግዚአብሔርን ታምነው ነበር፣ አሁን ግን ‘እንደ እግዚአብሔር’ የመሆን፣ በራሳቸው በመተማመን የራሳቸው አምላክ የመሆን ምርጫ ነበራቸው።

በራሳቸው ምርጫ ተለውጠዋል። እፍረት ተሰምቷቸው ለመሸፋፈን ሞከሩ። እግዚአብሔር ከአዳም ጋር በተገናኘ ጊዜ ሔዋንን (እና የሠራት አምላክ) ወቀሰ። እባቡን ወቅሳለች። ማንም ሀላፊነቱን አልተቀበለም።

የዚያን ቀን የጀመረው የቀጠለው ያንኑ ገለልተኛ ተፈጥሮ ስለወረስን ነው። አንዳንዶች መጽሐፍ ቅዱስን በተሳሳተ መንገድ ተረድተው እኛ ተጠያቂው ለአዳም መጥፎ ምርጫ ነው ብለው ያስባሉ። የተወቀሰው አዳም ብቻ ነው እኛ ግን የምንኖረው በውሳኔው ክምር ውስጥ ነው። አሁን ይህንን የአዳምን ራሱን የቻለ ተፈጥሮ ወርሰናል። እኛ የአጽናፈ ሰማይ አምላክ መሆን አንፈልግም, ነገር ግን እኛ ከእግዚአብሔር ተለይተን በአቋማችን ውስጥ አማልክት መሆን እንፈልጋለን.

ይህ ብዙ የሰውን ህይወት ያብራራል፡ በራችንን እንቆልፋለን፣ ፖሊስ እንፈልጋለን፣ እና የኮምፒውተር የይለፍ ቃሎች አሉን – ያለበለዚያ እርስ በርሳችን እንሰርቃለን ። ለዚህም ነው ማህበረሰቦች ውሎ አድሮ የሚወድቁት – ምክንያቱም ባህሎች የመበስበስ ዝንባሌ ስላላቸው። ለዚህም ነው ሁሉም አይነት የመንግስት እና የኢኮኖሚ ስርዓቶች ምንም እንኳን አንዳንዶቹ ከሌሎቹ በተሻለ ሁኔታ ቢሰሩም ሁሉም በመጨረሻ ይፈርሳሉ. በመሆናችን ላይ የሆነ ነገር ነገሮች መሆን እንዳለባቸው ናፈቀ ያደርገናል ።

ያ “ናፈቀ” የሚለው ቃል የእኛን ሁኔታ ያጠቃልላል። ይህንን በተሻለ ለመረዳት የመጽሐፍ ቅዱስ ጥቅስ ሥዕል ይሰጣል። እንዲህ ይላል።

ከእነዚህ ሁሉ ወታደሮች መካከል ግራኝ የሆኑ ሰባት መቶ የተመረጡ ጭፍሮች ነበሩ፤ እያንዳንዳቸውም ናፈቀ ሳይሆን ጠጉር ላይ ድንጋይ ይወንጨፋሉ ። ( መሳፍንት ፳:፲፮)

ይህ በወንጭፍ ሾት የተካኑ እና በጭራሽ የማያመልጡትን ወታደሮች ይገልጻል። በዕብራይስጥ ከላይ ‘ሚስት’ ተብሎ የተተረጎመው ቃል ነው። በብሉይ ኪዳን በኩል ለምለም ተብሎም ተተርጉሟል ።

ወታደሩ ኢላማውን ለመምታት ድንጋይ ወስዶ በጥይት ይመታል። ካጣው አላማውን ከሽፏል። በተመሳሳይ መልኩ እኛ ከእርሱ ጋር በምንገናኝበት እና ሌሎችን በምንይዝበት መንገድ ዒላማውን እንድንመታ በእግዚአብሔር አምሳል ተፈጠርን። ‘ኃጢአት’ ማለት ለእኛ የታሰበውን ዓላማ ወይም ዒላማ ማጣት ማለት ነው።

ይህ ያመለጠው-ዒላማው ምስል ደስተኛ ወይም ብሩህ ተስፋ አይደለም. ሰዎች አንዳንድ ጊዜ መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ኃጢአት የሚሰጠውን ትምህርት ይቃወማሉ። አንድ የዩኒቨርሲቲ ተማሪ በአንድ ወቅት “ይህ የሚናገረውን ስላልገባኝ አላምንም” አለኝ ። ግን አንድን ነገር ‘መውደድ’ ከእውነት ጋር ምን አገናኘው? ግብርን፣ ጦርነቶችን ወይም የመሬት መንቀጥቀጥን አልወድም – ማንም አያደርግም – ግን ያ ከእውነት የራቁ አያደርጋቸውም። አንዳቸውንም ችላ ማለት አንችልም። በህብረተሰቡ ውስጥ የገነባናቸው ሁሉም የህግ፣ የፖሊስ፣ የመቆለፊያ እና የደህንነት ስርዓቶች የሆነ ችግር እንዳለ ይጠቁማሉ። ቢያንስ ይህ ስለ ኃጢአታችን መጽሐፍ ቅዱሳዊ አስተምህሮ አእምሮን ክፍት በሆነ መንገድ መታሰብ ይኖርበታል።

ችግር አለብን። መጀመሪያ ከተሰራንበት ምስል ተበላሽተናል፣ እና አሁን ወደ ሞራላዊ ተግባራችን ስንመጣ ኢላማውን እናጣለን። እግዚአብሔር ግን በቸልተኝነት አልተወንም። እኛን ለማዳን እቅድ ነበረው፣ ምክንያቱም ይህ እቅድ እሱ የሚያድነን የምስራች ነው። ይህንን ዜና ለማሳወቅ; በመጀመሪያ ከአዳምና ከሔዋን ጋር በነበረው ውይይት አስታውቋል ። ይህን የምስራች እግዚአብሔር እስከ አብርሃም ድረስ አልጠበቀም ነበር ይህ ዜና መላክ እስኪደርስ እንዲሁ አልተጠበቀም; በመጀመሪያ የምስራች ማስታወቂያ በተከታዮቹ እንመለከታለን ።

ግን ተሰብሯል… እንደ መካከለኛው ምድር ኦርኮች

ቀደም ሲል መጽሐፍ ቅዱስ ሰዎች የተፈጠሩት ‘በእግዚአብሔር አምሳል’ እንደሆነ ሲናገር ምን ማለት እንደሆነ ተመልክተናል። ይህ የሰው ሕይወት ለምን ውድ እንደሆነ ያብራራል. ይሁን እንጂ መጽሐፍ ቅዱስ አንድን ከባድ ችግር ለማስረዳት ከፍጥረት አንስቶ ይቀጥላል። ችግሩ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ካለው ከዚህ መዝሙር መረዳት ይቻላል።

የሚያስተውል እግዚአብሔርንም የሚፈልግ እንዳለ ያይ ዘንድ እግዚአብሔር ከሰማይ የሰውን ልጆች ተመለከተ። ሁሉም ፈቀቅ አሉ በአንድነትም ሙሰኞች ሆነዋል ። ማንም መልካም እና መጥፎ አይሰራም (መዝ ፲፬ :፪-፫)

ይህ ‘ሁላችንም’ ‘ሙሰኞች ሆነናል’ ይላል። እኛ ‘በእግዚአብሔር መልክ የተፈጠርን’ ቢሆንም ይህን መልክ በሁላችንም ላይ አበላሽቶታል። ሙስና የሚገለጠው ከእግዚአብሔር በተመረጠው ነፃነት (‘ሁሉም አምላክን ከመፈለግ’ ፈቀቅ ብለዋል) እና እንዲሁም  በጎ’ ባለማድረግ ነው።

ኢልቬስ እና ኦርክስን እናስብ

ጌታ-የቀለበቶች-orcs
ኦርኮች በብዙ መንገዶች አስቀያሚዎች ነበሩ, ነገር ግን በቀላሉ የተበላሹ elves ነበሩ.

ይህንን ለመረዳት ከጌታ ፊልም ኦርኮችን እና ኢልቬስን ያወዳድሩ ። ኦርኮች አስቀያሚ እና ክፉ ናቸው. ኢልቬስ ቆንጆ እና ሰላማዊ ናቸው (ሌጎላስን ይመልከቱ)። ነገር ግን ኦርኮች ቀደም ሲል ሳውሮን ያበላሹት ኢልቬስ ነበሩ። በኦርኮች ውስጥ ያለው የመጀመሪያው የኤልፍ ምስል ተሰብሮ ነበር። በተመሳሳይም መጽሐፍ ቅዱስ ሰዎች ተበላሽተዋል ይላል። እግዚአብሔር ፈጠረ

ሌጎሎስ
ኤልቭስ እንደ ሌጋሎስ ግርማ ሞገስ የተላበሱ ነበሩ።

ኢልቬስ እኛ ግን ኦርኪዶች ነን

ለምሳሌ ‘ትክክል’ እና ‘ስህተት’ ባህሪን እናውቃለን። እኛ ግን ባወቅነው ነገር ሳንታክት አንኖርም። የኮምፒዩተርን ትክክለኛ አሠራር እንደሚጎዳ የኮምፒዩተር ቫይረስ ነው። የሞራል ሕጋችን አለ – ነገር ግን ቫይረስ ያዘው። መጽሐፍ ቅዱስ በሰዎች ጥሩ እና ሥነ ምግባራዊ በሆነ መልኩ ይጀምራል, ነገር ግን ከዚያም የተበላሸ ነው. ይህ ስለራሳችን ከምናየው ነገር ጋር ይስማማል። ግን ደግሞ ጥያቄን ያመጣል፡ እግዚአብሔር ለምን እንዲህ አደረገን? ትክክልና ስህተት የሆነውን እናውቃለን ነገር ግን ከእሱ ተበላሽተዋል. አምላክ የለሽው ክሪስቶፈር ሂቸንስ እንዳማረረው፡-

“እግዚአብሔር በእርግጥ ሰዎች ከእንደዚህ አይነት አስተሳሰቦች (ማለትም ከተበላሹ) ነፃ እንዲሆኑ የሚፈልግ ከሆነ የተለየ ዝርያ ለመፍጠር የበለጠ ጥንቃቄ ማድረግ ነበረበት።”  ክሪስቶፈር ሂቼንስ. ፪ ሺ፯. እግዚአብሄር ትልቅ አይደለም፡ ሀይማኖት እንዴት ሁሉን ያበላሻል። ገጽ. 

ነገር ግን አንድ በጣም አስፈላጊ ነገር አምልጦታል, መጽሐፍ ቅዱስ እግዚአብሔር በዚህ መንገድ እንደፈጠረን አይናገርም, ነገር ግን ከተፈጠርን በኋላ አንድ አስፈሪ ነገር ተከሰተ. የመጀመሪያዎቹ ሰዎች በአምላክ ላይ ዓመፁ፤ በአመፃቸውም ተለውጠዋል እንዲሁም ተበላሽተዋል።

የሰው ልጅ ውድቀት

ይህ ብዙውን ጊዜ ዱድ ቀ ቱ ይባላል ። የመጀመሪያው ሰው አዳም የተፈጠረው በእግዚአብሔር ነው። በእግዚአብሔርና በአዳም መካከል እንደ ታማኝነት ጋብቻ ውል ነበረ አዳምም አፈረሰ። መጽሐፍ ቅዱስ አዳም መልካምንና ክፉን ከሚያስታውቀው ዛፍ እንደበላ ይናገራል ምንም እንኳ ከዛ ዛፍ እንዳይበላ ተስማምተው ሳለ ‹መልካምን ከሚያስታውቀው ዛፍስምምነቱ እና ዛፉ ራሱ፣ አዳም ለእግዚአብሔር ታማኝ ሆኖ እንዲቀጥል ወይም ላለማድረግ ነጻ ምርጫ ሰጠው። አዳም የተፈጠረው በእግዚአብሔር አምሳል ነው፣ እናም ከእርሱ ጋር ወዳጅነት ፈጥሯል። አዳም ግን ፍጥረቱን በተመለከተ ምንም ምርጫ ስላልነበረው አምላክ ከአምላክ ጋር ያለውን ወዳጅነት እንዲመርጥ ፈቀደለት። መቀመጥ የማይቻል ከሆነ የመቆም ምርጫ እውን እንዳልሆነ ሁሉ፣ አዳም ከእግዚአብሔር ጋር ያለው ወዳጅነት እና መተማመን ምርጫ መሆን ነበረበት።ይህ ምርጫ ከዛ ዛፍ እንዳይበላ ትእዛዝ ላይ ያተኮረ ነበር። አዳምም ማመፅን መረጠ። አዳም በአመፁ የጀመረው በትውልድ ሁሉ ያለማቋረጥ አልፏል ዛሬም ከእኛ ጋር አለ። ይሄ ምን ምን ማለት? ነው ቀጥሎ እንመልከት

በእግዚአብሔር አምሳል የተሰራ

መጽሐፍ ቅዱስ ከየት እንደመጣን እንድንገነዘብ ይረዳናል? ብዙዎች ‘አይሆንም’ ይላሉ፣ ነገር ግን መጽሐፍ ቅዱስ ከሚናገረው አንጻር ትርጉም ያለው ስለ እኛ ብዙ አለ። ለምሳሌ መጽሐፍ ቅዱስ ስለ አጀማመራችን ምን እንደሚያስተምር ተመልከት። በመጀመሪያው ምዕራፍ እንዲህ ይላል።

፳፮ ፤ እግዚአብሔርም አለ። ሰውን በመልካችን እንደ ምሳሌአችን እንፍጠር፤ የባሕር ዓሦችንና የሰማይ ወፎችን፥ እንስሳትንና ምድርን ሁሉ፥ በምድር ላይ የሚንቀሳቀሱትንም ሁሉ ይግዙ።

፳፯ ፤ እግዚአብሔርም ሰውን በመልኩ ፈጠረ፤ በእግዚአብሔር መልክ ፈጠረው፤ ወንድና ሴት አድርጎ ፈጠራቸው።

ዘፍጥረት ፩:፳፮-፳፯

“በእግዚአብሔር መልክ”

የሰው ልጅ የተፈጠረው ‘በእግዚአብሔር መልክ’ ነው ሲባል ምን ማለት ነው? እግዚአብሔር ሁለት እጅና ራስ አለው ማለት አይደለም። ይልቁንም የእኛ መሰረታዊ ባህሪያቶች ከእግዚአብሔር የመጡ ናቸው እያለ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ፣ እግዚአብሔር ሊያዝን፣ ሊጎዳ፣ ሊናደድ ወይም ሊደሰት ይችላል – እኛ ያለን ተመሳሳይ ስሜቶች። በየቀኑ ምርጫዎችን እና ውሳኔዎችን እናደርጋለን. እግዚአብሔር ምርጫዎችን እና ውሳኔዎችን ያደርጋል። ማሰብ እንችላለን እግዚአብሔርም ያስባል። ‘በእግዚአብሔር አምሳል መፈጠር’ ማለት አእምሮ፣ ስሜት እና ፈቃድ አለን ማለት ነው ምክንያቱም እግዚአብሔር አእምሮ፣ ስሜት እና ፈቃድ ያለው እና እርሱን እንድንመስል የፈጠረን በእነዚህ መንገዶች ነው። እርሱን የሆንበት ምንጭ ነው።

እኛ ራሳችንን የምናውቀው እና ‘እኔ’ እና ‘አንተ’ን እናውቃለን። እኛ ግላዊ ያልሆንን አይደለንም። እኛ እንደዚህ ነን እግዚአብሔር እንዲህ ነውና። የመጽሐፍ ቅዱስ አምላክ በስታር ዋርስ ተከታታይ ፊልም ላይ እንደ ‘ኃይል’ ያለ ስብዕና አይደለም እኛም በእርሱ መልክ ስለተፈጠርንም አይደለንም።

ለምን ውበት እንወዳለን?

ለሥነ ጥበብ፣ ድራማ እና ውበትም ዋጋ እንሰጣለን። በአካባቢያችን ውስጥ ውበት እንፈልጋለን. ሙዚቃ ሕይወታችንን ያበለጽጋል እና እንድንጨፍር ያደርገናል። ጥሩ ታሪኮችን እንወዳለን ምክንያቱም ታሪኮች ጀግኖች፣ ተንኮለኞች እና ድራማዎች ስላሏቸው ነው። ታላላቅ ታሪኮች እነዚህን ጀግኖች፣ ጨካኞች እና ድራማዎች ወደ ምናባችን ውስጥ ያስገባሉ። እራሳችንን ለማዝናናት፣ ለመዝናናት እና ለማደስ ጥበብን በተለያዩ መንገዶች እንጠቀማለን ምክንያቱም እግዚአብሔር ሰዓሊ ነው እኛም በእርሱ አምሳል ነን ብሎ መጠየቅ ያለበት ጥያቄ ነው።  በኪነጥበብ፣ በድራማ፣ በሙዚቃ፣ በዳንስ፣ በተፈጥሮ ወይም በስነ-ጽሁፍ ለምን ውበት እንፈልጋለን?  ግልጽ ያልሆነ አምላክ የለሽ እና አእምሮን የመረዳት ችሎታ ያለው ዳንኤል ዴኔት ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ ከሆነው አመለካከት አንጻር መልሱን ይሰጣል።

“ሙዚቃ ለምን ይኖራል? አጭር መልስ አለ፣ እና እውነት ነው፣ እስከሚቀጥለው ድረስ፡ ስለምንወደው አለ እና ስለዚህ የበለጠ ወደ መኖር እናመጣለን። ግን ለምን እንወደዋለን? ምክንያቱም ውብ ሆኖ አግኝተነዋል። ግን ለምን ያምርብናል? ይህ ፍጹም ጥሩ ባዮሎጂያዊ ጥያቄ ነው፣ ግን እስካሁን ጥሩ መልስ አላገኘም። (ዳንኤል ዴኔት  ፊደል መስበር፡ ሃይማኖት እንደ ተፈጥሮ ክስተት።  ገጽ ፵፫)

ሁሉም የጥበብ ዓይነቶች ለእኛ በጣም አስፈላጊ የሆኑት ለምን እንደሆነ ከእግዚአብሔር ሌላ ምንም ግልጽ መልስ የለም. ከመጽሐፍ ቅዱስ እይታ አንጻር እግዚአብሔር ነገሮችን ውብ አድርጎ ስለሠራው በውበትም ስለሚደሰት ነው። እኛ በእርሱ አምሳል የተፈጠርን አንድ ነን። ይህ የመጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ለሥነ ጥበብ ፍቅራችን ትርጉም ይሰጣል።

ለምን ሞራል ነን

‘በአምላክ መልክ መፈጠር’ ሥነ ምግባራችንን ይገልጽልናል። ምንም እንኳን ቋንቋዎቻችን እና ባህሎቻችን በጣም የተለያዩ ቢሆኑም ‘የተሳሳተ’ ባህሪ ምን እንደሆነ እና ‘ጥሩ’ ባህሪ ምን እንደሆነ እንረዳለን። የሞራል አስተሳሰብ በእኛ ውስጥ ነው። ታዋቂው ኤቲስት ሪቻርድ ዳውኪንስ እንዳለው፡-

“የእኛን የሥነ ምግባር ፍርዶች መምራት ዓለም አቀፋዊ የሥነ ምግባር ሰዋሰው ነው… እንደ ቋንቋ፣ ሥነ ምግባራዊ ሰዋሰውን የሚሠሩት መርሆች ከግንዛቤአችን ራዳር በታች ይበርራሉ” (ሪቻርድ ዳውኪንስ፣ እግዚአብሔር ልደት. ገጽ. ፪፻፳፫)

ዳውኪንስ ልክ እንደ ቋንቋ ችሎታችን በውስጣችን የተገነባው ትክክል እና ስህተት እንደሆነ ገልጿል ነገር ግን እሱ ለማስረዳት አስቸጋሪ ነው. እንዴት እኛ እንደዚህ ነን። አለመግባባቶች የሚፈጠሩት እግዚአብሔር የሞራል ኮምፓስን እንደሰጠን እውቅና ካልሰጠን ነው። ይህንን ተቃውሞ ከሌላው ታዋቂ አምላክ የለሽ ሳም ሃሪስ እንደ ምሳሌ እንውሰድ።

“ሃይማኖታዊ እምነት ለሥነ ምግባር ብቸኛው ትክክለኛ መሠረት ነው ብለህ ማመን ትክክል ከሆንክ አምላክ የለሽ አማኞች ከአማኞች ያነሰ ሥነ ምግባራዊ መሆን አለባቸው።” (ሳም ሃሪስ. ፳፻፭. ደብዳቤ ለክርስቲያን ብሔር ገጽ.፴፰-፴፱)

ሃሪስ በተሳሳተ መንገድ ተረድቷል. በመጽሐፍ ቅዱስ አነጋገር የሥነ ምግባር ስሜታችን የሚመነጨው በእግዚአብሔር አምሳል በመፈጠር እንጂ ሃይማኖተኛ ከመሆን አይደለም። ለዛም ነው አምላክ የለሽ፣ እንደሌሎቻችን ሁሉ፣ ይህ የሞራል ስሜት ያላቸው እና በሥነ ምግባር መንቀሳቀስ የሚችሉት። አምላክ የለሽ ሰዎች አይረዱም። እንዴት እኛ እንደዚህ ነን።

ለምንድን ነው እኛ በጣም አንጻራዊ የሆነው?

እራሳችንን ለመረዳት መነሻው በእግዚአብሔር አምሳል እንደተፈጠርን ማወቅ ነው። ሰዎች በግንኙነት ላይ ያላቸውን አስፈላጊነት ለመገንዘብ አስቸጋሪ አይደለም. ጥሩ ፊልም ማየት ችግር የለውም፣ ግን ከጓደኛ ጋር ማየት በጣም የተሻለ ነው። እኛ በተፈጥሮ ጓደኞቻችንን እና ቤተሰቦችን ልምዳችንን ለመካፈል እና ደህንነታችንን ለማሻሻል እንፈልጋለን።

በሌላ በኩል፣ ብቸኝነት እና የቤተሰብ ግንኙነት ወይም ወዳጅነት መበላሸት ያሳስበናል። በእግዚአብሔር መልክ ከሆንን፣ ይህንኑ አጽንዖት በእግዚአብሔር ዘንድ እናገኛለን ብለን እንጠብቃለን – እና እናደርጋለን። መጽሐፍ ቅዱስ “እግዚአብሔር ፍቅር ነው…” (፩ ኛ ዮሐንስ ፬፡፰) ይላል። መጽሐፍ ቅዱስ አምላክ ለእሱም ሆነ ለሌሎች ባለን ፍቅር ላይ ስላለው አስፈላጊነት ብዙ ይጽፋል። ኢየሱስ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚገኙት ሁለቱ በጣም አስፈላጊ ትእዛዛት ስለ ፍቅር እንደሆኑ አስተምሯል።

ስለዚህ እግዚአብሔርን እንደ ፍቅረኛ ልናስብ ይገባል። እርሱን እንደ ‘ቸር ሰው’ ብቻ ካሰብን ስለ መጽሐፍ ቅዱሳዊው አምላክ አናስብም – ይልቁንም በዓይነ ሕሊናችን አምላክ ፈጠርን። እሱ ቢሆንም እሱ በግንኙነት ውስጥም አፍቃሪ ነው። ፍቅር ‘የለውም። እሱ ‘ፍቅር’ ነው። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የሚታወቁት ሁለቱ የእግዚአብሔር ሥዕሎች አባት ለልጆቹ እና ባል ለሚስቱ የሚያሳዩ ናቸው። እነዚያ የሩቅ ግንኙነቶች አይደሉም ነገር ግን በጣም ጥልቅ እና በጣም የቅርብ የሰዎች ግንኙነቶች ናቸው። መጽሐፍ ቅዱስ እግዚአብሔር እንዲህ ነው ይላል።

ስለዚህ ጠቅለል አድርገን እንመልከት. ሰዎች በእግዚአብሔር አምሳል ተፈጥረዋል፣ ትርጉሙም አእምሮ፣ ስሜት እና ፈቃድ ማለት ነው። እራሳችንን እና ሌሎችን እናውቃለን። እኛ ትክክል እና ስህተት መካከል ያለውን ልዩነት እናውቃለን. ውበት፣ ድራማ፣ ጥበብ እና ታሪክ በሁሉም መልኩ እንፈልጋለን። እኛ በተፈጥሮ ከሌሎች ጋር ግንኙነቶችን እና ጓደኝነትን እንፈልጋለን። ሰዎች ሁሉ እነዚህ ባሕርያት አሏቸው ምክንያቱም እግዚአብሔር እንዲህ ነው እኛ በእግዚአብሔር መልክ የተፈጠርን ነን። እንቀጥላለን ቀጣዩ ግንኙነታችን ሁል ጊዜ የሚያሳዝነን ለምን እንደሆነ እና እግዚአብሔር በጣም የራቀ የሚመስለው ለምን እንደሆነ የመጽሐፍ ቅዱስን ማብራሪያ ለማየት። ለምን ጥልቅ ናፍቆታችን የማይሳካ አይመስልም።

የመዝሙር ፳፪ እንቆቅልሽ ትንቢት

ከጥቂት አመታት በፊት አንድ የስራ ባልደረባዬ ጄ ወደ ጠረጴዛዬ ተቅበዘበዘ። ጄ ብልህ እና የተማረ ነበር – እና በእርግጠኝነት የወንጌል ተከታይ አልነበረም። እሱ ግን በተወሰነ ደረጃ የማወቅ ጉጉት ነበረው ስለዚህም በመካከላችን ሞቅ ያለ እና ግልጽ የሆነ ውይይት አደረግን። መጽሐፍ ቅዱስን በትክክል ተመልክቶ ስለማያውቅ እንዲመረምረው አበረታታሁት።

አንድ ቀን እየተመለከተ መሆኑን ለማሳየት መጽሐፍ ቅዱስ ይዤ ወደ ቢሮዬ ገባ። በመሃል ላይ በዘፈቀደ ከፍቶ ነበር። ምን እንደሚያነብ ጠየቅኩት። ንግግራችን ይህን ይመስላል።

” ውስጥ እያነበብኩ ነው። መዝሙረ ዳዊት ምዕራፍ ፳፪”, አለ

“በእውነት” አልኩት። “ስለ ምን እያነበብክ ያለህ ሀሳብ አለ?”

“ስለ ኢየሱስ ስቅለት እያነበብኩ ነው ብዬ እገምታለሁ” ሲል ጄ መለሰ።

“ይህ ጥሩ ግምት ነው” ብዬ ሳቅሁ። ነገር ግን አንድ ሺህ ዓመት ገደማ ቀድመሃል። መዝሙር፳፪ በዳዊት የተጻፈው በ፼ ዓክልበ. የኢየሱስ ስቅለት በ፴ዎቹ ዓ.ም. ከአንድ ሺህ ዓመታት በኋላ ነበር”

ጄ አላስተዋለውም ነበር መዝሙረ ዳዊት የኢየሱስ ሕይወት የወንጌል ዘገባዎች በዘመኑ በነበሩ ሰዎች የተጻፉ አልነበሩም። መዝሙራት ከኢየሱስ በፊት ፼ ዓመታት በፊት በመንፈስ መሪነት የተጻፉ የዕብራይስጥ መዝሙሮች ናቸው። ጄ ስቅለቱን ጨምሮ ስለ ኢየሱስ አንዳንድ ታሪኮችን ብቻ ነው የሰማው፣ እና መጽሐፍ ቅዱሱን በዘፈቀደ ከፍቶ ስቅለቱን የሚገልጽ የሚመስለውን አንብቦ ነበር። ምንም ሳያውቅ፣ በዓመት በዓለም ዙሪያ በሚታወቀው የመስቀል በዓል ላይ የሚታሰበው የስቅለቱ ታሪክ እንደሆነ ገመተ። ስቅለት. በመጽሐፍ ቅዱስ ንባቡ የመጀመሪያ የተሳሳተ እርምጃው ተሳቅቅን።

መዝሙራት የጥንት የዕብራይስጥ መዝሙሮች ናቸው እና የተጻፉት ከ፴፻ ዓመታት በፊት በአርሲ ዳዊት ነው።

ከዚያም ጄን በመዝሙር፳፪ ላይ ስለ ኢየሱስ ስቅለት እያነበበ እንደሆነ እንዲያስብ ያደረገውን ነገር ጠየቅሁት። ትንሿ ጥናታችን እንዲሁ ጀመርን። ምንባቦቹን በጠረጴዛ ላይ ጎን ለጎን በማስቀመጥ ጄ ያስተዋሉትን አንዳንድ ተመሳሳይነቶች እንድታጤኑ እጋብዛችኋለሁ። ተመሳሳይ ከሆኑ ጽሑፎች ጋር የሚመሳሰል ቀለም እንዲኖረኝ ለመርዳት።

ስለ ስቅለቱ የወንጌል ዘገባዎች መዝሙረ ዳዊት፳፪ ካለው ዝርዝር ሁኔታ ጋር ማወዳደር

የስቅለት ዝርዝሮች ከዓይን ምስክር ወንጌሎችመዝሙር፳፪፡፼ ዓክልበ
(ማቴዎስ ፳፯:፴፩-፵፰) ፴፩ ከዘበቱበትም በኋላ ቀዩን ልብስ ገፈፉት፥ ልብሱንም አለበሱት ሊሰቅሉትም ወሰዱት።
፴፪ ሲወጡም ስምዖን የተባለው የቀሬናን ሰው አገኙ፤ እርሱንም መስቀሉን ይሸከም ዘንድ አስገደዱት።
፴፫ ትርጓሜው የራስ ቅል ስፍራ ወደሚሆን ጎልጎታ ወደሚባለው ስፍራ በደረሱ ጊዜም፥
፴፬ በሐሞት የተደባለቀ የወይን ጠጅ ሊጠጣ አቀረቡለት፤ ቀምሶም ሊጠጣው አልወደደም።
፴፭ ከሰቀሉትም በኋላ ልብሱን ዕጣ ጥለው ተካፈሉ፥
፴፮ በዚያም ተቀምጠው ይጠብቁት ነበር።
፴፯ ይህ ኢየሱስ የአይሁድ ንጉሥ ነው የሚል የክሱን ጽሕፈት ከራሱ በላይ አኖሩ።
፴፰ በዚያን ጊዜ ሁለት ወንበዶች አንዱ በቀኝ አንዱም በግራ ከእርሱ ጋር ተሰቀሉ።
፴፱ የሚያልፉትም ራሳቸውን እየነቀነቁ ይሰድቡት ነበርና።
፵ ቤተ መቅደስን የምታፈርስ በሦስት ቀንም የምትሠራው፥ ራስህን አድን፤ የእግዚአብሔር ልጅስ ከሆንህ ከመስቀል ውረድ አሉት።
፵፩ እንዲሁም ደግሞ የካህናት አለቆች ከጻፎችና ከሽማግሎች ጋር እየዘበቱበት እንዲህ አሉ።
፵፪ ሌሎችን አዳነ፥ ራሱን ሊያድን አይችልም፤ የእስራኤል ንጉሥ ከሆነ፥ አሁን ከመስቀል ይውረድ እኛም እናምንበታለን።
፵፫ በእግዚአብሔር ታምኖአል፤ የእግዚአብሔር ልጅ ነኝ ብሎአልና ከወደደውስ አሁን ያድነው።
፵፬ ከእርሱ ጋር የተሰቀሉት ወንበዶች ደግሞ ያንኑ እያሉ ይነቅፉት ነበር።
፵፭ ከስድስት ሰዓትም ጀምሮ እስከ ዘጠኝ ሰዓት ድረስ በምድር ሁሉ ላይ ጨለማ ሆነ።
፵፮ በዘጠኝ ሰዓትም ኢየሱስ። ኤሎሄ ኤሎሄ ላማ ሰበቅታኒ? ብሎ በታላቅ ድምፅ ጮኸ። ይህም። አምላኬ አምላኬ፥ ስለ ምን ተውኸኝ? ማለት ነው።
፵፯ በዚያም ከቆሙት ሰዎች ሰምተው። ይህስ ኤልያስን ይጠራል አሉ።
፵፰ ወዲያውም ከእነርሱ አንዱ ሮጠ፤ ሰፍነግም ይዞ ሆምጣጤ ሞላበት፥ በመቃም አድርጎ አጠጣው።( ማርቆስ 15:16-20 )16 ወታደሮችም ፕራይቶሪዮን ወደሚባል ግቢ ውስጥ ወሰዱት፥ ጭፍራውንም ሁሉ በአንድነት ጠሩ። 17 ቀይ ልብስም አለበሱት፥ የእሾህ አክሊልም ጎንጉነው ደፉበት፤ 18 የአይሁድ ንጉሥ ሆይ፥ ሰላም ለአንተ ይሁን እያሉ እጅ ይነሱት ጀመር፤ 19 ራሱንም በመቃ መቱት ተፉበትም፥ ተንበርክከውም ሰገዱለት። 20 ከተዘባበቱበትም በኋላ ቀዩን ልብስ ገፈፉት፥ ልብሱንም አለበሱት፥ ሊሰቅሉትም ወሰዱት።(ዮሐንስ 19:34) 34 ነገር ግን ከጭፍሮች አንዱ ጎኑን በጦር ወጋው፤ ወዲያውም ደምና ውኃ ወጣ። (ዮሐ20፡25) [ቶማስ] በእጆቹ ላይ የምስማር ምልክቶችን ካላየሁ…”…(ዮሐ20፡23-24) ወታደሮቹ ኢየሱስን ሰቀለው ልብሱንም ወሰዱ፥ ለእያንዳንዱም አንዱን ለአራት ከፋፈሉት። የውስጥ ልብሱ የቀረው… አንቀደድ” ብለው “ማን እንደሚያገኘው በዕጣ እንወስን” አሉ።
፩ አምላኬ አምላኬ ለምን ተውኸኝ?
ለምንድነው እኔን ከማዳን የራቀህ?
ከጭንቀቴ ጩኸት በጣም ይርቃል?
፪ አምላኬ በቀን እጮኻለሁ አንተ ግን አትመልስም።
በሌሊት ግን ዕረፍት አላገኘሁም…የሚያዩኝ ሁሉ አፌዙብኝ;
እነሱ ስድቦችን መወርወርጭንቅላታቸውን በመነቅነቅ.
፰ “በእግዚአብሔር ታምኗል” ይላሉ።
“እግዚአብሔር ያድነው።
ያዳነው።
እርሱ ስለወደደው” በማለት ተናግሯል።አንተ ግን ከማኅፀን አወጣኸኝ;
በእናቴ ጡት እንኳ ሳይቀር በአንተ እንድታመን አደረገኝ።
፲ ከተወለድኩበት ጊዜ ጀምሮ በአንተ ላይ ተጣልሁ;
ከእናቴ ማኅፀን ጀምሮ አንተ አምላኬ ነህ።11 ከእኔ አትራቅ፣
ችግር ቅርብ ነውና።
የሚረዳውም የለም።12 ብዙ በሬዎች ከበቡኝ;
የባሳን በሬዎች ከበቡኝ።
፲፫ አዳናቸውን የሚቀደዱ የሚያገሣ አንበሶች
አፋቸውን በእኔ ላይ በሰፊው ከፈቱ።
፲፬ እንደ ውሃ ፈሰስኩ
አጥንቶቼም ሁሉ ከጅማት ውጭ ናቸው።.
ልቤ ወደ ሰም ​​ተቀይሯል;
ውስጤ ቀለጠ።
፲፭ አፌ እንደ ድስት ደርቋል።
ምላሴም ከአፌ ጣራ ጋር ተጣበቀ;
በሞት አፈር ውስጥ ተኛኸኝ።16 ውሾች ከበቡኝ ፣
የክፉዎች ስብስብ ከበበኝ;
እጆቼንና እግሮቼን ይወጉኛል.
፲፯ ሁሉም አጥንቶቼ በእይታ ላይ ናቸው;
ሰዎች አፍጥጠው ያዩኛል።
፲፰ ልብሴን በመካከላቸው ይከፋፈላሉ
በልብሴም ዕጣ ተጣጣሉ።.

J መዝሙረ ዳዊት 22 ስለ መልካም አርብ ስቅለት የዓይን ምስክር ነው የሚለውን አመክንዮአዊ ግን የተሳሳተ ድምዳሜ ማድረጉ አንድ ጥያቄ እንድንጠይቅ ያደርገናል።

በስቅለቱ ዘገባዎች እና በመዝሙር ፳፪ መካከል ያለውን መመሳሰል እንዴት እናብራራለን?

ዝርዝሩ በትክክል የሚዛመደው ልብሱ ተከፋፍሎ (የተሰፋ ልብስ ከስፌቱ ጋር ተከፍሎ ለወታደሮች ተከፋፈለ) እና ዕጣ የተጣለበት (ያለ እንከን የለሽ ልብሱ ከተቀደደ ይበላሻልና ይጫወቱበት ነበር) እስኪጨምር ድረስ በአጋጣሚ ነውን? ). መዝሙር ፳፪ የተጻፈው ስቅለት ከመፈጠሩ በፊት ነው ነገር ግን አሁንም ልዩ ልዩ ዝርዝሮችን (እጆችንና እግሮቹን መበሳት፣ አጥንት አለመገጣጠም – ተጎጂው እንደተሰቀለ በመለጠጥ) ይገልጻል። በተጨማሪም የዮሐንስ ወንጌል ከኢየሱስ ጎን ጦሩ በተወጋበት ጊዜ ደምና ውኃ ፈሰሰ ይህም በልብ አካባቢ ፈሳሽ መከማቸቱን ያሳያል። ኢየሱስ በዚህ መንገድ የሞተው በልብ ሕመም ነበር። ይህ ‘ልቤ ወደ ሰም ​​ተቀየረ’ ከሚለው የመዝሙር ፳፪ መግለጫ ጋር ይዛመዳል።

መዝሙር ፳፪ የተጻፈው የኢየሱስ መሰቀል እየታየ እንደሆነ ነው። ግን ከ ፼ ዓመታት በፊት የተዋቀረ ስለሆነ እንዴት ነው?

ለመዝሙር ፳፪ በእግዚአብሔር መንፈስ መሪነት የተጻፈ ማብራሪያ

ኢየሱስ፣ በወንጌሎች ውስጥ፣ እነዚህ መመሳሰሎች ትንቢታዊ መሆናቸውን ተናግሯል። ይህ ሁሉ በእግዚአብሔር እቅድ ውስጥ እንዳለ እናውቅ ዘንድ ኢየሱስ ከመሞቱ ከመቶ ዓመታት በፊት የብሉይ ኪዳን ነቢያትን ስለ ህይወቱ እና ስለሞቱ ዝርዝሮች እንዲተነብዩ እግዚአብሔር አነሳስቶታል። ማንም ሰው ስለ ወደፊቱ ጊዜ በዝርዝር ሊተነብይ ስለማይችል ትንቢታዊ ፍጻሜ በእነዚህ መልካም አርብ ክስተቶች ላይ መለኮታዊ ፊርማ እንደማኖር ነው። ይህ የእግዚአብሔር ሥራ እና በታሪክ ውስጥ ጣልቃገብነት ማረጋገጫ ነው።

ለመዝሙር ፳፪ የተፈጥሮአዊ ማብራሪያ

ሌሎች ደግሞ መዝሙር ፳፪ ከመልካም አርብ ስቅለት ክንውኖች ጋር መመሳሰሉ የወንጌል ጸሓፊዎች ትንቢቱን ‘የሚመጥኑ’ እንዲሆኑ ስላደረጉት ነው። ነገር ግን ይህ ማብራሪያ በዚያን ጊዜ ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ የታሪክ ምሁራንን ምስክርነት ፈጽሞ ችላ ይላል። ጆሴፈስ እና ታሲተስ በቅደም ተከተል ይነግሩናል፡-

“በዚህ ጊዜ አንድ ጠቢብ ሰው ነበረ… ኢየሱስ። ጥሩ ፣ እና… ጨዋ። ከአይሁድም ከአሕዛብም ብዙ ሰዎች ደቀ መዛሙርቱ ሆኑ። ጲላጦስም እንዲሰቀልና እንዲሞት ፈረደበት።

ጆሴፈስ. ፺ ዓ.ም. የጥንት ቅርሶች xviii 33 ጆሴፈስ የአይሁድ ታሪክ ጸሐፊ ነበር።

“የስሙ መስራች የሆነው ክርስቶስ በጢባርዮስ የግዛት ዘመን የይሁዳ ገዥ የነበረው በጴንጤናዊው ጲላጦስ ተገደለ”

ታሲተስ በ፻፲፯ ዓ.ም. አሀዞች XV. 44. ታሲተስ ሮማዊ ታሪክ ጸሐፊ ነበር።

የእነርሱ ታሪካዊ ምስክርነት ኢየሱስ እንደተሰቀለ ከወንጌል ጋር ይስማማል። ይህ በጣም አስፈላጊ ነው ምክንያቱም በመዝሙር ፳፪ ውስጥ ያሉት አብዛኛዎቹ ዝርዝሮች የስቅለት ድርጊት ዝርዝሮች ናቸው። መዝሙረ ዳዊት ፳፪ ‘የሚመጥኑ’ እንዲሆኑ የወንጌል ጸሓፊዎች እውነተኛውን ክንውኖች ቢያዘጋጁ ኖሮ በመሠረቱ ስቅለቱን በሙሉ መካተት ነበረባቸው። ሆኖም ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ስቅለቱን የሚክድ ማንም አልነበረም፣ እናም አይሁዳዊው የታሪክ ምሁር ጆሴፈስ የተገደለው በዚህ መንገድ እንደሆነ በግልፅ ተናግሯል።

መዝሙር ፳፪ እና የኢየሱስ ውርስ

በተጨማሪም መዝሙር ፳፪ በቁ.፲፰ አያልቅም ከላይ ባለው ሠንጠረዥ። ላይ ይቀጥላል። በመጨረሻው ላይ ያለውን የድል ስሜት አስተውል – ሰውየው ከሞተ በኋላ!

፳፮ ድሆች ይበላሉ ይጠግባሉ;
    እግዚአብሔርን የሚሹ ያመሰግኑታል
    ልባችሁ ለዘላለም ይኑር!

፳፯ የምድር ዳርቻዎች ሁሉ
    አስታውስ ወደ ጌታም ይመለሳል
የአሕዛብም ወገኖች ሁሉ
    በፊቱ ይሰግዳሉ
፳፰ ሥልጣን የጌታ ነውና።
    በአሕዛብም ላይ ይገዛል.

፳፱ የምድር ባለ ጠጎች ሁሉ ይበሉና ይሰግዳሉ;
    ወደ አፈር የሚወርዱ ሁሉ በፊቱ ይንበረከካሉ፤
    ራሳቸውን በሕይወት ማቆየት የማይችሉት።
፴ ዘር ያገለግለዋል;
    መጪው ትውልድ ስለ ጌታ ይነገራል።
፴፩ ጽድቁን ያውጃሉ፤
    ገና ላልተወለደ ሕዝብ ማወጅ፡-
    አድርጎታል!

መዝሙር ፳፪: ፳፮-፫፩

ይህ የሚያወራው ስለ ሰውዬው ሞት ዝርዝር ሁኔታ አይደለም። እነዚህ ዝርዝሮች በመዝሙረ ዳዊት መጀመሪያ ላይ ተብራርተዋል። መዝሙራዊው አሁን የዚያን ሰው ሞት ውርስ ‘በትውልድ’ እና ‘በወደፊት ትውልዶች’ እየተናገረ ነው (ቁ. ፴)።

ያ ማን ይሆን?

ኢየሱስ ከተሰቀለ ፳፻ ዓመታት በኋላ የምንኖረው ያ ነው። መዝሙራዊው ይህን ‘የተወጋውን’ ይህን የመሰለ አሰቃቂ ሞት የሞተ ሰው ተከትሎ የሚመጣው ‘ትውልድ’ ‘ እንደሚያገለግለው እና ‘ስለ እርሱ እንደሚነገራቸው’ ነግሮናል። ቁጥር ፳፯ የተፅዕኖውን ጂኦግራፊያዊ ስፋት ይተነብያል – ወደ ‘የምድር ዳርቻ’ እና ወደ ‘የአሕዛብ ቤተሰቦች’ በመሄድ ‘ወደ እግዚአብሔር እንዲመለሱ’ ያደርጋል። ቁጥር ፳፱ ‘ራሳቸውን በሕይወት ማኖር የማይችሉ’ (እኛ ሟች ስለሆንን ሁላችንም ማለት ነው) አንድ ቀን በፊቱ ይንበረከኩ ይላል። የዚህ ሰው ጽድቅ በሞቱ ጊዜ ገና በሕይወት ላልነበሩ (ገና ላልተወለዱት) ሰዎች ይሰበካል።

መዝሙረ ዳዊት ፳፪ መደምደሚያ የወንጌል ዘገባዎች ከእሱ ተበድረው ወይም የስቅለቱን ክንውኖች ከመፍጠር ጋር ምንም ግንኙነት የለውም ምክንያቱም አሁን በጣም ዘግይቶ ካለው – ከዘመናችን ጋር የተያያዘ ነው. የወንጌል ጸሐፊዎች፣ የሚኖሩት በ1st የኢየሱስ ሞት እስከ ዘመናችን ድረስ ያስከተለውን ተጽእኖ ‘መቶ ዓመት ሊሸፍን’ አልቻለም። ያ ተጽዕኖ ምን እንደሚሆን አላወቁም ነበር።

አንድ ሰው ስለ ኢየሱስ ውርስ ከመዝሙር ፳፪ የተሻለ ትንቢት መናገር አልቻለም። በየአመቱ የሚከበረውን የአለም የመልካም አርብ አከባበር እንኳን በቀላሉ ከሞተ ከሁለት ሺህ አመታት በኋላ ያሳደረውን አለም አቀፍ ተፅእኖ ያስታውሰናል። እነዚህ የመዝሙር ፳፪ መደምደሚያ የቀደሙት ጥቅሶች ስለ ሞቱ ዝርዝር ጉዳዮች እንደተነበዩት በትክክል ይፈጽማሉ።

በዓለም ታሪክ ውስጥ ስለ ሞቱ ዝርዝሮች እንዲሁም ስለ ሕይወቱ ውርስ ታሪክ ፼ ዓመታት ከመሞቱ በፊት ትንቢት ይነገራል ብሎ የሚናገር ሌላ ማን አለ?

ምናልባት፣ ልክ እንደ ጓደኛዬ ጄ፣ ከኢየሱስ ስቅለት አንጻር መዝሙር፳፪ን ለመመልከት እድሉን ተጠቀሙ። የተወሰነ የአእምሮ ጥረት ይጠይቃል። ነገር ግን ይህ ሰው መዝሙረ ዳዊት ፳፪ አስቀድሞ አይቷል፡

እኔ ሕይወት እንዲሆንላቸው እንዲበዛላቸውም መጣሁ

ዮሐንስ ፲:፲

ሙሉውን የወንጌል ዘገባ እነሆ መዝሙር 22 አስቀድሞ ያየው ለበጎ አርብ እና እዚህ ስጦታው ለእርስዎ ተብራርቷል.

የኢየሱስ ትንሳኤ፡ እውነት ወይስ ልቦለድ?

በዘመናችን፣ በተማርንበት ዘመን፣ አንዳንድ ጊዜ ባህላዊ እምነቶች፣ በተለይም ስለ መጽሐፍ ቅዱስ፣ ጊዜ ያለፈባቸው አጉል እምነቶች ብቻ ናቸው ብለን እንጠይቃለን። መጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ተአምራትን ይዘረዝራል፣ነገር ግን በጣም የሚገርመው የኢየሱስ ክርስቶስ በመስቀል ላይ ተሰቅሎ ከሞት የተነሣበት የትንሳኤ ታሪክ ነው። 

ስለ ኢየሱስ ከሙታን መነሣት የሚናገረውን ይህን ዘገባ በቁም ነገር ለመመልከት የሚያስችል ምክንያታዊ ማስረጃ አለ? ለብዙዎች የሚገርመው የኢየሱስ ትንሳኤ መከሰቱ እና ይህ ማስረጃ በሃይማኖታዊ እምነት ላይ ሳይሆን በታሪካዊ መረጃ ላይ የተመሰረተ ነው የሚል ጠንከር ያለ ጉዳይ ማቅረብ ይቻላል።

ይህ ጥያቄ በቀጥታ ህይወታችንን ስለሚነካ በጥንቃቄ መመርመር ተገቢ ነው። በሕይወታችን ውስጥ ምንም ያህል ገንዘብ፣ ትምህርት፣ ጤና እና ሌሎች ግቦች ላይ ብንደርስ ሁላችንም እንሞታለን። ኢየሱስ ሞትን ካሸነፈ በራሳችን ሞት ፊት እውነተኛ ተስፋ ይሰጠናል። ዋና ዋናዎቹን ታሪካዊ መረጃዎችና የትንሣኤውን ማስረጃዎች እንመልከት።

የኢየሱስ ታሪካዊ ዳራ፡ ታሲተስ እና ጆሴፈስ

ኢየሱስ ሕልውናው በአደባባይ መሞቱ የታሪክን አካሄድ የለወጠው መሆኑ የተረጋገጠ ነው። ይህንን ለማረጋገጥ መጽሐፍ ቅዱስን መመልከት አያስፈልግም። ዓለማዊ ታሪክ ስለ ኢየሱስ እና በዘመኑ በነበረው ዓለም ላይ ስላደረገው ተጽእኖ በርካታ ማጣቀሻዎችን ይመዘግባል። ሁለቱን እንመልከት። ሮማዊው ገዥ-ታሪክ ምሁር ታሲተስ የሮማው ንጉሠ ነገሥት ኔሮ የ1ኛውን ክፍለ ዘመን ክርስቲያኖችን (በ፷፭ ዓ.ም.) እንዴት እንደገደለ ሲዘግብ፣ ኔሮ ለሮም ቃጠሎ ተጠያቂ የሆኑትን ኢየሱስን በሚመለከት ተናገረ። ታሲተስ በ፻፲፪ ዓ.ም የጻፈው እነሆ፡-

ኔሮ.. በትልቅነታቸው የተጠሉ ክርስቲያኖች ተብለው በሚጠሩት ሰዎች ላይ እጅግ በሚያምር ስቃይ ተቀጥተዋል። የስሙ መስራች የሆነው ክርስቶስ በጢባርዮስ የግዛት ዘመን የይሁዳ አገረ ገዥ በጴንጤናዊው ጲላጦስ ተገደለ። ነገር ግን ለጊዜው የተገፋው አስነዋሪ አጉል እምነት እንደገና ተነሳ፤ ክፋት በተፈጠረባት በይሁዳ ብቻ ሳይሆን በሮም ከተማም ታሲተስ።

ታሲተስ አናልስ XV. 44 
ኔሮ - ዊኪፔዲያ
የሮም ንጉሠ ነገሥት ኔሮ

ታሲተስ ኢየሱስ መሆኑን አረጋግጧል: ፩) ታሪካዊ ሰው; ፪) በጴንጤናዊው ጲላጦስ ተገደለ; ፫) በ፷፭ ዓ.ም (በኔሮ ዘመን) የክርስትና እምነት በሜዲትራኒያን ባህር ተሻግሮ ከይሁዳ እስከ ሮም ድረስ በኃይል ተስፋፍቶ የሮማ ንጉሠ ነገሥት ይህን ችግር መቋቋም እንዳለበት ተሰምቶት ነበር። ታሲተስ ኢየሱስን ‘ክፉ አጉል እምነት’ የጀመረበትን እንቅስቃሴ ስለሚመለከት እነዚህን ነገሮች የሚናገረው እንደ ጠላት ምስክር እንደሆነ ልብ ይበሉ። እሱ ይቃወማል እንጂ ታሪካዊነቱን አይክድም።

ጆሴፈስ በአንደኛው መቶ ክፍለ ዘመን ለሮማውያን የጻፈው የአይሁድ ወታደራዊ መሪ ታሪክ ምሁር ነበር። የአይሁዶችን ታሪክ ከመጀመሪያው ጀምሮ እስከ እርሱ ዘመን ድረስ ጠቅለል አድርጎ ገልጿል። በዚህም የኢየሱስን ጊዜና ሥራ በሚከተሉት ቃላት ሸፍኗል፡- 

በዚህ ጊዜ አንድ ጠቢብ ሰው ነበረ… ኢየሱስ። ጥሩ ፣ እና… ጨዋ። ከአይሁድም ከአሕዛብም ብዙ ሰዎች ደቀ መዛሙርቱ ሆኑ። ጲላጦስም እንዲሰቀልና እንዲሞት ፈረደበት። ደቀ መዛሙርቱ የሆኑትም ደቀ መዝሙርነቱን አልተዉም። ከተሰቀለ ከሦስት ቀን በኋላ እንደ ተገለጠላቸውና ሕያው እንደሆነ ነገሩት።

ጆሴፈስ. በ፺ ዓ.ም. ጥንታዊ ዕቃዎች xviii. 33 

ጆሴፈስ እንዲህ ሲል አረጋግጧል:-፩) ኢየሱስ እንዳለ፣፪) እሱ የሃይማኖት አስተማሪ ነበር፣፫) ደቀ መዛሙርቱ የኢየሱስን ትንሣኤ በይፋ አውጀዋል። ስለዚህም የክርስቶስ ሞት የታወቀ ክስተት እንደሆነ እና የትንሣኤው ጉዳይ በደቀ መዛሙርቱ ወደ ግሪኮ-ሮማውያን ዓለም እንዲገባ የተደረገው ካለፈው ጊዜ ጀምሮ በእነዚህ ጨረሮች ውስጥ ይመስላል። 

ታሪካዊ ዳራ – ከመጽሐፍ ቅዱስ 

ሐኪም እና የታሪክ ምሁር የሆነው ሉቃስ ይህ እምነት በጥንቱ ዓለም እንዴት እንደቀጠለ ተጨማሪ ዝርዝሮችን ሰጥቷል። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከሐዋርያት ሥራ የተወሰደው ይህ ነው። 

ለሕዝቡም ሲናገሩ የካህናት አለቆችና የመቅደስ አዛዥ ሰዱቃውያንም፥

፪ ሕዝቡን ስለ አስተማሩና በኢየሱስ የሙታንን ትንሣኤ ስለ ሰበኩ ተቸግረው፥ ወደ እነርሱ ቀረቡ፥

፫ እጃቸውንም ጭነውባቸው አሁን መሽቶ ነበርና እስከ ማግሥቱ ድረስ በወኅኒ አኖሩአቸው።

፬ ነገር ግን ቃሉን ከሰሙት ብዙዎች አመኑ፥ የወንዶችም ቁጥር አምስት ሺህ ያህል ሆነ።

፭ 

፮ በነገውም አለቆቻቸውና ሽማግሌዎች ጻፎችም ሊቀ ካህናቱ ሐናም ቀያፋም ዮሐንስም እስክንድሮስም የሊቀ ካህናቱም ዘመዶች የነበሩት ሁሉ በኢየሩሳሌም ተሰበሰቡ፤

፯ እነርሱንም በመካከል አቁመው። በምን ኃይል ወይስ በማን ስም እናንተ ይህን አደረጋችሁ? ብለው ጠየቁአቸው።

፰ በዚያን ጊዜ ጴጥሮስ መንፈስ ቅዱስንም ተሞልቶ እንዲህ አላቸው። እናንተ የሕዝብ አለቆችና ሽማግሌዎች፥

፱ እኛ ዛሬ ለድውዩ ሰው ስለ ተደረገው መልካም ሥራ ይህ በምን እንደዳነ ብንመረመር፥

፲ እናንተ በሰቀላችሁት እግዚአብሔርም ከሙታን ባስነሣው በናዝሬቱ በኢየሱስ ክርስቶስ ስም ይህ ደኅና ሆኖ በፊታችሁ እንደ ቆመ፥ ለእናንተ ለሁላችሁ ለእስራኤልም ሕዝብ ሁሉ የታወቀ ይሁን።

፲፩ እናንተ ግንበኞች የናቃችሁት፥ የማዕዘን ራስ የሆነው ይህ ድንጋይ ነው።

፲፪ መዳንም በሌላ በማንም የለም፤ እንድንበት ዘንድ የሚገባን ለሰዎች የተሰጠ ስም ከሰማይ በታች ሌላ የለምና።

፲፫ ጴጥሮስና ዮሐንስም በግልጥ እንደ ተናገሩ ባዩ ጊዜ፥ መጽሐፍን የማያውቁና ያልተማሩ ሰዎች እንደ ሆኑ አስተውለው አደነቁ፥ ከኢየሱስም ጋር እንደ ነበሩ አወቁአቸው፤

፲፬ የተፈወሰውንም ሰው ከእነርሱ ጋር ቆሞ ሲያዩ የሚመልሱትን አጡ።

፲፭ ከሸንጎም ወደ ውጭ ይወጡ ዘንድ አዝዘው። በእነዚህ ሰዎች ምን እንሥራ?

፲፮ የታወቀ ምልክት በእነርሱ እጅ እንደ ተደረገ በኢየሩሳሌም ለሚኖሩ ሁሉ ተገልጦአልና፥ እንሸሽገው ዘንድ አንችልም፤

የሐዋርያት ሥራ ፬:፩-፲፮ (፷፫ ዓ.ም.) 

፲፯ ሊቀ ካህናቱ ግን የሰዱቃውያን ወገን ሆነውም ከእርሱ ጋር የነበሩት ሁሉ ተነሡ ቅንዓትም ሞላባቸው።

፲፰ በሐዋርያትም ላይ እጃቸውን ጭነው በሕዝቡ ወኅኒ ውስጥ አኖሩአቸው።

፲፱ የጌታ መልአክ ግን በሌሊት የወኅኒውን ደጅ ከፍቶ አወጣቸውና።

፳ ሂዱና ቆማችሁ የዚህን ሕይወት ቃል ሁሉ ለሕዝብ በመቅደስ ንገሩ አላቸው።

፳፩ በሰሙም ጊዜ ማልደው ወደ መቅደስ ገብተው አስተማሩ። ግን ሊቀ ካህናቱና ከእርሱ ጋር የነበሩት መጥተው ሸንጎውንና የእስራኤልን ልጆች ሽማግሌዎች ሁሉ በአንድነት ጠሩ፥ ያመጡአቸውም ዘንድ ወደ ወኅኒ ላኩ።

፳፪ 

፳፫ ሎሌዎችም መጥተው በወኅኒው አላገኙአቸውም፤ ተመልሰውም። ወኅኒው በጣም በጥንቃቄ ተዘግቶ ጠባቂዎችም በደጁ ፊት ቆመው አገኘን፥ በከፈትን ጊዜ ግን በውስጡ አንድ ስንኳ አላገኘንም አሉአቸው።

፳፬ የመቅደስ አዛዥና የካህናት አለቆችም ይህን ነገር በሰሙ ጊዜ። እንጃ ይህ ምን ይሆን? እያሉ ስለ እነርሱ አመነቱ።

፳፭ አንድ ሰውም መጥቶ። እነሆ፥ በወኅኒ ያኖራችኋቸው ሰዎች እየቆሙ ሕዝቡንም እያስተማሩ በመቅደስ ናቸው ብሎ አወራላቸው።

፳፮ በዚያን ጊዜ አዛዡ ከሎሌዎች ጋር ሄዶ አመጣቸው፥ በኃይል ግን አይደለም፤ ሕዝቡ እንዳይወግሩአቸው ይፈሩ ነበርና።

፳፯ አምጥተውም በሸንጎ አቆሙአቸው።

፳፰ ሊቀ ካህናቱም። በዚህ ስም እንዳታስተምሩ አጥብቀን አላዘዝናችሁምን? እነሆም፥ ኢየሩሳሌምን በትምህርታችሁ ሞልታችኋል፤ የዚያንም ሰው ደም በእኛ ታመጡብን ዘንድ ታስባላችሁ ብሎ ጠየቃቸው።

፳፱ ጴጥሮስና ሐዋርያትም መልሰው አሉ። ከሰው ይልቅ ለእግዚአብሔር ልንታዘዝ ይገባል።

፴ እናንተ በእንጨት ላይ ሰቅላችሁ የገደላችሁትን ኢየሱስን የአባቶቻችን አምላክ አስነሣው፤

፴፩ ይህን እግዚአብሔር፥ ለእስራኤል ንስሐን የኃጢአትንም ስርየት ይሰጥ ዘንድ፥ ራስም መድኃኒትም አድርጎ በቀኙ ከፍ ከፍ አደረገው።

፴፪ እኛም ለዚህ ነገር ምስክሮች ነን፥ ደግሞም እግዚአብሔር ለሚታዘዙት የሰጠው መንፈስ ቅዱስ ምስክር ነው።

፴፫ እነርሱም ሲሰሙ በጣም ተቈጡ ሊገድሉአቸውም አሰቡ።

፴፬ ነገር ግን በሕዝብ ሁሉ ዘንድ የከበረ የሕግ መምህር ገማልያል የሚሉት አንድ ፈሪሳዊ በሸንጎ ተነሥቶ ሐዋርያትን ጥቂት ፈቀቅ እንዲያደርጉአቸው አዘዘ፥

፴፭ እንዲህም አላቸው። የእስራኤል ሰዎች ሆይ፥ ስለ እነዚህ ሰዎች ምን እንደምታደርጉ ለራሳችሁ ተጠንቀቁ።

፴፮ ከዚህ ወራት አስቀድሞ ቴዎዳስ። እኔ ታላቅ ነኝ ብሎ ተነሥቶ ነበርና፥ አራት መቶ የሚያህሉ ሰዎችም ከእርሱ ጋር ተባበሩ፤ እርሱም ጠፋ የሰሙትም ሁሉ ተበተኑ እንደ ምናምንም ሆኑ።

፴፯ ከዚህ በኋላ ሰዎች በተጻፉበት ዘመን የገሊላው ይሁዳ ተነሣ ብዙ ሰዎችንም አሸፍቶ አስከተለ፤ እርሱም ጠፋ የሰሙትም ሁሉ ተበታተኑ።

፴፰ አሁንም እላችኋለሁ። ከእነዚህ ሰዎች ተለዩ ተዉአቸውም፤ ይህ አሳብ ወይም ይህ ሥራ ከሰው እንደ ሆነ ይጠፋልና፤

፴፰ ከእግዚአብሔር እንደ ሆነ ግን ታጠፉአቸው ዘንድ አይቻላችሁም፥ በእርግጥ ከእግዚአብሔር ጋር ስትጣሉ ምናልባት እንዳትገኙ።

፵ ሰሙትም፥ ሐዋርያትንም ወደ እነርሱ ጠርተው ገረፉአቸው፥ በኢየሱስም ስም እንዳይናገሩ አዝዘው ፈቱአቸው።

የሐዋርያት ሥራ ፭: ፲፯-፵ 

መሪዎቹ ይህንን አዲስ እምነት ለማስቆም ብዙ ጥረት ሲያደርጉ ማየት እንችላለን። እነዚህ የመጀመሪያ ውዝግቦች የተከሰቱት በኢየሩሳሌም ነው – በዚያው ከተማ ከጥቂት ሳምንታት በፊት ኢየሱስ በአደባባይ የተገደለበት እና የተቀበረበት። 

ከዚህ ታሪካዊ መረጃ በመነሳት ትንሳኤውን መመርመር የምንችለው አማራጮችን ሁሉ በመመዘን የትኛውም የበለጠ ትርጉም እንዳለው ለማየት እንችላለን – የትኛውንም ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ትንሳኤ ‘በእምነት’ ሳንገመግም ነው።

የኢየሱስ እና የመቃብሩ አካል 

የክርስቶስን ሥጋ በተመለከተ ሁለት አማራጮች ብቻ አሉን። ወይ መቃብሩ በዚያ የትንሳኤ እሁድ ጠዋት ባዶ ነበር ወይም አሁንም አካሉን ይዟል። ሌሎች አማራጮች የሉም። 

ሰውነቱ በመቃብር ውስጥ እንደቀረ እናስብ። እየተፈጸሙ ያሉትን ታሪካዊ ክንውኖች ስናሰላስል ግን በፍጥነት ችግሮችን እንጋፈጣለን። በኢየሩሳሌም ያሉት የሮማውያንና የአይሁድ መሪዎች አስከሬኑ በመቃብር ውስጥ ካለ፣ ደቀ መዛሙርቱ ከሙታን መነሣቱን የሚገልጹ ሕዝባዊ መግለጫዎች አጠገብ ከሆነ፣ የትንሣኤ ታሪኮችን ለማስቆም ይህን ያህል እርምጃ መውሰድ ያለባቸው ለምንድን ነው? የኢየሱስ አስከሬን በመቃብር ውስጥ ቢኖር ኖሮ ባለሥልጣናቱ የክርስቶስን ሥጋ በሁሉም ፊት ማሳየቱ ቀላል ነገር ይሆን ነበር። ይህ ደግሞ ወጣቱን እንቅስቃሴ ሳያስር፣ ማሰቃየትና በመጨረሻም ሰማዕትነት ማትረፍ ሳያስፈልገው ያጠፋው ነበር። እና አስቡ – በሺዎች የሚቆጠሩ በዚህ ጊዜ በኢየሩሳሌም በኢየሱስ ሥጋዊ ትንሳኤ እንዲያምኑ ተለውጠዋል። ጴጥሮስን ከሚያዳምጡት ሰዎች መካከል አንዱ ብሆን፣ አስደናቂ የሆነውን መልእክቱን ማመን እንደምችል እያሰብኩ (ከስደት ጋር ተያይዞ የመጣ ነው) ቢያንስ ቢያንስ ወደ መቃብር ሄጄ ለመፈለግ የምሳ እረፍቴን በወሰድኩ ነበር። አካሉ አሁንም እንዳለ ለማየት ራሴ። የክርስቶስ አካል አሁንም በመቃብር ውስጥ ቢሆን ኖሮ ይህ እንቅስቃሴ በእጁ ላይ እንደዚህ ያለ ወንጀለኛ አጸፋዊ ማስረጃ ባለው በጠላት አካባቢ ውስጥ ምንም ተከታዮችን አያገኝም ነበር። ስለዚህ የክርስቶስ አካል በመቃብር ውስጥ የሚቀረው ወደ ምናምንቴዎች ያመራል። ትርጉም የለውም። 

ደቀ መዛሙርቱ ሥጋውን ሰረቁት? 

በእርግጥ ከትንሣኤ ሌላ በባዶ መቃብር ላይ ሌሎች ማብራሪያዎች አሉ። ይሁን እንጂ ስለ ሰውነቱ መጥፋት ማንኛውም ማብራሪያ ለእነዚህ ዝርዝሮችም ግምት ውስጥ መግባት ይኖርበታል፡- በመቃብሩ ላይ ያለውን የሮማውያን ማኅተም፣ መቃብሩን የሚጠብቀው የሮማውያን ዘበኛ፣ የመቃብሩን በር የሚሸፍነው ትልቅ (1-2 ቶን) ድንጋይ፣ 40 ኪሎ ግራም አስከሬን የሚያሰራ መሣሪያ አካል ። ዝርዝሩ ይቀጥላል። ቦታው የጎደለውን አካል ለማብራራት ሁሉንም ሁኔታዎች እና ሁኔታዎች እንድንመለከት አይፈቅድልንም ፣ ግን በጣም የታሰበው ማብራሪያ ሁል ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ ራሳቸው ከመቃብሩ ውስጥ አስከሬኑን ሰርቀው ፣ አንድ ቦታ ደብቀው እና ሌሎችን ማሳሳት መቻላቸው ነው። 

ይህንን ሁኔታ አስቡት፣ በእስር ላይ ሕይወታቸውን ለማትረፍ የተሰደዱት ተስፋ የቆረጡ የደቀ መዛሙርት ቡድን እንዴት እንደገና ተሰብስበው አስከሬኑን ለመስረቅ ዕቅድ በማውጣት ለመከራከር አንዳንድ አስቸጋሪ ሁኔታዎችን በማስወገድ ሮማዊውን ሙሉ በሙሉ በማታለል ጠባቂ. ከዚያም ማኅተሙን ሰበሩ፣ ግዙፉን ቋጥኝ አንቀሳቅሰው፣ ከታሸገው አካል ጋር ሄዱ – ሁሉም ምንም ጉዳት ሳይደርስባቸው (ሁሉም የአደባባይ ምስክሮች ሆነው ስለቀሩ)። ይህንንም በተሳካ ሁኔታ እንደያዙ እና ከዚያም ሁሉም ወደ ዓለም መድረክ ገብተው በማታለል ላይ የተመሰረተ ሃይማኖታዊ እምነት እንደጀመሩ እናስብ። ዛሬ ብዙዎቻችን ደቀመዛሙርቱን ያነሳሳው ወንድማማችነትን እና ፍቅርን በሰዎች መካከል ማወጅ አስፈላጊ እንደሆነ እንገምታለን። ነገር ግን የሉቃስንና የጆሴፈስን ዘገባ መለስ ብለህ ተመልከትና አከራካሪው ጉዳይ “ሐዋርያት ሕዝቡን እያስተማሩና በኢየሱስ የሙታን ትንሣኤ እየሰበኩ” እንደነበር ልብ በል። ይህ ጭብጥ በጽሑፎቻቸው ውስጥ ዋነኛው ነው. ሌላው ሐዋርያ ጳውሎስ የክርስቶስን ትንሣኤ አስፈላጊነት የገለጸበትን መንገድ ተመልከት። 

፫ እኔ ደግሞ የተቀበልሁትን ከሁሉ በፊት አሳልፌ ሰጠኋችሁ እንዲህ ብዬ። መጽሐፍ እንደሚል ክርስቶስ ስለ ኃጢአታችን ሞተ፥ ተቀበረም፥

፬ መጽሐፍም እንደሚል በሦስተኛው ቀን ተነሣ፥

፭ ለኬፋም ታየ በኋላም ለአሥራ ሁለቱ፤

፮ ከዚያም በኋላ ከአምስት መቶ ለሚበዙ ወንድሞች በአንድ ጊዜ ታየ፤ ከእነርሱም የሚበዙቱ እስከ አሁን አሉ አንዳንዶች ግን አንቀላፍተዋል፤

፯ ከዚያም በኋላ ለያዕቆብ ኋላም ለሐዋርያት ሁሉ ታየ፤

፰ ከሁሉም በኋላ እንደ ጭንጋፍ ለምሆን ለእኔ ደግሞ ታየኝ።

፱ እኔ ከሐዋርያት ሁሉ የማንስ ነኝና፥ የእግዚአብሔርን ቤተ ክርስቲያን ስላሳደድሁ ሐዋርያ ተብዬ ልጠራ የማይገባኝ፤

፲ ነገር ግን በእግዚአብሔር ጸጋ የሆንሁ እኔ ነኝ፤ ለእኔም የተሰጠኝ ጸጋው ከንቱ አልነበረም ከሁላቸው ይልቅ ግን ደከምሁ፥ ዳሩ ግን ከእኔ ጋር ያለው የእግዚአብሔር ጸጋ ነው እንጂ እኔ አይደለሁም።

፲፩ እንግዲህስ እኔ ብሆን እነርሱም ቢሆኑ እንዲሁ እንሰብካለን እንዲሁም አመናችሁ።

፲፪ ክርስቶስ ከሙታን እንደ ተነሣ የሚሰበክ ከሆነ ግን ከእናንተ አንዳንዶቹ። ትንሣኤ ሙታን የለም እንዴት ይላሉ?

፲፫ ትንሣኤ ሙታንስ ከሌለ ክርስቶስ አልተነሣማ፤

፲፬ ክርስቶስም ካልተነሣ እንግዲያስ ስብከታችን ከንቱ ነው እምነታችሁም ደግሞ ከንቱ ናት፤

፲፭ ደግሞም። ክርስቶስን አስነሥቶታል ብለን በእግዚአብሔር ላይ ስለ መሰከርን ሐሰተኞች የእግዚአብሔር ምስክሮች ሆነን ተገኝተናል፤ ሙታን ግን የማይነሡ ከሆነ እርሱን አላስነሣውም።

፲፮ ሙታን የማይነሡ ከሆነ ክርስቶስ አልተነሣማ፤

፲፯ ክርስቶስም ካልተነሣ እምነታችሁ ከንቱ ናት፤ እስከ አሁን ድረስ በኃጢአታችሁ አላችሁ።

፲፰ እንግዲያስ በክርስቶስ ያንቀላፉት ደግሞ ጠፍተዋላ።

፲፱ በዚች ሕይወት ብቻ ክርስቶስን ተስፋ ያደረግን ከሆነ፥ ከሰው ሁሉ ይልቅ ምስኪኖች ነን።

፳ አሁን ግን ክርስቶስ ላንቀላፉት በኩራት ሆኖ ከሙታን ተነሥቶአል።

፳፩ ሞት በሰው በኩል ስለ መጣ ትንሣኤ ሙታን በሰው በኩል ሆኖአልና።

፳፪ ሁሉ በአዳም እንደሚሞቱ እንዲሁ ሁሉ በክርስቶስ ደግሞ ሕያዋን ይሆናሉና።

፳፫ ነገር ግን እያንዳንዱ በራሱ ተራ ይሆናል፤ ክርስቶስ እንደ በኩራት ነው፥ በኋላም በመምጣቱ ለክርስቶስ የሆኑት ናቸው፤

፳፬ በኋላም፥ መንግሥቱን ለእግዚአብሔር ለአባቱ አሳልፎ በሰጠ ጊዜ አለቅነትንም ሁሉና ሥልጣንን ሁሉ ኃይልንም በሻረ ጊዜ፥ ፍጻሜ ይሆናል።

፳፭ ጠላቶቹን ሁሉ ከእግሩ በታች እስኪያደርግ ድረስ ሊነግሥ ይገባዋልና።

፳፮ የኋለኛው ጠላት የሚሻረው ሞት ነው፤

፳፯ ሁሉን ከእግሩ በታች አስገዝቶአልና። ነገር ግን። ሁሉ ተገዝቶአል ሲል፥ ሁሉን ካስገዛለት በቀር መሆኑ ግልጥ ነው።

፳፰ ሁሉ ከተገዛለት በኋላ ግን እግዚአብሔር ሁሉ በሁሉ ይሆን ዘንድ በዚያን ጊዜ ልጁ ራሱ ደግሞ ሁሉን ላስገዛለት ይገዛል።

፳፱ እንዲያማ ካልሆነ፥ ስለ ሙታን የሚጠመቁ ምን ያደርጋሉ? ሙታንስ ከቶ የማይነሡ ከሆነ፥ ስለ እነርሱ የሚጠመቁ ስለ ምንድር ነው?

፴ እኛስ ዘወትር በሚያስፈራ ኑሮ የምንኖር ስለ ምንድር ነው?

፴፩ በጌታችን በክርስቶስ ኢየሱስ ባለኝ በእናንተ ትምክህት እየማልሁ፥ ወንድሞች ሆይ፥ ዕለት ዕለት እሞታለሁ።

፴፫ እንደ ሰው በኤፌሶን ከአውሬ ጋር ከታገልሁ፥ ሙታንስ የማይነሡ ከሆነ፥ ምን ይጠቅመኛል? ነገ እንሞታለንና እንብላና እንጠጣ።


፩ኛ ቆሮንቶስ ፲፭፡፫-፴፪ (፶፯ ዓ.ም.)

በግልጽ ለማየት እንደሚቻለው ደቀ መዛሙርቱ በእንቅስቃሴያቸው መሃል የክርስቶስን ትንሣኤ አስፈላጊነት እና ምስክርነታቸውን በአእምሮአቸው ውስጥ አስቀምጠዋል። ይህ በእውነት ውሸት ነው ብለን አስብ – እነዚህ ደቀ መዛሙርት በእውነት ሰውነታቸውን ስለሰረቁ ለመልእክታቸው ያለው ተቃራኒ ማስረጃ ሊያጋልጣቸው አልቻለም። ከዚያም በተሳካ ሁኔታ ዓለምን ያታልሉ ይሆናል, ነገር ግን እነሱ ራሳቸው የሚሰብኩት, የሚጽፉት እና ትልቅ ግርግር የሚፈጥሩበት ነገር ውሸት መሆኑን ያውቃሉ. ነገር ግን ህይወታቸውን (በትክክል) ለዚህ ተልእኮ ሰጥተዋል። ለምን ያደርጉታል – መሰረቱ ውሸት መሆኑን ካወቁ? ሰዎች ሕይወታቸውን የሚሰጡት የሚታገሉበትን ምክንያት በማመን ወይም ከዓላማው የተወሰነ ጥቅም ስለሚጠብቁ ነው። ደቀ መዛሙርቱ ሥጋውን ሰርቀው ቢደብቁት ትንሣኤ እውነት እንዳልሆነ የሰው ሁሉ ያውቃሉ። ደቀ መዛሙርቱ ለመልእክታቸው መስፋፋት የከፈሉትን ዋጋ ከራሳቸው አንደበት አስቡ እና እርስዎ ውሸት መሆኑን ለምታውቁት ነገር የግል ዋጋ ትከፍሉ እንደሆነ ራስህን ጠይቅ። 

፰ በሁሉ እንገፋለን እንጂ አንጨነቅም፤ እናመነታለን እንጂ ተስፋ አንቆርጥም፤

፲ ኀዘንተኞች ስንሆን ዘወትር ደስ ይለናል፤ ድሆች ስንሆን ብዙዎችን ባለ ጠጎች እናደርጋለን፤ አንዳች የሌለን ስንሆን ሁሉ የእኛ ነው።

፳፬ አይሁድ አንድ ሲጎድል አርባ ግርፋት አምስት ጊዜ ገረፉኝ።

፳፭ ሦስት ጊዜ በበትር ተመታሁ፤ አንድ ጊዜ በድንጋይ ተወገርሁ፤ መርከቤ ሦስት ጊዜ ተሰበረ፤ ሌሊትና ቀን በባሕር ውስጥ ኖርሁ።

፳፮ ብዙ ጊዜ በመንገድ ሄድሁ፤ በወንዝ ፍርሃት፥ በወንበዴዎች ፍርሃት፥ በወገኔ በኩል ፍርሃት፥ በአሕዛብ በኩል ፍርሃት፥ በከተማ ፍርሃት፥ በምድረ በዳ ፍርሃት፥ በባሕር ፍርሃት፥ በውሸተኞች ወንድሞች በኩል ፍርሃት ነበረብኝ፤

፳፯ በድካምና በጥረት ብዙ ጊዜም እንቅልፍ በማጣት፥ በራብና በጥም ብዙ ጊዜም በመጦም፥ በብርድና በራቁትነት ነበርሁ።

፳፰ የቀረውንም ነገር ሳልቆጥር፥ ዕለት ዕለት የሚከብድብኝ የአብያተ ክርስቲያናት ሁሉ አሳብ ነው።

፳፱ የሚደክም ማን ነው፥ እኔም አልደክምምን? የሚሰናከል ማን ነው፥ እኔም አልናደድምን?

 ፪ኛ ቆሮንቶስ ፬:፰-፮:፲፤ ፲፩:፳፬-፳፱

በህይወት ዘመናቸው ያላትን የማይናቅ ጀግንነት (አንድም መራራ ጫፍ ላይ ተሰንጥቆ ‘የተናዘዘ’ አይደለም) ባሰብኩ ቁጥር መልዕክታቸውን በቅንነት አለማመን የሚከብደኝ ሆኖ አግኝቼዋለሁ። ቢያምኑ ግን የክርስቶስን ሥጋ ሊሰርቁና ሊጣሉ አይችሉም ነበር። በሃርቫርድ የህግ ተማሪዎችን በምስክሮች ላይ ድክመቶችን እንዴት መመርመር እንዳለባቸው ያስተማረ አንድ ታዋቂ የወንጀል ጠበቃ ስለ ደቀ መዛሙርቱ እንዲህ ሲል ተናግሯል፡- 

“የወታደራዊ ጦርነት ታሪክ እንደ ጀግንነት ጽናት፣ ትዕግስት እና የማይታጠፍ ድፍረት ምሳሌ ሊሆን አይችልም። የእምነታቸውን መሰረት፣ እና ያረጋገጡትን የታላላቅ እውነታዎች እና እውነቶች ማስረጃዎች በጥንቃቄ ለመገምገም ከፍተኛ የሆነ ምክንያት ነበራቸው።

ግሪንሊፍ. ፲፰፻፸፬. የአራቱ ወንጌላውያን ምስክርነት በፍትህ ፍርድ ቤቶች በሚተዳደረው የማስረጃ ህግ ምርመራ. ገጽ ፳፱ 

ከዚህ ጋር ተያያዥነት ያለው የደቀመዛሙርት ጠላቶች ጸጥታ – የአይሁድ ወይም የሮማውያን. እነዚህ የጠላት ምስክሮች ‘እውነተኛውን’ ታሪክ ለመናገር ወይም ደቀ መዛሙርቱ እንዴት እንደተሳሳቱ ለማሳየት በቁም ነገር አልሞከሩም። ዶ/ር ሞንትጎመሪ እንዳሉት፣ 

“ይህ በምኩራቦች ውስጥ ምስክርነት ያለው አስተማማኝነት ጉዳዩን የሚያመለክተው ጉዳዩን ከሚያጠፉት የመቁረጫ ሠራተኞች መካከል በተስፋ መቁረጥ ስሜት ውስጥ ነው.

ሞንትጎመሪ ፲፱፻፸፭. የህግ ምክንያት እና የክርስቲያን አፖሎጅቲክስ. ገጽ ፹፰-፹፱

የዚህን ጥያቄ እያንዳንዱን ገጽታ ለመመልከት የሚያስችል ቦታ የለንም። ነገር ግን፣ የደቀ መዛሙርቱ የማይናወጥ ድፍረት እና በዘመኑ የነበሩት የጠላት ባለስልጣናት ዝምታ፣ ክርስቶስ ከሞት ተነስቷል የሚለው ጉዳይ እንዳለ እና በቁም ነገር እና በጥንቃቄ መመርመር እንደሚያስፈልግ ብዙ ይናገራሉ። ይህን ለማድረግ አንዱ መንገድ በመጽሐፍ ቅዱሳዊ አገባቡ መረዳት ነው። ለመጀመር በጣም ጥሩ ቦታ የአብርሃም እና የሙሴ ምልክቶች ናቸው። የኖሩት ከኢየሱስ በፊት ከአንድ ሺህ ዓመታት በላይ ቢሆንም ያጋጠሟቸው ነገሮች ስለ ኢየሱስ ሞትና ትንሣኤ የሚናገሩ ትንቢታዊ ትንቢቶች ነበሩ።