የኢየሱስ ትንሳኤ፡ እውነት ወይስ ልቦለድ?

በዘመናችን፣ በተማርንበት ዘመን፣ አንዳንድ ጊዜ ባህላዊ እምነቶች፣ በተለይም ስለ መጽሐፍ ቅዱስ፣ ጊዜ ያለፈባቸው አጉል እምነቶች ብቻ ናቸው ብለን እንጠይቃለን። መጽሐፍ ቅዱስ ብዙ ተአምራትን ይዘረዝራል፣ነገር ግን በጣም የሚገርመው የኢየሱስ ክርስቶስ በመስቀል ላይ ተሰቅሎ ከሞት የተነሣበት የትንሳኤ ታሪክ ነው። 

ስለ ኢየሱስ ከሙታን መነሣት የሚናገረውን ይህን ዘገባ በቁም ነገር ለመመልከት የሚያስችል ምክንያታዊ ማስረጃ አለ? ለብዙዎች የሚገርመው የኢየሱስ ትንሳኤ መከሰቱ እና ይህ ማስረጃ በሃይማኖታዊ እምነት ላይ ሳይሆን በታሪካዊ መረጃ ላይ የተመሰረተ ነው የሚል ጠንከር ያለ ጉዳይ ማቅረብ ይቻላል።

ይህ ጥያቄ በቀጥታ ህይወታችንን ስለሚነካ በጥንቃቄ መመርመር ተገቢ ነው። በሕይወታችን ውስጥ ምንም ያህል ገንዘብ፣ ትምህርት፣ ጤና እና ሌሎች ግቦች ላይ ብንደርስ ሁላችንም እንሞታለን። ኢየሱስ ሞትን ካሸነፈ በራሳችን ሞት ፊት እውነተኛ ተስፋ ይሰጠናል። ዋና ዋናዎቹን ታሪካዊ መረጃዎችና የትንሣኤውን ማስረጃዎች እንመልከት።

የኢየሱስ ታሪካዊ ዳራ፡ ታሲተስ እና ጆሴፈስ

ኢየሱስ ሕልውናው በአደባባይ መሞቱ የታሪክን አካሄድ የለወጠው መሆኑ የተረጋገጠ ነው። ይህንን ለማረጋገጥ መጽሐፍ ቅዱስን መመልከት አያስፈልግም። ዓለማዊ ታሪክ ስለ ኢየሱስ እና በዘመኑ በነበረው ዓለም ላይ ስላደረገው ተጽእኖ በርካታ ማጣቀሻዎችን ይመዘግባል። ሁለቱን እንመልከት። ሮማዊው ገዥ-ታሪክ ምሁር ታሲተስ የሮማው ንጉሠ ነገሥት ኔሮ የ1ኛውን ክፍለ ዘመን ክርስቲያኖችን (በ፷፭ ዓ.ም.) እንዴት እንደገደለ ሲዘግብ፣ ኔሮ ለሮም ቃጠሎ ተጠያቂ የሆኑትን ኢየሱስን በሚመለከት ተናገረ። ታሲተስ በ፩፻፲፪ ዓ.ም የጻፈው እነሆ፡-

ኔሮ.. በትልቅነታቸው የተጠሉ ክርስቲያኖች ተብለው በሚጠሩት ሰዎች ላይ እጅግ በሚያምር ስቃይ ተቀጥተዋል። የስሙ መስራች የሆነው ክርስቶስ በጢባርዮስ የግዛት ዘመን የይሁዳ አገረ ገዥ በጴንጤናዊው ጲላጦስ ተገደለ። ነገር ግን ለጊዜው የተገፋው አስነዋሪ አጉል እምነት እንደገና ተነሳ፤ ክፋት በተፈጠረባት በይሁዳ ብቻ ሳይሆን በሮም ከተማም ታሲተስ።

ታሲተስ አናልስ ፲፭. ፵፬
ኔሮ - ዊኪፔዲያ
የሮም ንጉሠ ነገሥት ኔሮ

ታሲተስ ኢየሱስ መሆኑን አረጋግጧል: ፩) ታሪካዊ ሰው; ፪) በጴንጤናዊው ጲላጦስ ተገደለ; ፫) በ፷፭ ዓ.ም (በኔሮ ዘመን) የክርስትና እምነት በሜዲትራኒያን ባህር ተሻግሮ ከይሁዳ እስከ ሮም ድረስ በኃይል ተስፋፍቶ የሮማ ንጉሠ ነገሥት ይህን ችግር መቋቋም እንዳለበት ተሰምቶት ነበር። ታሲተስ ኢየሱስን ‘ክፉ አጉል እምነት’ የጀመረበትን እንቅስቃሴ ስለሚመለከት እነዚህን ነገሮች የሚናገረው እንደ ጠላት ምስክር እንደሆነ ልብ ይበሉ። እሱ ይቃወማል እንጂ ታሪካዊነቱን አይክድም።

ጆሴፈስ በአንደኛው መቶ ክፍለ ዘመን ለሮማውያን የጻፈው የአይሁድ ወታደራዊ መሪ/ታሪክ ምሁር ነበር። የአይሁዶችን ታሪክ ከመጀመሪያው ጀምሮ እስከ እርሱ ዘመን ድረስ ጠቅለል አድርጎ ገልጿል። በዚህም የኢየሱስን ጊዜና ሥራ በሚከተሉት ቃላት ሸፍኗል፡- 

በዚህ ጊዜ አንድ ጠቢብ ሰው ነበረ ኢየሱስ። ጥሩ ፣ እና ጨዋ ከአይሁድም ከአሕዛብም ብዙ ሰዎች ደቀ መዛሙርቱ ሆኑ። ጲላጦስም እንዲሰቀልና እንዲሞት ፈረደበት። ደቀ መዛሙርቱ የሆኑትም ደቀ መዝሙርነቱን አልተዉም። ከተሰቀለ ከሦስት ቀን በኋላ እንደ ተገለጠላቸውና ሕያው እንደሆነ ነገሩት።

ጆሴፈስ. በ፺ ዓ.ም. ጥንታዊ ዕቃዎች ፲፰. ፴፫ 

ጆሴፈስ እንዲህ ሲል አረጋግጧል:- ፩) ኢየሱስ እንዳለ፣ ፪) እሱ የሃይማኖት አስተማሪ ነበር፣ ፫) ደቀ መዛሙርቱ የኢየሱስን ትንሣኤ በይፋ አውጀዋል። ስለዚህም የክርስቶስ ሞት የታወቀ ክስተት እንደሆነ እና የትንሣኤው ጉዳይ በደቀ መዛሙርቱ ወደ ግሪኮ-ሮማውያን ዓለም እንዲገባ የተደረገው ካለፈው ጊዜ ጀምሮ በእነዚህ ጨረሮች ውስጥ ይመስላል። 

ታሪካዊ ዳራ – ከመጽሐፍ ቅዱስ 

ሐኪም እና የታሪክ ምሁር የሆነው ሉቃስ ይህ እምነት በጥንቱ ዓለም እንዴት እንደቀጠለ ተጨማሪ ዝርዝሮችን ሰጥቷል። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ከሐዋርያት ሥራ የተወሰደው ይህ ነው። 

ካህናት አለቆችና የመቅደስ አዛዥ ሰዱቃው ሕዝቡን ስለ አስተማሩና በኢየሱስ የሙታንን ትንሣኤ ስለ ሰበኩ ተቸግረው፥ ወደ እነርሱ ቀረቡ፥ እጃቸውንም ጭነውባቸው ነበርና እስከ ማግሥቱ ድረስ በወኅኒ። ፲፫ ጴጥሮስና ዮሐንስም በግልጥ እንደ ተናገሩ ባዩ ጊዜ፥ መጽሐፍን የማያውቁና ያልተማሩ ሰዎች እንደ ሆኑ አስተውለው አደነቁ፥። ፲፭በእነዚህ ሰዎች ምን እንሥራ?

የሐዋርያት ሥራ ፬፡፩-፫,፲፫, ፲፭ (፷፫ ዓ.ም.) 

፲፯ሊቀ ካህናቱ ግን የሰዱቃውያን ወገን ሆነውም ከእርሱ ጋር የነበሩት ሁሉ ፲፰ በሐዋርያትም ላይ እጃቸውን ጭነው በሕዝቡ ወኅኒ ውስጥ አኖሩአቸው። ፴፫ ሙ በጣም ተቈጡ ሊገድሉአቸውም አሰቡ። ሐዋርያትንም ወደ እነርሱ ጠርተው ገረፉአቸው፥ በኢየሱስም ስም እንዳይናገሩ አዝዘው ፈቱአቸው።

የሐዋርያት ሥራ፭: ፲፯-፲፰, ፴፫, ፵

መሪዎቹ ይህንን አዲስ እምነት ለማስቆም ብዙ ጥረት ሲያደርጉ ማየት እንችላለን። እነዚህ የመጀመሪያ ውዝግቦች የተከሰቱት በኢየሩሳሌም ነው – በዚያው ከተማ ከጥቂት ሳምንታት በፊት ኢየሱስ በአደባባይ የተገደለበት እና የተቀበረበት። 

ከዚህ ታሪካዊ መረጃ በመነሳት ትንሳኤውን መመርመር የምንችለው አማራጮችን ሁሉ በመመዘን የትኛውም የበለጠ ትርጉም እንዳለው ለማየት እንችላለን – የትኛውንም ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ትንሳኤ ‘በእምነት’ ሳንገመግም ነው።

የኢየሱስ እና የመቃብሩ አካል 

የክርስቶስን ሥጋ በተመለከተ ሁለት አማራጮች ብቻ አሉን። ወይ መቃብሩ በዚያ የትንሳኤ እሁድ ጠዋት ባዶ ነበር ወይም አሁንም አካሉን ይዟል። ሌሎች አማራጮች የሉም። 

ሰውነቱ በመቃብር ውስጥ እንደቀረ እናስብ። እየተፈጸሙ ያሉትን ታሪካዊ ክንውኖች ስናሰላስል ግን በፍጥነት ችግሮችን እንጋፈጣለን። በኢየሩሳሌም ያሉት የሮማውያንና የአይሁድ መሪዎች አስከሬኑ በመቃብር ውስጥ ካለ፣ ደቀ መዛሙርቱ ከሙታን መነሣቱን የሚገልጹ ሕዝባዊ መግለጫዎች አጠገብ ከሆነ፣ የትንሣኤ ታሪኮችን ለማስቆም ይህን ያህል እርምጃ መውሰድ ያለባቸው ለምንድን ነው? የኢየሱስ አስከሬን በመቃብር ውስጥ ቢኖር ኖሮ ባለሥልጣናቱ የክርስቶስን ሥጋ በሁሉም ፊት ማሳየቱ ቀላል ነገር ይሆን ነበር። ይህ ደግሞ ወጣቱን እንቅስቃሴ ሳያስር፣ ማሰቃየትና በመጨረሻም ሰማዕትነት ማትረፍ ሳያስፈልገው ያጠፋው ነበር። እና አስቡ – በሺዎች የሚቆጠሩ በዚህ ጊዜ በኢየሩሳሌም በኢየሱስ ሥጋዊ ትንሳኤ እንዲያምኑ ተለውጠዋል። ጴጥሮስን ከሚያዳምጡት ሰዎች መካከል አንዱ ብሆን፣ አስደናቂ የሆነውን መልእክቱን ማመን እንደምችል እያሰብኩ (ከስደት ጋር ተያይዞ የመጣ ነው) ቢያንስ ቢያንስ ወደ መቃብር ሄጄ ለመፈለግ የምሳ እረፍቴን በወሰድኩ ነበር። አካሉ አሁንም እንዳለ ለማየት ራሴ። የክርስቶስ አካል አሁንም በመቃብር ውስጥ ቢሆን ኖሮ ይህ እንቅስቃሴ በእጁ ላይ እንደዚህ ያለ ወንጀለኛ አጸፋዊ ማስረጃ ባለው በጠላት አካባቢ ውስጥ ምንም ተከታዮችን አያገኝም ነበር። ስለዚህ የክርስቶስ አካል በመቃብር ውስጥ የሚቀረው ወደ ምናምንቴዎች ያመራል። ትርጉም የለውም። 

ደቀ መዛሙርቱ ሥጋውን ሰረቁት? 

በእርግጥ ከትንሣኤ ሌላ በባዶ መቃብር ላይ ሌሎች ማብራሪያዎች አሉ። ይሁን እንጂ ስለ ሰውነቱ መጥፋት ማንኛውም ማብራሪያ ለእነዚህ ዝርዝሮችም ግምት ውስጥ መግባት ይኖርበታል፡- በመቃብሩ ላይ ያለውን የሮማውያን ማኅተም፣ መቃብሩን የሚጠብቀው የሮማውያን ዘበኛ፣ የመቃብሩን በር የሚሸፍነው ትልቅ (፩-፪ቶን) ድንጋይ፣ ፵ ኪሎ ግራም አስከሬን የሚያሰራ መሣሪያ አካል ። ዝርዝሩ ይቀጥላል። ቦታው የጎደለውን አካል ለማብራራት ሁሉንም ሁኔታዎች እና ሁኔታዎች እንድንመለከት አይፈቅድልንም ፣ ግን በጣም የታሰበው ማብራሪያ ሁል ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ ራሳቸው ከመቃብሩ ውስጥ አስከሬኑን ሰርቀው ፣ አንድ ቦታ ደብቀው እና ሌሎችን ማሳሳት መቻላቸው ነው። 

ይህንን ሁኔታ አስቡት፣ በእስር ላይ ሕይወታቸውን ለማትረፍ የተሰደዱት ተስፋ የቆረጡ የደቀ መዛሙርት ቡድን እንዴት እንደገና ተሰብስበው አስከሬኑን ለመስረቅ ዕቅድ በማውጣት ለመከራከር አንዳንድ አስቸጋሪ ሁኔታዎችን በማስወገድ ሮማዊውን ሙሉ በሙሉ በማታለል ጠባቂ. ከዚያም ማኅተሙን ሰበሩ፣ ግዙፉን ቋጥኝ አንቀሳቅሰው፣ ከታሸገው አካል ጋር ሄዱ – ሁሉም ምንም ጉዳት ሳይደርስባቸው (ሁሉም የአደባባይ ምስክሮች ሆነው ስለቀሩ)። ይህንንም በተሳካ ሁኔታ እንደያዙ እና ከዚያም ሁሉም ወደ ዓለም መድረክ ገብተው በማታለል ላይ የተመሰረተ ሃይማኖታዊ እምነት እንደጀመሩ እናስብ። ዛሬ ብዙዎቻችን ደቀመዛሙርቱን ያነሳሳው ወንድማማችነትን እና ፍቅርን በሰዎች መካከል ማወጅ አስፈላጊ እንደሆነ እንገምታለን። ነገር ግን የሉቃስንና የጆሴፈስን ዘገባ መለስ ብለህ ተመልከትና አከራካሪው ጉዳይ “ሐዋርያት ሕዝቡን እያስተማሩና በኢየሱስ የሙታን ትንሣኤ እየሰበኩ” እንደነበር ልብ በል። ይህ ጭብጥ በጽሑፎቻቸው ውስጥ ዋነኛው ነው. ሌላው ሐዋርያ ጳውሎስ የክርስቶስን ትንሣኤ አስፈላጊነት የገለጸበትን መንገድ ተመልከት። 

እኔ ደግሞ የተቀበልሁትን ከሁሉ በፊት አሳልፌ ሰጠኋችሁ እንዲህ ብዬ። መጽሐፍ እንደሚል ክርስቶስ ስለ ኃጢአታችን ሞተ፥ ተቀበረም፥ መጽሐፍም እንደሚል በሦስተኛው ቀን ተነሣ፥ ለኬፋም ታየ በኋላም ለአሥራ ሁለቱ፤ ከዚያም በኋላ ከአምስት መቶ ለሚበዙ ወንድሞች በአንድ ጊዜ ታየ፤ ከእነርሱም የሚበዙቱ እስከ አሁን አሉ አንዳንዶች ግን አንቀላፍተዋል፤ ፲፫ ትንሣኤ ሙታንስ ከሌለ ክርስቶስ አልተነሣማ፤ ፲፬ ክርስቶስም ካልተነሣ እንግዲያስ ስብከታችን ከንቱ ነው እምነታችሁም ደግሞ ከንቱ ናት፤ ፲፱ በዚች ሕይወት ብቻ ክርስቶስን ተስፋ ያደረግን ከሆነ፥ ከሰው ሁሉ ይልቅ ምስኪኖች ነን። ፴፪ እንደ ሰው በኤፌሶን ከአውሬ ጋር ከታገልሁ፥ ሙታንስ የማይነሡ ከሆነ፥ ምን ይጠቅመኛል? ነገ እንሞታለንና እንብላና እንጠጣ።

፩ኛ ወደ ቆሮንቶስ ሰዎች ፲፭:፫-፮, ፲፫-፲፬, ፲፱, ፴፪ ( ፶፯ XNUMX ዓ.ም.) 

በግልጽ ለማየት እንደሚቻለው ደቀ መዛሙርቱ በእንቅስቃሴያቸው መሃል የክርስቶስን ትንሣኤ አስፈላጊነት እና ምስክርነታቸውን በአእምሮአቸው ውስጥ አስቀምጠዋል። ይህ በእውነት ውሸት ነው ብለን አስብ – እነዚህ ደቀ መዛሙርት በእውነት ሰውነታቸውን ስለሰረቁ ለመልእክታቸው ያለው ተቃራኒ ማስረጃ ሊያጋልጣቸው አልቻለም። ከዚያም በተሳካ ሁኔታ ዓለምን ያታልሉ ይሆናል, ነገር ግን እነሱ ራሳቸው የሚሰብኩት, የሚጽፉት እና ትልቅ ግርግር የሚፈጥሩበት ነገር ውሸት መሆኑን ያውቃሉ. ነገር ግን ህይወታቸውን (በትክክል) ለዚህ ተልእኮ ሰጥተዋል። ለምን ያደርጉታል – መሰረቱ ውሸት መሆኑን ካወቁ? ሰዎች ሕይወታቸውን የሚሰጡት የሚታገሉበትን ምክንያት በማመን ወይም ከዓላማው የተወሰነ ጥቅም ስለሚጠብቁ ነው። ደቀ መዛሙርቱ ሥጋውን ሰርቀው ቢደብቁት ትንሣኤ እውነት እንዳልሆነ የሰው ሁሉ ያውቃሉ። ደቀ መዛሙርቱ ለመልእክታቸው መስፋፋት የከፈሉትን ዋጋ ከራሳቸው አንደበት አስቡ እና እርስዎ ውሸት መሆኑን ለምታውቁት ነገር የግል ዋጋ ትከፍሉ እንደሆነ ራስህን ጠይቅ። 

በሁሉም አቅጣጫ እንጨነቃለን እንሰደዳለን፣ተገርፈናል በውጫዊ ሁኔታ እየጠፋን ነው በታላቅ ፅናት፣በችግር፣በችግር፣በጭንቀት፣በድብደባ፣በእስርና በግርግር፣በድካም፣በእንቅልፍ በማጣትና በረሃብ ድሆች ምንም የለኝም አምስት ጊዜ ከአይሁድ ፴፱ ጅራፍ ገረፉኝ፣ ሦስት ጊዜ በበትር ተመታሁ፣ አንድ ጊዜ በድንጋይ ተወገርሁ፣ ሦስት ጊዜ መርከቤ ተሰበረ፣ ከወንዞች፣ ከወንበዴዎች ስጋት ውስጥ ነኝ። የሀገሬ ሰዎች፣ ከአሕዛብ፣ በከተማ፣ በገጠር፣ በባህር ውስጥ። ደክሜአለሁ፣ ደክሜአለሁ እናም ብዙ ጊዜ እንቅልፍ አጥቻለሁ፣ ረሃብንና ጥማትን አውቄአለሁ በራድኩ፣ ራቁቴንም ሆኛለሁ ማን ደካማ ነው እናም ደካማ አይሰማኝም።

 4ኛ ቆሮንቶስ ፰፡፮–፲፡፲፩፤ ፳፬፡፳፱-XNUMX 

በህይወት ዘመናቸው ያላትን የማይናቅ ጀግንነት (አንድም መራራ ጫፍ ላይ ተሰንጥቆ ‘የተናዘዘ’ አይደለም) ባሰብኩ ቁጥር መልዕክታቸውን በቅንነት አለማመን የሚከብደኝ ሆኖ አግኝቼዋለሁ። ቢያምኑ ግን የክርስቶስን ሥጋ ሊሰርቁና ሊጣሉ አይችሉም ነበር። በሃርቫርድ የህግ ተማሪዎችን በምስክሮች ላይ ድክመቶችን እንዴት መመርመር እንዳለባቸው ያስተማረ አንድ ታዋቂ የወንጀል ጠበቃ ስለ ደቀ መዛሙርቱ እንዲህ ሲል ተናግሯል፡- 

“የወታደራዊ ጦርነት ታሪክ እንደ ጀግንነት ጽናት፣ ትዕግስት እና የማይታጠፍ ድፍረት ምሳሌ ሊሆን አይችልም። የእምነታቸውን መሰረት፣ እና ያረጋገጡትን የታላላቅ እውነታዎች እና እውነቶች ማስረጃዎች በጥንቃቄ ለመገምገም ከፍተኛ የሆነ ምክንያት ነበራቸው።

ግሪንሊፍ. ፩ሺ፰፻፸፬ የአራቱ ወንጌላውያን ምስክርነት በፍትህ ፍርድ ቤቶች በሚተዳደረው የማስረጃ ህግ ምርመራ. ገጽ ፳፱

ከዚህ ጋር ተያያዥነት ያለው የደቀመዛሙርት ጠላቶች ጸጥታ – የአይሁድ ወይም የሮማውያን. እነዚህ የጠላት ምስክሮች ‘እውነተኛውን’ ታሪክ ለመናገር ወይም ደቀ መዛሙርቱ እንዴት እንደተሳሳቱ ለማሳየት በቁም ነገር አልሞከሩም። ዶ/ር ሞንትጎመሪ እንዳሉት፣ 

“ይህ በምኩራቦች ውስጥ ምስክርነት ያለው አስተማማኝነት ጉዳዩን የሚያመለክተው ጉዳዩን ከሚያጠፉት የመቁረጫ ሠራተኞች መካከል በተስፋ መቁረጥ ስሜት ውስጥ ነው።

ሞንትጎመሪ ፩ሺ፱፻፸፭ የህግ ምክንያት እና የክርስቲያን አፖሎጅቲክስ. ገጽ፹፰-፹፱

የዚህን ጥያቄ እያንዳንዱን ገጽታ ለመመልከት የሚያስችል ቦታ የለንም። ነገር ግን፣ የደቀ መዛሙርቱ የማይናወጥ ድፍረት እና በዘመኑ የነበሩት የጠላት ባለስልጣናት ዝምታ፣ ክርስቶስ ከሞት ተነስቷል የሚለው ጉዳይ እንዳለ እና በቁም ነገር እና በጥንቃቄ መመርመር እንደሚያስፈልግ ብዙ ይናገራሉ። ይህን ለማድረግ አንዱ መንገድ በመጽሐፍ ቅዱሳዊ አገባቡ መረዳት ነው። ለመጀመር በጣም ጥሩ ቦታ የአብርሃም እና የሙሴ ምልክቶች ናቸው። የኖሩት ከኢየሱስ በፊት ከአንድ ሺህ ዓመታት በላይ ቢሆንም ያጋጠሟቸው ነገሮች ስለ ኢየሱስ ሞትና ትንሣኤ የሚናገሩ ትንቢታዊ ትንቢቶች ነበሩ። 

መጽሐፍ ቅዱስ በጽሑፍ አስተማማኝ ነው? ወይስ ትችቶች አሉት?


ጽሑፋዊ ትችት እና መጽሐፍ ቅዱስ

በሳይንስ እና በተማረው ዘመናችን የቀደሙት ትውልዶች የነበራቸውን ብዙዎቹን ሳይንሳዊ ያልሆኑ እምነቶችን እንጠራጠራለን። ይህ ጥርጣሬ በተለይ በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ እውነት ነው። ብዙዎቻችን የመጽሐፍ ቅዱስን አስተማማኝነት እንጠራጠራለን። ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ከምናውቀው የመነጨ ነው። ደግሞም መጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው ከሁለት ሺህ ዓመታት በፊት ነው። ለብዙ ሺህ ዓመታት ምንም የማተሚያ ማሽን፣ የፎቶ ኮፒ ማሽኖች ወይም የሕትመት ኩባንያዎች የሉም። ስለዚህ ቋንቋዎች ሲጠፉና አዳዲስ ጽሑፎች ሲነሱ፣ ግዛቶች ሲቀየሩና አዳዲስ ኃይሎች ሲወጡ የመጀመሪያዎቹ ቅጂዎች በእጅ፣ ከትውልድ እስከ ትውልድ ተገለበጡ። የመጀመሪያዎቹ የብራና ጽሑፎች ለረጅም ጊዜ የጠፉ ስለሆኑ ዛሬ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የምናነበው የመጀመሪያዎቹ ጸሐፊዎች የጻፉት መሆኑን እንዴት እናውቃለን? ወይስ መጽሐፍ ቅዱስ ተለውጧል ወይስ ተበላሽቷል፣ ምናልባት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ባሉ መሪዎች፣ ወይም መልእክቱን ከዓላማቸው ጋር በሚስማማ መልኩ ለመለወጥ በሚፈልጉ ካህናትና መነኮሳት?

የጽሑፍ ትችት መርሆዎች

በተፈጥሮ ይህ ጥያቄ ለማንኛውም ጥንታዊ ጽሑፍ እውነት ነው. ከዚህ በታች ያለው የጊዜ መስመር ማንኛውም ጥንታዊ ጽሑፍ በጊዜ ሂደት ተጠብቆ የቆየበትን ሂደት ያሳያል። በ፭፻ ዓክልበ. የተጻፈ ጥንታዊ ሰነድ (ይህ ቀን በዘፈቀደ የተመረጠ) ምሳሌ ያሳያል። ነገር ግን ይህ ኦሪጅናል ላልተወሰነ ጊዜ አይቆይም፤ ስለዚህ ከመበላሸቱ፣ ከመጥፋቱ ወይም ከመጥፋቱ በፊት የእጅ ጽሁፍ ቅጂ ተዘጋጅቷል ( ግልባጭ). የተጠሩ ሰዎች ሙያዊ ክፍል ጸሐፍት የመቅዳት ሥራውን አከናውኗል. ዓመታት እያለፉ ሲሄዱ ቅጂዎች ከቅጂው የተሠሩ ናቸው ( ግልባጭ እና  ግልባጭ). በአንድ ወቅት ቅጂው ተጠብቆ ዛሬ እንዲኖር በእኛ ምሳሌ ይህ ነባር ቅጂ የተፃፈው በ፭፻ ዓ.ም. ይህ ማለት ስለ ሰነዱ ሁኔታ መጀመሪያ የምናውቀው ከ ፭፻ ዓ.ም ጀምሮ ብቻ ነው. ስለዚህም ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ፭፻ እስከ ፭፻ ዓ.ም ያለው ጊዜ (የተሰየመ ህ በሥዕላዊ መግለጫው ውስጥ) ሁሉም የዚህ ጊዜ የእጅ ጽሑፎች ስለጠፉ ምንም ዓይነት ቅጂዎችን ማድረግ የማንችልበት ጊዜ ነው። ለምሳሌ፣ ስህተቶችን የመቅዳት (ሆን ተብሎ ወይም በሌላ መንገድ) ከተደረጉ

 ግልባጭ የተሰራው ከ st ግልባጭ እነዚህ ሰነዶች አንዳቸው ከሌላው ጋር ሊነፃፀሩ ስለማይችሉ ልናገኛቸው አንችልም። አሁን ካሉት ቅጂዎች በፊት ያለው ይህ ጊዜ (ጊዜው ) ስለዚህ የጽሑፋዊ እርግጠኛ አለመሆን የጊዜ ክፍተት ነው። ስለዚህ፣ ስለ ጽሑፋዊ አስተማማኝነት ጥያቄዎችን በአድራሻ የሚጠቀም መርህ የዚህን የጊዜ ርዝመት መመልከት ነው። ይህ ክፍተት ባጠረ ቁጥር (‘ ህ  በሥዕላዊ መግለጫው ላይ) የጥርጣሬ ጊዜ እየቀነሰ በመምጣቱ እስከ ዘመናችን ድረስ ሰነዱን በትክክል ለመጠበቅ የበለጠ በራስ መተማመን እናደርጋለን።

እርግጥ በዛሬው ጊዜ ከአንድ በላይ የእጅ ጽሑፍ ቅጂዎች አሉ። እንደዚህ ያሉ ሁለት የእጅ ጽሑፎች ቅጂዎች አሉን እና በእያንዳንዳቸው ተመሳሳይ ክፍል ውስጥ የሚከተለውን ሐረግ እናገኛለን።

ዋናው ደራሲ ስለዚያ ሲጽፍ ነበር። ጆአን ወይም ስለ ዮሐንስእና ከእነዚህ የእጅ ጽሑፎች ውስጥ ሌላኛው የቅጂ ስህተት ይዟል። ጥያቄው – የትኛው ነው ስህተቱ ያለው? ካሉት የእጅ ጽሑፎች ለመወሰን በጣም አስቸጋሪ ነው።

አሁን ከዚህ በታች እንደሚታየው ሁለት ተጨማሪ ተመሳሳይ የእጅ ጽሑፍ ቅጂዎችን አግኝተናል እንበል።

አሁን የትኛው የእጅ ጽሑፍ ስህተት እንዳለበት መወሰን ቀላል ነው። ስህተቱ አንድ ጊዜ የተፈጠረ ሳይሆን ተመሳሳይ ስህተት ሶስት ጊዜ ተደጋግሞ ሳይሆን አይቀርም ስለዚህ የእጅ ጽሁፍ ቁጥር ፪ የቅጂ ስህተት አለበት እና ደራሲው ስለ ጽፏል. ጆአንአይደለም ዮሐንስ.

ይህ ቀላል ምሳሌ የእጅ ጽሑፍን ትክክለኛነት ለማረጋገጥ ሁለተኛውን መርሆ ያሳያል – ብዙ ነባር የእጅ ጽሑፎች ይገኛሉ ፣ ስህተቶችን ለማግኘት እና ለማረም እና የዋናውን ይዘት ለመገምገም ቀላል ይሆናል።

የጥንታዊ የግሪክ-ሮማን ጽሑፎች ጽሑፋዊ ትችት ከአዲስ ኪዳን ጋር ሲወዳደር

አሁን የጥንታዊ ሰነዶችን ጽሑፋዊ ተዓማኒነት ለመወሰን የሚያገለግሉ ሁለት በማስረጃ ላይ የተመሰረቱ ጠቋሚዎች አሉን፡ ፩) በኦሪጅናል ድርሰት እና ቀደምት የብራና ቅጂዎች መካከል ያለውን ጊዜ መለካት እና ፪) ያሉትን የእጅ ጽሑፎች ቅጂዎች ብዛት መቁጠር። እነዚህ ጠቋሚዎች ማንኛውንም ጥንታዊ ጽሑፍ የሚመለከቱ እንደመሆናቸው መጠን ከዚህ በታች ባሉት ሰንጠረዦች (፪) ላይ እንደተደረገው ተቀባይነት ያላቸውን የታሪክ ሥራዎች ተግባራዊ ማድረግ እንችላለን።

ደራሲሲጻፍየመጀመሪያ ቅጂየጊዜ ወሰን
ቄሳር፶ BC ፱፻ ዓ.ም.፱፻፶
ፕላቶ፫፻፶ BC ፱፻ ዓ.ም.፩ሺ፪፻፶
አርስቶትል*፫፻፶ BC ፩ሺ፩፻ ዓ.ም.፩ሺ፬፻
ታሲኮዲድስ፬፻ BC፱፻ ዓ.ም.፩ሺ፫፻
ሄሮዶቱስ።፬፻ BC፱፻ ዓ.ም.፩ሺ፫፻
Sophocles፬፻ BC፩ሺ ዓ.ም. ፩ሺ፬፻፩፻
ታሲተስ፻ዓ.ም.፩ሺ፩፻ ዓ.ም.፩ሺ
ፕሊኒ፻ ዓ.ም.፰፻፶ ዓ.ም.፯፻፶

* ከማንኛውም ሥራ

እነዚህ ጸሃፊዎች የጥንት ዋና ዋና ጸሃፊዎችን ይወክላሉ – የምዕራባውያን ስልጣኔ እድገትን ያደረጉ ጽሑፎች. በአማካይ፣ ዋናው ከተጻፈ ከ፲ ዓመታት በኋላ ጀምሮ ተጠብቀው በተቀመጡ ከ፩፻- ፩ሺ የእጅ ጽሑፎች ተላልፈውልናል። ከሳይንሳዊ እይታ አንፃር ይህ መረጃ እንደ እኛ የቁጥጥር ሙከራ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል ምክንያቱም መረጃን (የጥንት ታሪክ እና ፍልስፍና) ያቀፈ በመሆኑ በአለም አቀፍ ምሁራን እና ዩኒቨርሲቲዎች ተቀባይነት ያለው እና ጥቅም ላይ ይውላል።

የሚከተለው ሰንጠረዥ የአዲስ ኪዳን ጽሑፎችን በእነዚህ መመዘኛዎች (፪) ያነጻጽራል። ይህ ልክ እንደ ማንኛውም ሳይንሳዊ ምርመራ ከቁጥጥራችን ጋር የሚወዳደር የእኛ የሙከራ መረጃ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል።

ኤም.ኤስ.ኤስ.ሲጻፍየ ኤምኤስኤስ ቀንየጊዜ ወሰን
ጆን ራላን፺ ዓ.ም፩፻፴ ዓ.ም.፵ዓመታት
ቦድመር ፓፒረስ፺ ዓ.ም፩፻፶-፪፻ ዓ.ም፩፻፲ ዓመታት
ቼስተር ቢቲ፷ ዓ.ም፪፻ ዓ.ም.፳ ዓመታት
ኮዴክስ ቫቲካነስ፷- ፺ ዓ.ም፫፻፳፭ ዓ.ም.፪፻፮፫ ዓመታት
ኮዴክስ ሳይናይቲከስ ፷- ፺ ዓ.ም፫፻፶ ዓ.ም.፪፻፺ ዓመታት

ይህ ሰንጠረዥ ስለ አንዳንድ የብራና ጽሑፎች አጭር ድምቀት ይሰጣል። የአዲስ ኪዳን የእጅ ጽሑፎች ብዛት በጣም ሰፊ ስለሆነ ሁሉንም በሰንጠረዥ ውስጥ መዘርዘር አይቻልም። በዚህ ጉዳይ ላይ ለዓመታት ያጠኑ አንድ ምሁር እንዲህ ይላሉ፡-

“በአሁኑ ጊዜ ከ፳፬ሺ፬፻ የሚበልጡ የኤምኤስኤስ ቅጂዎች የአዲስ ኪዳን ክፍሎች አሉን… እንደዚህ ያሉ ቁጥሮች እና ምስክርነቶችን እንኳን መቅረብ የጀመረ ሌላ የጥንት ሰነድ የለም። በንጽጽር፣ በሆሜር ያለው ኤሊአድ ከ፮፻፵፫ ኤምኤስኤስ ጋር ሁለተኛ ደረጃ ላይ ይገኛል

በብሪቲሽ ሙዚየም ውስጥ አንድ መሪ ​​ምሁር ይህንን ያረጋግጣሉ፡-

“ምሁራኑ የዋናዎቹ የግሪክ እና የሮማውያን ጸሃፊዎች ትክክለኛ ጽሑፍ በመያዛቸው ረክተዋል… ነገር ግን ስለ ጽሑፎቻቸው ያለን እውቀት የተመካው በጥቂቱ በኤምኤስኤስ ላይ ሲሆን የአኪ ኤምኤስኤስ ግን በሺዎች የሚቆጠሩ…”

የአዲስ ኪዳን ጽሑፋዊ ትችት እና ቆስጠንጢኖስ

ከእነዚህ የእጅ ጽሑፎች ውስጥ ጉልህ ቁጥር ያላቸው እጅግ በጣም ጥንታዊ ናቸው። ስለ መጀመሪያዎቹ የአዲስ ኪዳን ሰነዶች መጽሐፍ አለኝ። መግቢያው የሚጀምረው

“ይህ መጽሐፍ ከመጀመሪያዎቹ የአዲስ ኪዳን ቅጂዎች ፷፱ ቅጂዎችን ያቀርባል… ከ ፪ መጀመሪያ ጀምሮ የተጻፉ ክፍለ ዘመን እስከ ፬ኛው መጀመሪያ ድረስ (፩፻-፫፻ ዓ.ም.) … ፪/፫ያህል የአዲስ ኪዳን ጽሑፍ የያዘ” (፭)

እነዚህ የብራና ጽሑፎች በሮማው ንጉሠ ነገሥት ቆስጠንጢኖስ (በ፫፻፳፭ ዓ.ም.) እና የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ወደ ስልጣን መምጣት ሁለቱም አንዳንድ ጊዜ የመጽሐፍ ቅዱስን ጽሑፍ ይለውጣሉ ተብለው ስለሚከሰሱ ይህ በጣም አስፈላጊ ነው። ይህንን የይገባኛል ጥያቄ ከቆስጠንጢኖስ በፊት የነበሩትን ጽሑፎች (እኛ ስላለን) በኋላ ከሚመጡት ጋር በማነፃፀር መሞከር እንችላለን። ስናደርግ አንድ ዓይነት ሆነው እናገኛቸዋለን። ከ፪፻ ዓ.ም ጀምሮ የተላለፉት ጽሑፎች መልእክት ከ፩ሺ፪፻ ዓ.ም. ጋር ተመሳሳይ ነው። የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያንም ሆነች ቆስጠንጢኖስ መጽሐፍ ቅዱስን አልቀየሩትም። ያ ሃይማኖታዊ መግለጫ አይደለም፣ በሳይንሳዊ መረጃ ላይ ብቻ የተመሰረተ ነው። ከዚህ በታች ያለው ምስል የመጽሐፍ ቅዱስ አዲስ ኪዳን የተመሠረተበትን የእጅ ጽሑፎች የጊዜ ሰሌዳ ያሳያል።

የመጽሐፍ ቅዱስ ጽሑፋዊ ትችት አንድምታ

ታዲያ ከዚህ ምን መደምደም እንችላለን? በእርግጠኝነት ቢያንስ ቢያንስ በተጨባጭ ልንለካው በምንችለው ነገር አዲስ ኪዳንን ከሌሎቹ ክላሲካል ስራዎች በተሻለ ደረጃ የተረጋገጠ ነው። ማስረጃው የሚገፋፋን ብይን በተሻለ ሁኔታ በሚከተለው ተጠቃሏል።

“የአዲስ ኪዳንን የውጤት ጽሑፍ መጠራጠር የጥንት ዘመናት ሁሉ ወደ ጨለማው እንዲገቡ መፍቀድ ማለት ነው፤ ምክንያቱም በጥንቱ ዘመን የተጻፉ ሌሎች ሰነዶች እንደ አዲስ ኪዳን በመጽሐፍ ቅዱሳዊነት የተረጋገጡ ስለሌለ”

ይህ ምሁር እየተናገረ ያለው ወጥነት ያለው እንዲሆን የመጽሐፍ ቅዱስን ተዓማኒነት ለመጠራጠር ከወሰንን ስለ ክላሲካል ታሪክ የምናውቀውን ሁሉ በአጠቃላይ መጣል አለብን – እና ይህ በመረጃ የተደገፈ የታሪክ ምሁር በጭራሽ አላደረገም። መጽሐፍ ቅዱሳዊ ጽሑፎች እንደ ዘመናት፣ ቋንቋዎች እና ኢምፓየሮች እንዳልተለወጡ እናውቃለን ምክንያቱም ቀደምት የነበሩት ኤም.ኤስ.ኤስ. ለምሳሌ ያህል፣ የመካከለኛው ዘመን መነኮሳትና እነዚህ ቀደም ብለው የተጻፉ የብራና ጽሑፎች የኢየሱስን ተአምራዊ ዘገባዎች የያዙ በጣም ቀናተኛ የመካከለኛው ዘመን መነኩሴ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በኢየሱስ ተአምራት ላይ እንዳልጨመሩ እናውቃለን።

የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉምስ?

ይሁን እንጂ በትርጉም ሥራ ውስጥ ስላሉት ስህተቶችና በአሁኑ ጊዜ የተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ቅጂዎች መኖራቸውስ ምን ማለት ይቻላል? ይህ የሚያሳየው የመጀመሪያዎቹ ደራሲዎች በትክክል የጻፉትን በትክክል ለመወሰን የማይቻል መሆኑን ነው?

በመጀመሪያ የጋራ የተሳሳተ ግንዛቤን ማጥራት አለብን። ብዙ ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስ በዛሬው ጊዜ ረጅም ተከታታይ የትርጉም ደረጃዎችን እንዳለፈ ያስባሉ፣ እያንዳንዱ አዲስ ቋንቋ ከቀዳሚው ተተርጉሟል፣ ተከታታይ የሚከተለው ግሪክ -> ላቲን -> የመካከለኛው ዘመን እንግሊዝኛ -> ሼክስፒር እንግሊዝኛ -> ዘመናዊ እንግሊዝኛ። -> ሌሎች ዘመናዊ ቋንቋዎች። እንዲያውም በዛሬው ጊዜ በሁሉም ቋንቋዎች የሚገኙት መጽሐፍ ቅዱሶች በቀጥታ የተተረጎሙት ከመጀመሪያው ቋንቋ ነው። ለአዲስ ኪዳን ትርጉሙ፡- ግሪክ -> ዘመናዊ ቋንቋ፣ እና ለብሉይ ኪዳን ትርጉሙ ዕብራይስጥ -> ዘመናዊ ቋንቋ አለ። መሰረታዊ የግሪክ እና የዕብራይስጥ ጽሑፎች መደበኛ ናቸው። ስለዚህ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞች ልዩነቶች የሚመጡት የቋንቋ ሊቃውንት ሐረጎችን ወደ ተቀባይ ቋንቋ ለመተርጎም እንዴት እንደሚመርጡ ነው።

በግሪክ (የመጀመሪያው የአዲስ ኪዳን ቋንቋ) በተጻፈው ሰፊ የጥንታዊ ሥነ-ጽሑፍ ምክንያት የመጀመሪያዎቹን ጸሐፊዎች የመጀመሪያ ሀሳቦችን እና ቃላትን በትክክል መተርጎም ተችሏል። በእውነቱ የተለያዩ ዘመናዊ ስሪቶች ይህንን ያረጋግጣሉ. ለምሳሌ፣ ይህን በጣም የታወቀ ጥቅስ በጣም በተለመዱት ስሪቶች ውስጥ አንብብ፣ እና የቃላት አወጣጥ ትንሽ ልዩነት፣ ግን የሃሳብ እና የትርጉም ወጥነት እንዳለ ልብ በል።

፳፫ የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነውና፤ የእግዚአብሔር የጸጋ ስጦታ ግን በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን የዘላለም ሕይወት ነው።

ወደ ሮሜ ሰዎች ፮:፳፫

በትርጉሞች መካከል አለመግባባት እንደሌለ ማየት ይችላሉ – በትክክል ይናገራሉ አንድ አይነት ነገር በትንሹ የተለየ የቃላት አጠቃቀም ብቻ።

ለማጠቃለል ያህል ጊዜም ሆነ ትርጉሙ ዛሬ ከእኛ ለመደበቅ በመጀመሪያዎቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ቅጂዎች ላይ የተገለጹትን ሀሳቦች እና ሀሳቦች አላበላሹም። መጽሐፍ ቅዱስ ዛሬ ደራሲዎቹ የጻፉትን በትክክል እንደሚያነብ ማወቅ እንችላለን። በጽሑፍ አስተማማኝ ነው። ይህ ጥናት ምን እንደሚሰራ እና እንደማያሳይ መገንዘብ አስፈላጊ ነው። ይህ መጽሐፍ ቅዱስ የግድ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን አያረጋግጥም። ምንም እንኳን እነዚህ የመጀመሪያ አስተሳሰቦች ሲጀመር ትክክል እንደነበሩ የማያረጋግጡ ወይም የሚጠቁሙ የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊዎች የመጀመሪያዎቹ ሐሳቦች ዛሬ ለእኛ ቢተላለፉም (እንዲያውም ከእግዚአብሔር የመጡ ናቸው) ብሎ መከራከር ይቻላል። እውነት በቂ። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስን ጽሑፋዊ ተዓማኒነት መረዳቱ ከእነዚህ ሌሎች ጥያቄዎች ጥቂቶቹ መልስ ማግኘት ይቻል እንደሆነ ለማወቅ መጽሐፍ ቅዱስን በቁም ነገር መመርመር የሚጀምርበትና ስለ ጉዳዩ መረጃ ለማግኘት የሚያስችል ጅምር ይሰጠናል። መልእክቱ ምንድን ነው. መጽሐፍ ቅዱስ መልእክቱ የእግዚአብሔር በረከት እንደሆነ ይናገራል። ይህ እውነት የሚሆንበት እድል ካለስ? በዚህ ድህረ ገጽ ላይ የተገለጹትን አንዳንድ ጠቃሚ የመጽሐፍ ቅዱስ ክንውኖችን ለመማር ጊዜ ወስደህ ተማር። 

1. ከማክዶዌል፣ ጄ. ብይን የሚጠይቅ ማስረጃ. ፲፱፸፱ ዓ.ም. ፵፪-፵፰

2. መጽናኛ, ፒ ደብሊው  የመጽሐፍ ቅዱስ አመጣጥ, ፲፱፺፪. ገጽ . ፩፻፺፫

፫. ማክዶውል፣ ጄ. ብይን የሚጠይቅ ማስረጃ. ፲፱፸፱ ዓ.ም. ፵

፬. ኬንዮን፣ ኤፍ ጂ (የብሪቲሽ ሙዚየም የቀድሞ ዳይሬክተር) መጽሐፍ ቅዱሳችን እና ጥንታዊዎቹ የእጅ ጽሑፎች. ፲፱፵፩ ገጽ ፳፫

 ፭. መጽናኛ፣ ፒ ደብሊው “የመጀመሪያው የአዲስ ኪዳን የግሪክ የእጅ ጽሑፎች ጽሑፍ”። ገጽ. ፲፯. ፪ሺ፩

፮. ሞንትጎመሪ፣ ታሪክ እና ክርስትና. ፲፱፸፩. ገጽ ፳፱

ስለ ክርስቶስ ሞት ዝርዝር ሁኔታ የተነበየው እንዴት ነው?

የክርስቶስ “የተቆረጠ” በብሉይ ኪዳን ነቢያት በዝርዝር የተተነበየ ነው።

በእኛ ውስጥ የመጨረሻ ልጥፍ ዳንኤል ‘ክርስቶስ እንደሚመጣ’ ትንቢት ተናግሮ እንደነበር አይተናል።መቁረጥከተወሰኑ ዓመታት ዑደት በኋላ። ይህ የዳንኤል ትንቢት ኢየሱስ ወደ ኢየሩሳሌም በገባበት በድል አድራጊነት ተፈጽሟል – በዚያም እንደ እስራኤል ቀርቧል። ክርስቶስ – በትክክል፩፻፸፫ሺ ፰፻፹ ቀናት የፋርስ ኢየሩሳሌምን መልሶ የማቋቋም አዋጅ ከወጣ በኋላ። የሚለው ሐረግመቁረጥየኢሳይያስን ሥዕላዊ መግለጫ ጠቅሷል የሞተ ከሚመስለው ጉቶ ላይ ቅርንጫፍ ተኩስ. ግን ምን ማለቱ ነበር?

ኢሳያስ በታሪካዊ የጊዜ መስመር ላይ ይታያል። የኖረው በዳዊት ዘር በነገሥታት ዘመን ነው።

ኢሳያስ በታሪካዊ የጊዜ መስመር ላይ ይታያል። የኖረው በዳዊት ዘር በነገሥታት ዘመን ነው።

ኢሳይያስ ከመጽሐፉ ውጪ ሌሎች ጭብጦችን በመጠቀም ሌሎች ትንቢቶችንም ጽፏል ቅርንጫፉ. አንደኛው ጭብጥ ስለ መጪው ጉዳይ ነበር። ማገልገል. ይህ ማን ነበር ‘አገልጋይ’? ምን ሊያደርግ ነበር? አንድ ረጅም ምንባብ በዝርዝር እንመለከታለን. የራሴን አንዳንድ አስተያየቶችን ብቻ አስገባሁ፣ በትክክል እና ሙሉ ለሙሉ እዚህ በታች አነባለሁ።

የሚመጣው አገልጋይ. ሙሉው ምንባብ ከኢሳይያስ ፶፪፡፲፫-፲፫፡፲፪

፲፫ ፤ እነሆ፥ ባሪያዬ በማስተዋል ያደርጋል፤ ይከብራል ከፍ ከፍም ይላል፥ እጅግ ታላቅም ይሆናል። ፲፬ ፤ ፊቱ ከሰዎች ሁሉ ይልቅ፥ መልኩም ከሰዎች ልጆች ይልቅ ተጐሳቍሎአልና ብዙ ሰዎች ስለ አንተ እንደ ተደነቁ፥ እንዲሁ ብዙ አሕዛብን ያስደንቃል፤ ፲፭ ፤ ያልተነገረላቸውንም ያያሉና፥ ያልሰሙትንም ያስተውላሉና ነገሥታት ስለ እርሱ አፋቸውን ይዘጋሉ።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፪:፲፫-፲፭

ይህ አገልጋይ ሰው እንደሚሆን እናውቃለን፣ ምክንያቱም ኢሳይያስ ይጠቅሳል አገልጋዩ እንደ ‘እሱ’፣ ‘እሱ’፣ ‘የእርሱ’፣ እና በተለይም የወደፊት ክስተቶችን ይገልፃል (‘ይሰራል…’፣ ‘ይነሳሉ…’ እና ሌሎችም ከሚሉት ሀረጎች)፣ ስለዚህ ይህ ግልጽ የሆነ ትንቢት ነው። ግን ትንቢቱ ስለ ምን ነበር?

የአይሁድ ካህናት ለእስራኤላውያን መስዋዕት በሚያቀርቡበት ጊዜ ከመሥዋዕቱ ደም ረጩአቸው – ኃጢአታቸው እንደተሸፈነ እና በእነርሱ ላይ እንደማይፈጸም ያሳያል። እዚህ ግን አገልጋዩ ይረጫል ይላል። “ብዙ ብሔሮች”ስለዚህ ኢሳይያስ በተመሳሳይ መንገድ ይህ አገልጋይ የብሉይ ኪዳን ካህናት ለአይሁድ አምላኪዎች እንዳደረጉት ሁሉ አይሁዳውያን ያልሆኑትንም ለኃጢአታቸው እንደሚያቀርብ እየተናገረ ነው። ይህ ከትንበያ ጋር ተመሳሳይ ነው። ዘካርያስ የንጉሥና የካህን ሚናዎችን አንድ የሚያደርግ ቅርንጫፍ ካህን ይሆናል።ደም የሚረጩት ካህናት ብቻ ስለነበር ነው። ይህ “የብዙ አገሮች” ዓለም አቀፋዊ ስፋት ይከተላል ከብዙ መቶ ዓመታት በፊት ለአብርሃም የተገቡት ታሪካዊ እና የተረጋገጡ ተስፋዎች‘አሕዛብ ሁሉ’ በዘሩ አማካኝነት ይባረካሉ።

ብዙ ብሔራትን በመርጨት ረገድ ግን ‘መልክ’ ና ‘ፎርም’ የአገልጋዩ ተንብዮአል ‘የተበላሸ’ ና ‘የተበላሸ’. አገልጋዩ ምን እንደሚያደርግ ግልጽ ባይሆንም አንድ ቀን ብሔራት ‘ይረዱታል።

የሰማነውን ነገር ማን አምኖአል? የእግዚአብሔርስ ክንድ ለማን ተገልጦአል? ፪ ፤ በፊቱ እንደ ቡቃያ ከደረቅም መሬት እንደ ሥር አድጎአል። መልክና ውበት የለውም፥ ባየነውም ጊዜ እንወድደው ዘንድ ደም ግባት የለውም።፫ ፤ የተናቀ ከሰውም የተጠላ፥ የሕማም ሰው ደዌንም የሚያውቅ ነው፤ ሰውም ፊቱን እንደሚሰውርበት የተናቀ ነው፥ እኛም አላከበርነውም።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፩-፫

አገልጋዩ ብዙ ብሔራትን ቢረጭም እርሱ ደግሞ ይሆናል። ‘የተናቀ’ ና ‘ተቀበል’, የተሞላ ‘መከራ’ ና ‘ከህመም ጋር መተዋወቅ’.

፬ ፤ በእውነት ደዌያችንን ተቀበለ ሕመማችንንም ተሸክሞአል፤ እኛ ግን እንደ ተመታ በእግዚአብሔርም እንደ ተቀሠፈ እንደ ተቸገረም ቈጠርነው። ፤ እርሱ ግን ስለ መተላለፋችን ቈሰለ፥ ስለ በደላችንም ደቀቀ፤ የደኅንነታችንም ተግሣጽ በእርሱ ላይ ነበረ፥ በእርሱም ቍስል እኛ ተፈወስን።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፬-፭

አገልጋዩ ‘የእኛን’ ህመም ይወስዳል። ይህ አገልጋይ ደግሞ ‘ይወጋል’ እና ‘በቅጣት’ ‘ይቀጠቀጣል’። ይህ ቅጣት እኛን (በብዙ ብሔራት ውስጥ ያሉትን) ‘ሰላም’ ያመጣናል እና ይፈውሰናል.

ይህንን የምጽፈው መልካም አርብ ላይ ነው። ከ፪ሺ ዓመታት በፊት (ነገር ግን ኢሳይያስ ይህን ትንቢት ከጻፈ ከ፯ሺ ዓመታት በኋላ) በዚህ ቀን ኢየሱስ እንደተሰቀለ ዓለማዊም ሆነ መጽሐፍ ቅዱሳዊ ምንጮች ይነግሩናል። ያንን በማድረጉ እርሱ በጥሬው ነበር የተወጋ፣ ኢሳያስ እንደተነበየው አገልጋዩ በስቅለቱ ችንካር ይወጋል።

፮ ፤ እኛ ሁላችን እንደ በጎች ተቅበዝብዘን ጠፋን፤ ከእኛ እያንዳንዱ ወደ ገዛ መንገዱ አዘነበለ፤ እግዚአብሔርም የሁላችንን በደል በእርሱ ላይ አኖረ።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፮

ውስጥ አይተናል ተበላሽቷል… ዒላማው ጠፋመጽሐፍ ቅዱሳዊ የኃጢአት ትርጉም ‘የታሰበውን ኢላማ እየሳተ’ ነው የሚለው። እንደታጠፈ ቀስት ‘በራሳችን መንገድ’ እንሄዳለን። ይህ ባሪያ እኛ ያመጣነውን ኃጢአት (በደል) ይሸከማል።

፯ ፤ ተጨነቀ ተሣቀየም አፉንም አልከፈተም፤ ለመታረድ እንደሚነዳ ጠቦት፥ በሸላቶቹም ፊት ዝም እንደሚል በግ፥ እንዲሁ አፉን አልከፈተም።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፯

አገልጋዩ ወደ ‘ለመታረድ’ እንደሚሄድ በግ ይሆናል። ግን አይቃወምም ወይም አፉን እንኳን አይከፍትም. ውስጥ አይተናል የአብርሃም ምልክት አንድ በግ በአብርሃም ልጅ ተተካ። ያ በግ – በግ – ታረደ። ኢየሱስም በዚያው ስፍራ ታረደ።ተራራ ሞሪያ = እየሩሳሌም). በፋሲካ በግ ሲታረድ አይተናል – ኢየሱስም ደግሞ በፋሲካ ታረደ.

፰ ፤ በማስጨነቅና በፍርድ ተወሰደ፤ ስለ ሕዝቤ ኃጢአት ተመትቶ ከሕያዋን ምድር እንደ ተወገደ ከትውልዱ ማን አስተዋለ?

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፰

ይህ አገልጋይመቁረጥ‘ከሕያዋን ምድር’። ዳንኤል የተጠቀመው ቃል ይህ ነው። ሲተነብይ ክርስቶስ ለእስራኤላውያን መሲሕ ሆኖ ከቀረበ በኋላ ምን እንደሚገጥመው። ኢሳያስ በዝርዝር ሲተነብይ ‘ተቆረጠ’ ማለት ‘ከሕያዋን ምድር ተቆረጠ’ ማለት ነው – ማለትም ሞት! ስለዚህ፣ በዚያ ጥሩ አርብ ኢየሱስ በድል አድራጊነት መግቢያው መሲህ ሆኖ ከቀረበ ከጥቂት ቀናት በኋላ በጥሬው ‘ከሕያዋን ምድር ተወግዶ’ ሞተ።

፱ ፤ ከክፉዎችም ጋር መቃብሩን አደረጉ፥ ከባለጠጎችም ጋር በሞቱ ሆኖም ግፍን አላደረገም ነበር፥ በአፉም ተንኮል አልተገንበትም ነበር።

 ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፱

ኢየሱስ እንደ ወንጀለኛ ተገድሎ ቢሞትም (‘ከክፉዎች ጋር መቃብር ተመድቦለታል’) የወንጌል ጸሐፊዎች እንደነገሩን የገዢው የሳንሄድሪን ባለ ጠጋ ሰው የአርማትያሱ ዮሴፍ የኢየሱስን አስከሬን ወስዶ በራሱ መቃብር ቀበረው። (የማቴዎስ ወንጌል ፳፯:፷) ኢየሱስ በጥሬው የፓራዶክሲካል ትንበያውን ሁለቱንም ጎኖች አሟልቷል – ምንም እንኳን ‘ከክፉዎች ጋር መቃብር የተመደበለት’ ቢሆንም ‘በሞቱ ከባለ ጠጎች ጋር’ ነበር።

፲ ፤ እግዚአብሔርም በደዌ ያደቅቀው ዘንድ ፈከደ፤ ነፍሱን ስለ ኃጢአት መሥዋዕት ካደረገ በኋላ ዘሩን ያያል፥ ዕድሜውም ይረዝማል፥ የእግዚአብሔርም ፈቃድ በእጁ ይከናወናል።

 ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፲

ይህ አጠቃላይ የጭካኔ ሞት አንዳንድ አስከፊ አደጋ ወይም እድለኝነት አልነበረም። እሱን ለመጨፍለቅ “የእግዚአብሔር ፈቃድ” በግልጽ ነበር። ግን ለምን? መሥዋዕቱን የሚያቀርበው ሰው ያለ ነቀፋ እንዲቆይ በሙሴ የመሥዋዕት ሥርዓት ውስጥ የበግ ጠቦቶች ለኃጢአት መባ እንደሆኑ ሁሉ፣ የዚህ አገልጋይ ‘ሕይወት’ እንዲሁ ‘የኃጢአት መባ’ ነው። ለማን ኃጢአት? ‘ብዙ አሕዛብ’ ‘የሚረጩ’ (ከላይ) እንደሚሆኑ ከግምት ውስጥ በማስገባት ‘በብዙ አሕዛብ’ ውስጥ ያሉ ሕዝቦች ኃጢአት ነው። እነዚያ ‘የዞሩ’ እና ‘የተሳሳቱ’ ናቸው። ኢሳያስ ስለ እኔ እና አንተ እያወራ ነው።

፲፩ ፤ ከነፍሱ ድካም ብርሃን ያያል ደስም ይለዋል፤ ጻድቅ ባሪያዬም በእውቀቱ ብዙ ሰዎችን ያጸድቃል፥ ኃጢአታቸውን ይሰከማል።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፲፩

ምንም እንኳን የአገልጋዩ ማለፊያ አሰቃቂ ቢሆንም ፣ እዚህ ድምጽን ይለውጣል እና በጣም ብሩህ ተስፋ እና አልፎ ተርፎም አሸናፊ ይሆናል። ከዚህ አስከፊ መከራ በኋላ (ከሕያዋን ምድር ተቆርጦ ‘መቃብር’ ከተመደበ) በኋላ ይህ አገልጋይ ‘የሕይወትን ብርሃን’ ያያል። ወደ ሕይወት ይመለሳል?! እኔ ተመልክቻለሁ የትንሣኤ ጉዳይ. እዚህ ተንብየዋል.

እናም ይህ አገልጋይ ‘የሕይወትን ብርሃን ሲያይ’ ብዙዎችን ‘ያጸድቃል’። ‘ማጽደቅ’ ‘ጽድቅን’ ከመስጠት ጋር አንድ ነው። አብርሃም ‘ተመሰከረ’ ወይም ‘ጽድቅ’ እንደተሰጠው አስታውስ. በተመሳሳይም ይህ አገልጋይ ጽድቅን ‘ለብዙዎች’ ያጸድቃል።

፲፪፤ ስለዚህም እርሱ ብዙዎችን ይወርሳል፥ ከኃያላንም ጋር ምርኮን ይከፋፈላል፤ ነፍሱን ለሞት አሳልፎ ሰጥቶአልና፥ ከዓመፀኞችም ጋር ተቈጥሮአልና፤ እርሱ ግን የብዙ ሰዎችን ኃጢአት ተሸከመ፥ ስለ ዓመፀኞችም ማለደ።

 ትንቢተ ኢሳይያስ ፶፫:፲፪

የአገልጋዩ ክፍል የኢየሱስን ስቅለት እና ትንሳኤ በሚስጥራዊ ሁኔታ ይጠቁማል ስለዚህም አንዳንድ ተቺዎች የወንጌል ትረካዎች ለዚህ አገልጋይ ምንባብ ‘ለመስማማት’ ተዘጋጅተዋል ይላሉ። ነገር ግን በመደምደሚያው ኢሳያስ እነዚህን ተቺዎች ተቃወመ። መደምደሚያው እንደ ስቅለት እና ትንሳኤ ትንበያ አይደለም, ነገር ግን የዚህ ሞት ተጽእኖ ነው ከብዙ አመታት በኋላ. ኢሳያስስ ምን ትንቢት ተናግሯል? ይህ አገልጋይ ምንም እንኳን ወንጀለኛ ሆኖ ቢሞትም አንድ ቀን ከእነዚያ ውስጥ ይሆናል። ‘ተለክ’. የወንጌል ፀሐፊዎች ይህንን ክፍል ለወንጌል ትረካዎች ‘የሚመጥን’ ሊያደርጉት አልቻሉም፣ ምክንያቱም ወንጌሎች የተፃፉት ኢየሱስ ከተሰቀለ ከጥቂት አስርት አመታት በኋላ ብቻ ነው – የኢየሱስ ሞት ተጽእኖ አሁንም አጠራጣሪ በሆነበት ጊዜ። በዓለም እይታ፣ ወንጌሎች በሚጻፉበት ጊዜ ኢየሱስ አሁንም የተገደለ የአምልኮ ሥርዓት መሪ ነበር። አሁን ከ ፪ሺ ዓመታት በኋላ ተቀምጠናል እና የእሱን ሞት ተፅእኖ አይተናል እና በታሪክ ሂደት ውስጥ ይህ እንዴት ‘ትልቅ’ እንዳደረገው እንገነዘባለን። የወንጌል ጸሐፊዎች ይህን አስቀድሞ ሊያውቁት አይችሉም ነበር። ኢሳያስ ግን ፈጸመ። አገልጋዩ፣ ቅርንጫፉ በመባልም የሚታወቀው፣ በፈቃዱ መስዋዕትነት ሰዎችን ወደ እሱ መሳብ ይጀምራል – እሱን ለማምለክ – ልክ ኢየሱስ ራሱን በሳንሄድሪን ፊት ‘የሰው ልጅ’ ብሎ በጠራ ጊዜ እንደተናገረው።

አሥርቱ ትእዛዛት ምንድን ናቸው? ምን ያስተምራሉ?

ሙሴ የመጀመሪያዎቹን አምስት የመጽሐፍ ቅዱስ መጻሕፍት የጻፈው ቲየእስራኤልን ሕዝብ የወለደው ከብዙ ሺህ ዓመታት በፊት ነው።. የሙሴ ተልእኮ ይህንን ሕዝብ መወለድ በዙሪያው ላሉት አሕዛብ ብርሃን እንዲሆን ነበር። ሙሴ እስራኤላውያንን (ወይም አይሁዶችን) ከግብፅ ባርነት በማውጣት በሚታወቀው ማዳን ጀመረ ፋሲካ – እግዚአብሔር እስራኤላውያንን ነጻ ባወጣበት ወደፊት ለሰው ልጆች ሁሉ መዳን የሚያመለክት መንገድ. ነገር ግን የሙሴ ጥሪ እስራኤላውያንን ከግብፅ ባርነት እንዲወጡ ብቻ ሳይሆን ወደ አዲስ የአኗኗር ዘይቤ እንዲመሩም ነበር። እስራኤላውያንን ያዳነበት የፋሲካ በዓል ከሃምሳ ቀናት በኋላ ሙሴ ወደ ሲና ተራራ ወሰዳቸው በዚያም ሕጉን ተቀበሉ።

የሲና ተራራ - ውክፔዲያ
የሲና ተራራ

ታዲያ ሙሴ ምን ትእዛዛት ተቀብሏል? ሙሉው ሕግ በጣም ረጅም ቢሆንም ሙሴ በመጀመሪያ የተቀበለው በድንጋይ ጽላቶች ላይ በእግዚአብሔር የተጻፉ የተወሰኑ የሥነ ምግባር ትእዛዛትን ተቀበለ። አስር ትእዛዛቶች. እነዚህ አስሩ የሕጉን ማጠቃለያ ፈጥረዋል – ከሌሎቹ ሁሉ በፊት የሞራል ቅድመ-ሁኔታዎች። አስርቱ ትእዛዛት እኛን ለማሳመን የእግዚአብሄር ንቁ ሃይል ናቸው። ንስሐ. በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የምንመረምረው ይህ ነው.

አሥርቱ ትእዛዛት

እግዚአብሔር በድንጋይ ላይ እንደጻፈው ከዚያም በመጽሐፍ ቅዱስ ዘፀአት መጽሐፍ ውስጥ በሙሴ እንደ ተጻፈው አሥርቱ ትእዛዛት እዚህ አሉ።

እግዚአብሔርም ይህን ቃል ሁሉ እንዲህ ብሎ ተናገረ። ፤ ከግብፅ ምድር ከባርነት ቤት ያወጣሁህ እግዚአብሔር አምላክህ እኔ ነኝ። ፫ ፤ ከእኔ በቀር ሌሎች አማልክት አይሁኑልህ። ፬ ፤ በላይ በሰማይ ካለው፥ በታችም በምድር ካለው፥ ከምድርም በታች በውኃ ካለው ነገር የማናቸውንም ምሳሌ፥ የተቀረጸውንም ምስል ለአንተ አታድርግ። ፭ ፤ አትስገድላቸው፥ አታምልካቸውምም፤ በሚጠሉኝ እስከ ሦስተኛና እስከ አራተኛ ትውልድ ድረስ የአባቶችን ኃጢአት በልጆች ላይ የማመጣ፤ ፮ ፤ ለሚወድዱኝ፥ ትእዛዜንም ለሚጠብቁ እስከ ሺህ ትውልድ ድረስ ምሕረትን የማደርግ እኔ እግዚአብሔር አምላክህ ቀናተኛ አምላክ ነኝና።

፯ ፤ የእግዚአብሔርን የአምላክህን ስም በከንቱ አትጥራ፤ እግዚአብሔር ስሙን በከንቱ የሚጠራውን ከበደል አያነጻውምና። ፰ ፤ የሰንበትን ቀን ትቀድሰው ዘንድ አስብ። ፱ ፤ ስድስት ቀን ሥራ ተግባርህንም ሁሉ አድርግ፤ ፲ ፤ ሰባተኛው ቀን ግን ለእግዚአብሔር ለአምላክህ ሰንበት ነው፤ አንተ፥ ወንድ ልጅህም፥ ሴት ልጅህም፥ ሎሌህም፥ ገረድህም፥ ከብትህም፥ በደጆችህም ውስጥ ያለ እንግዳ በእርሱ ምንም ሥራ አትሥሩ፤ ፲፩ ፤ እግዚአብሔር በስድስት ቀን ሰማይንና ምድርን፥ ባሕርንም፥ ያለባቸውንም ሁሉ ፈጥሮ በሰባተኛው ቀን ዐርፎአልና፤ ስለዚህ እግዚአብሔር የሰንበትን ቀን ባርኮታል ቀድሶታልም።

፲፪ ፤ አባትህንና እናትህን አክብር፤ እግዚአብሔር አምላክህ በሚሰጥህ ምድር ዕድሜህ እንዲረዝም።፲፫ ፤ አትግደል። ፲፬ ፤ አታመንዝር። ፲፭ ፤ አትስረቅ። ፲፮ ፤ በባልንጀራህ ላይ በሐሰት አትመስክር። ፲፯ ፤ የባልንጀራህን ቤት አትመኝ፤ የባልንጀራህን ሚስት ሎሌውንም ገረዱንም በሬውንም አህያውንም ከባልንጀራህ ገንዘብ ሁሉ ማናቸውንም አትመኝ። ፲፰ ፤ ሕዝቡም ሁሉ ነጐድጓዱንና መብረቁን፥ የቀንደ መለከቱን ድምፅ፥ ተራራውንም ሲጤስ አዩ፤ ሕዝቡም ባዩ ጊዜ ተርበደበዱ፥ ርቀውም ቆሙ።

ኦሪት ዘጸአት ፳:፩-፲፰

የአስርቱ ትእዛዛት ደረጃ

ዛሬ አንዳንድ ጊዜ እነዚህ እንደነበሩ እንረሳዋለን ትዕዛዞች. ጥቆማዎች አልነበሩም። ምክሮች አልነበሩም። ግን እነዚህን ትእዛዛት የምንታዘዘው እስከ ምን ድረስ ነው? የሚከተለው ጥቅስ እንዲሁ ይመጣል ከዚህ በፊት አሥርቱን ትእዛዛት መስጠት

፫ ፤ ሙሴም ወደ እግዚአብሔር ዘንድ ወጣ፤ እግዚአብሔርም በተራራው ጠርቶ አለው። ለያዕቆብ ቤት እንዲህ በል፥ ለእስራኤልም ልጆች እንዲህ ንገር። ፭ ፤ አሁንም ቃሌን በእውነት ብትሰሙ ኪዳኔንም ብትጠብቁ፥ ምድር ሁሉ የእኔ ናትና ከአሕዛብ ሁሉ የተመረጠ ርስት ትሆኑልኛላችሁ፤

ኦሪት ዘጸአት ፲፱:፫, ፭

ይህ በትክክል ተሰጥቷል በኋላ አሥርቱ ትእዛዛት

፯ ፤ የቃል ኪዳኑንም መጽሐፍ ወስዶ ለሕዝቡ አነበበላቸው፤ እነርሱም። እግዚአብሔር ያለውን ሁሉ እናደርጋለን እንታዘዛለንም አሉ።

ኦሪት ዘጸአት ፳፬:፯

እስቲ ስለዚህ ጉዳይ እናስብ። አንዳንድ ጊዜ በትምህርት ቤት ፈተናዬ፣ መምህሩ ብዙ ጥያቄዎችን ሰጠን (ለምሳሌ ፳) ግን ከዚያ ያስፈልጋል ጥቂቶች ብቻ መመለስ ያለባቸው ጥያቄዎች. ለምሳሌ መልስ ለመስጠት ከ፲፭ ውስጥ ማንኛውንም ፳ ጥያቄዎችን መምረጥ እንችላለን። እያንዳንዱ ተማሪ እንዲመልስላቸው ፲፭ቱን ቀላል ጥያቄዎች ይመርጣል። በዚህ መንገድ መምህሩ ፈተናውን ቀላል አድርጎታል.

ብዙ ሰዎች አሥርቱን ትእዛዛት በተመሳሳይ መንገድ ይይዛሉ። እግዚአብሔር አሥርቱን ትእዛዛት ከሰጠ በኋላ፣ “ከእነዚህ አስሩ ስድስት የመረጣችሁትን ሞክሩ” ማለቱ እንደሆነ ያስባሉ። ይህን የምናስበው እግዚአብሔር ‘በጎ ሥራዎቻችንን’ ከ ‘ክፉ ሥራችን’ ጋር ሲያመዛዝን በደመ ነፍስ ስለምናስበው ነው። መልካም ብቃታችን ከበለጠ ወይም መጥፎ ጉድለቶቻችንን ከሰረዘ ይህ የእግዚአብሔርን ሞገስ ለማግኘት ወይም ወደ ሰማይ ለማለፍ በቂ እንደሆነ ተስፋ እናደርጋለን። በዚሁ ምክንያት ብዙዎቻችን ሃይማኖታዊ ትሩፋትን ለማግኘት እንጥራለን እንደ ቤተ ክርስቲያን፣ መስጊድ ወይም ቤተ መቅደስ፣ መጸለይ፣ መጾም እና ለድሆች ገንዘብ በመስጠት። እነዚህ ድርጊቶች ከአስርቱ ትእዛዛት መካከል አንዱን የማንታዘዝባቸውን ጊዜያት ሚዛናዊ በሆነ መልኩ ያስተካክላሉ።

ሆኖም፣ አሥርቱን ትእዛዛት በሐቀኝነት መመርመራችን ይህ የተሰጠው በዚህ መንገድ እንዳልሆነ ያሳያል። ሰዎች መታዘዝ እና መጠበቅ አለባቸው ሁሉም ትእዛዞቹ – ሁል ጊዜ. ይህንን ለመፈጸም ያለው ከባድ ችግር ብዙዎች በአሥርቱ ትእዛዛት ላይ እንዲያምፁ አድርጓቸዋል። በዚ ምኽንያት እዚ፡ እቲ ዝነብረሉ ሓድሓደ ክርስትያን ክሪስቶፈር ሂቸንስ አሥርቱን ትእዛዛት ወረረ።

 “… ከዚያም ግድያን፣ ዝሙትን፣ ስርቆትን እና የውሸት መመስከርን በግልፅ የሚከለክሉት አራቱ ታዋቂ ‘አትፍቀድ’ ይመጣሉ። በመጨረሻም ስግብግብነት የተከለከለ ነው፣ ‘የጎረቤቶችህን’ ፍላጎት ይከለክላል። … ከክፉ ድርጊቶች ውግዘት ይልቅ፣ ርኩስ አስተሳሰቦችን በሚያስገርም ሁኔታ ውግዘት አለ…. የማይቻለውን ይጠይቃል…. አንድ ሰው ከመጥፎ ድርጊቶች በግዳጅ ሊታገድ ይችላል…, ነገር ግን ሰዎችን እንዳያስቡ መከልከል በጣም ብዙ ነው…. አምላክ ሰዎች ከእንዲህ ዓይነቱ አስተሳሰብ እንዲላቀቁ የሚፈልግ ከሆነ የተለየ ዝርያ ለመፍጠር የበለጠ ጥንቃቄ ማድረግ ነበረበት።  ክሪስቶፈር ሂቸንስ. ፪ሺ፯. እግዚአብሄር ትልቅ አይደለም፡ ሀይማኖት እንዴት ሁሉን ያበላሻል። ግጽ.፺፱-፻

ክሪስቶፈር Hitchens - ውክፔዲያ
ክሪስቶፈር ሂቸንስ

እግዚአብሔር ለምን አሥርቱን ትእዛዛት ሰጠ?

ነገር ግን እግዚአብሔር ፶% ሲደመር ጥረትን ማስተናገድ ይችላል ወይም እግዚአብሔር የማይቻለውን በመጠየቅ ተሳስቷል ብሎ ማሰብ የአስርቱን ትእዛዛት አላማ አለመረዳት ነው። አስርቱ ትእዛዛት የተሰጡት ችግራችንን ለመለየት እንዲረዱን ነው።

በምሳሌ እናስረዳ። መሬት ላይ በጠንካራ መውደቅ እና ክንድዎ በጣም ተጎድቷል – ነገር ግን ስለ ውስጣዊ ጉዳቱ እርግጠኛ አይደሉም። በክንድዎ ላይ ያለው አጥንት ተሰበረ ወይንስ አልተሰበረም? አሁን የተሻለ እንደሚሆን፣ ወይም በክንድዎ ላይ ቀረጻ ካስፈለገዎት እርግጠኛ አይደሉም። ስለዚህ በክንድዎ ላይ ኤክስሬይ ወስደዋል እና የኤክስሬይ ምስል እንደሚያሳየው፣ አዎ በእርግጥ፣ በክንድዎ ላይ ያለው አጥንት የተሰበረ ነው። ኤክስሬይ ክንድዎን ይፈውሳል? በኤክስሬይ ምክንያት ክንድዎ የተሻለ ነው? አይ፣ ክንድህ አሁንም ተሰብሮ ነው፣ አሁን ግን አንተ ማወቅ በትክክል እንደተሰበረ እና ለመፈወስ በላዩ ላይ መጣል ያስፈልግዎታል። ኤክስሬይ ችግሩን አልፈታውም ይልቁንም ተገቢውን ህክምና እንድታገኝ ችግሩን አጋልጧል።

ትእዛዞቹ ኃጢአትን ያሳያሉ

በተመሳሳይ መልኩ አሥርቱ ትእዛዛት የተሰጡት በውስጣችን ያለው ችግር እንዲገለጥ – ኃጢአታችን ነው። በጥሬው ኃጢአት ዒላማውን ‘ያጣ’ ማለት ነው። ሌሎችን፣ እራሳችንን እና እግዚአብሔርን በምንይዝበት መንገድ እግዚአብሔር ከእኛ የሚጠብቀውን። መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላል።

የሚያስተውል እግዚአብሔርንም የሚፈልግ እንዳለ ያይ ዘንድ፤ እግዚአብሔር ከሰማይ የሰው ልጆችን ተመለከተ። ፫ ሁሉ ዐመፁ በአንድነትም ረከሱ በጎ ነገርን የሚሠራ የለም፤ አንድም ስንኳ የለም።

መዝሙረ ዳዊት ፲፬:፪-፫

ሁላችንም ይህ አለን። የውስጥ ብልሹ የኃጢአት ችግር. ይህ በጣም ከባድ ከመሆኑ የተነሳ እግዚአብሔር ስለ ‘በጎ ሥራችን’ (ኃጢአታችንን ይሰርዛል ብለን ተስፋ እናደርጋለን) ይላል።

፮ ፤ ሁላችን እንደ ርኩስ ሰው ሆነናል፥ ጽድቃችንም ሁሉ እንደ መርገም ጨርቅ ነው፤ ሁላችንም እንደ ቅጠል ረግፈናል፥ በደላችንም እንደ ነፋስ ወስዶናል።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፷፬:፮

በሃይማኖታዊ በዓላት ወይም ሌሎችን በመርዳት የኛ የጽድቅ ብቃታችን በኃጢአታችን ሲመዘን እንደ ‘ቆሻሻ ጨርቅ’ ብቻ ይቆጠራል።

ነገር ግን ችግራችንን ከመገንዘብ ይልቅ ራሳችንን ከሌሎች ጋር ወደ ማወዳደር (እና እራሳችንን ከተሳሳተ መስፈርት ጋር ለመለካት)፣ ሀይማኖታዊ ክብር ለማግኘት ጠንክረን እንጥራለን ወይም ተስፋ ቆርጠን ለደስታ ብቻ እንኖራለን። ስለዚ፡ እግዚኣብሄር ንዓሰርተ ትእዛዛት ንዚኣምኑ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ።

፳ ይህም የሕግን ሥራ በመሥራት ሥጋ የለበሰ ሁሉ በእርሱ ፊት ስለማይጸድቅ ነው፤ ኃጢአት በሕግ ይታወቃልና።

ወደ ሮሜ ሰዎች ፫:፳

ሕይወታችንን ከመረመርን እና ኃጢአታችንን ከአሥርቱ ትእዛዛት መስፈርት አንጻር ካየን፣ ክንዳችን የተሰበረውን አጥንት የሚያሳየውን ኤክስሬይ እንደማየት ነው። አስርቱ ትእዛዛት ችግራችንን ‘አያስተካክሉም’ ነገር ግን ችግሩን በግልፅ ይገልጣሉ ስለዚህም እግዚአብሔር ያዘጋጀልንን መድኃኒት እንቀበላለን። ሕጉ እራሳችንን በማታለል ከመቀጠል ይልቅ ራሳችንን በትክክል እንድንመለከት ይፈቅድልናል።

በንስሐ የተሰጠ የእግዚአብሔር ስጦታ

እግዚአብሔር ያዘጋጀው መድሀኒት የኃጢአት ስርየትን በ ሞት እና የኢየሱስ ክርስቶስ ትንሣኤ – በበለጠ ተብራርቷል እዚህ. ይህ የህይወት ስጦታ በቀላሉ የተሰጠን በስራው ካመንን ወይም ካመንን ነው።

፲፮ ነገር ግን ሰው በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን እንዲጸድቅ እንጂ በሕግ ሥራ እንዳይሆን አውቀን፥ ሥጋን የለበሰ ሁሉ በሕግ ሥራ ስለማይጸድቅ፥ እኛ ራሳችን በሕግ ሥራ ሳይሆን በክርስቶስ እምነት እንጸድቅ ዘንድ በክርስቶስ ኢየሱስ አምነናል።

ወደ ገላትያ ሰዎች ፪:፲፮

እንደብራሃም በእግዚአብሔር ፊት ጸደቀ እኛም ጽድቅ ሊሰጠን ይችላል። እኛ ግን ይጠይቃል ንስሐ. ንስሐ ግቡ ማለት መዞርን የሚያካትት ‘አእምሯችንን መለወጥ’ ማለት ነው። ከኃጢአት መራቅ እና ወደ እግዚአብሔር መዞር እና እሱ የሚያቀርበው ስጦታ. መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚያስረዳው፡-

፲፱ እንግዲህ ንስሐ ግቡና ተመለሱ ኃጢአታችሁም ይደመሰስ ዘንድ ከጌታ ፊት የመጽናናት ጊዜ እንድትመጣላችሁ ተመለሱ።

የሐዋርያት ሥራ ፫:፲፱

ለኔና ለአንተ የገባው ቃል ኪዳን ንስሐ ከገባን፣ ወደ እግዚአብሔር ብንመለስ፣ ኃጢአታችን በኛ ላይ እንደማይቆጠር እና ሕይወትን እንደምንቀበል ነው።

ከመጀመሪያው ፋሲካ እና የአብርሃም ፈተና ጋር የእግዚአብሔርን ፊርማ ለእኛ ባለው እቅድ ውስጥ ከገለጠው ጋር፣ ለሙሴ አስርቱ ትእዛዛት የተሰጡበት ልዩ ቀን የእግዚአብሔር መንፈስ በእኛ ውስጥ ሊያድር መምጣቱን ይጠቁማል – እግዚአብሔርን የመከተል ችሎታ ይሰጠናል። በራሳችን ማድረግ በማንችለው መንገድ።

አንድ ጥሩ አምላክ መጥፎ ዲያብሎስን የፈጠረው ለምንድን ነው?

መጽሐፍ ቅዱስ አዳምና ሔዋንን ኃጢአት እንዲሠሩና እንዲሠሩ የፈተናቸው ዲያብሎስ (ወይም ሰይጣን) በእባብ አምሳል እንደሆነ ይናገራል። ውድቀታቸውን አመጣ. ይህ ግን አንድ አስፈላጊ ጥያቄ ያስነሳል፡- አምላክ ‘መጥፎን’ የፈጠረው ለምንድን ነው? ዲያቢሎስ (“ባላጋራ” ማለት ነው) መልካሙን ፍጥረቱን ለማበላሸት?

ሉሲፈር – አንጸባራቂው

እንዲያውም አምላክ የመላእክት ሁሉ አለቃ የሆነ ኃይለኛ፣ አስተዋይ እና የሚያምር መንፈስ እንደፈጠረ መጽሐፍ ቅዱስ ይናገራል። ስሙም ሉሲፈር ነበር።  (“የሚያበራ አንድ” ማለት ነው) – እና እሱ በጣም ጥሩ ነበር. ነገር ግን ሉሲፈር በነጻነት የሚመርጥበት ፈቃድም ነበረው። በኢሳይያስ ፲፬ ላይ ያለው ምንባብ የነበረውን ምርጫ ይዘግባል፡-

፲፪፤ አንተ የንጋት ልጅ አጥቢያ ኮከብ ሆይ፥ እንዴት ከሰማይ ወደቅህ! አሕዛብንም ያዋረድህ አንተ ሆይ፥ እንዴት እስከ ምድር ድረስ ተቈረጥህ! ፲፫ ፤ አንተን በልብህ ወደ ሰምይ ዐርጋለሁ፥ ዙፋኔንም ከእግዚአብሔር ከዋክብት በላይ ከፍ ከፍ አደርጋለሁ፥ በሰሜንም ዳርቻ በመሰብሰቢያ ተራራ ላይ እቀመጣለሁ፤ ፲፬ ፤ ከዳመናዎች ከፍታ በላይ ዐርጋለሁ፥ በልዑልም እመሰላለሁ አልህ።

ትንቢተ ኢሳይያስ ፲፬:፲፪-፲፬

ሉሲፈር ፣ እንደ አዳም, ውሳኔ ገጥሞታል. እግዚአብሔር አምላክ መሆኑን መቀበል ወይም የራሱ ‘አምላክ’ መሆንን ሊመርጥ ይችላል። ደጋግሞ የሰጠው “ፈቃዴ” አምላክን በመቃወም ራሱን ‘ልዑል’ መሆኑን መግለጹን ያሳያል። በሕዝቅኤል ውስጥ ያለው ምንባብ ስለ ሉሲፈር ውድቀት ትይዩ መግለጫ ይሰጣል፡-

፲፫ ፤ በእግዚአብሔር ገነት በዔድን ነበርህ፤ ፲፬ ፤ አንተ ልትጋርድ የተቀባህ ኪሩብ ነበርህ በተቀደሰው በእግዚአብሔር ተራራ ላይ አኖርሁህ፤በእሳት ድንጋዮች መካከል ተመላለስህ። ፲፭፤ ከተፈጠርህበት ቀን ጀምረህ በደል እስኪገኝብህ ድረስ በመንገድህ ፍጹም ነበርህ። ፲፯፤ በውበትህ ምክንያት ልብህ ኰርቶአል፤ ከክብርህ የተነሣ ጥበብህን አረከስህ፤በምድር ላይ ጣልሁህ።

ትንቢተ ሕዝቅኤል ፳፰:፲፫-፲፭, ፲፯

የሉሲፈር ውበት፣ ጥበብ እና ኃይል – በእግዚአብሔር የተፈጠሩት መልካም ነገሮች ሁሉ – ወደ ኩራት አመሩ። ትዕቢቱ ወደ አመጽ አመራ፣ ነገር ግን አንድም ኃይሉንና ችሎታውን አላጣም። አሁን አምላክ ማን እንደሚሆን ለማየት በፈጣሪው ላይ አመፅ እየመራ ነው። የእሱ ስልት የሰውን ልጅ እንዲቀላቀል ማድረግ ነበር – እሱ ወደ መረጠው ተመሳሳይ ምርጫ በመፈተን – እራሳቸውን እንዲወዱ፣ ከእግዚአብሔር ነጻ እንዲሆኑ እና እርሱን እንዲቃወሙ ማድረግ። ልብ የ የአዳም ፈቃድ ፈተና ከሉሲፈር ጋር ተመሳሳይ ነበር; ብቻ በተለየ መልኩ ቀርቧል። ሁለቱም ለራሳቸው ‘አምላክ’ መሆንን መረጡ።

ሰይጣን – በሌሎች በኩል ይሰራል

የኢሳያስ ክፍል ወደ ‘የባቢሎን ንጉሥ’ እና የሕዝቅኤል ክፍል ደግሞ ‘የጢሮስ ንጉሥ’ ነው ያለው። ነገር ግን ከተሰጡት ገለጻዎች መረዳት እንደሚቻለው ማንም ሰው አልተነገረም። በኢሳይያስ ውስጥ ያለው “አፈቅዳለሁ” የሚለው ዙፋኑን ከእግዚአብሔር ዙፋን በላይ ለማድረግ በመፈለጉ በቅጣት ወደ ምድር የተጣለ ሰውን ይገልጻል። በሕዝቅኤል ውስጥ ያለው ምንባብ በአንድ ወቅት በኤደን ውስጥ ስለሚንቀሳቀስ ‘የመላእክት ጠባቂ’ እና ‘የእግዚአብሔርን ተራራ’ ይናገራል። ሰይጣን (ወይም ሉሲፈር) ብዙ ጊዜ ራሱን ወደ ኋላ ወይም በሌላ ሰው በኩል ያስቀምጣል። በዘፍጥረት ውስጥ በእባቡ በኩል ይናገራል. በኢሳይያስ በባቢሎን ንጉሥ በኩል ነገሠ፣ በሕዝቅኤልም የጢሮስን ንጉሥ ገዛ።

ሉሲፈር በእግዚአብሔር ላይ ለምን አመፀ?

ግን ለምንድነው ሉሲፈር ሁሉን ቻይ እና ሁሉን የሚያውቀውን ፈጣሪ መገዳደር የፈለገው? ‘ብልህ’ የመሆን አካል ተቃዋሚህን ማሸነፍ መቻል አለመቻሉን ማወቅ ነው። ሉሲፈር ኃይል ሊኖረው ይችላል፣ ነገር ግን ያ አሁንም ፈጣሪውን ለማሸነፍ በቂ አይሆንም። ማሸነፍ ለማይችለው ነገር ለምን ሁሉንም ነገር ያጣው? ‘ብልህ’ መልአክ በእግዚአብሔር ላይ ያለውን የአቅም ገደብ ተገንዝቦ – እና አመፁን የሚገታ ይመስለኛል። ታዲያ ለምን አላደረገም? ይህ ጥያቄ ለብዙ አመታት ግራ ተጋባሁ።

ከዚያም ሉሲፈር ማመን የሚችለው እግዚአብሔር በእምነት የእርሱ ሁሉን ቻይ ፈጣሪ መሆኑን ብቻ እንደሆነ ተገነዘብኩ – ከእኛ ጋር ተመሳሳይ። መጽሐፍ ቅዱስ መላእክት የተፈጠሩት በፍጥረት ሳምንት እንደሆነ ይናገራል። ለምሳሌ፣ በኢዮብ ውስጥ ያለ አንድ ምንባብ ይነግረናል፡-

እግዚአብሔርም በዐውሎ ነፋስ ውስጥ ሆኖ ለኢዮብ መለሰ እንዲህም አለ። ፤ ምድርን በመሠረትሁ ጊዜ አንተ ወዴት ነበርህ? ታስተውል እንደ ሆንህ ተናገር። ፤ አጥቢያ ኮከቦች በአንድነት ሲዘምሩ፥ የእግዚአብሔርም ልጆች ሁሉ እልል ሲሉ።

መጽሐፈ ኢዮብ። ፴፰:፩, ፬,፯

እስቲ አስቡት ሉሲፈር የተፈጠረው እና በፍጥረት ሳምንት ውስጥ፣ በአጽናፈ ሰማይ ውስጥ የሆነ ቦታ ነው። እሱ የሚያውቀው አሁን እንዳለ እና እራሱን እንደሚያውቅ እና ደግሞ ሌላ ማን እንደሆነ ብቻ ነው። የይገባኛል ጥያቄዎች ሉሲፈርንና አጽናፈ ሰማይን እንደፈጠረ. ግን ሉሲፈር ይህ የይገባኛል ጥያቄ እውነት መሆኑን እንዴት ያውቃል? ምናልባት፣ ይህ ፈጣሪ የሚባለው ሉሲፈር ወደ ሕልውና ከመምጣቱ በፊት በከዋክብት ውስጥ ብቅ ብሎ ነበር። እናም ይህ ‘ፈጣሪ’ በቦታው ላይ ቀደም ብሎ ስለመጣ፣ እሱ (ምናልባት) ከሉሲፈር የበለጠ ኃያል እና (ምናልባት) የበለጠ እውቀት ያለው ነበር – ግን እንደገና ምናልባት ላይሆን ይችላል። ምናልባት እሱ እና ‘ፈጣሪ’ በአንድ ጊዜ ብቅ ብለው ወደ መኖር መጡ። ሉሲፈር የፈጠረውን እና እግዚአብሔር ራሱ ዘላለማዊ እና ማለቂያ የሌለው መሆኑን ለእርሱ የሰጠውን የእግዚአብሔርን ቃል ብቻ መቀበል ይችላል። ነገር ግን በትዕቢቱ ፋንታ የእሱን ቅዠት ማመንን መረጠ።

ምናልባት ሉሲፈር እሱ እና እግዚአብሔር (እና ሌሎች መላእክቶች) ወደ ሕልውና ‘ብቅለው’ እንደመጡ ማመኑ አጠራጣሪ ይመስላል። ግን ይህ ነው። ተመሳሳይ በዘመናዊው ኮስሞሎጂ ውስጥ ካለው የቅርብ ጊዜ አስተሳሰብ በስተጀርባ ያለው መሠረታዊ ሀሳብ። ምንም ነገር የጠፈር መዋዠቅ ነበር, እና ከዚያ በዚህ መለዋወጥ ውስጥ አጽናፈ ሰማይ ተነሳ – ይህ የዘመናዊ የኮስሞሎጂ ንድፈ ሃሳቦች ይዘት ነው. በመሠረቱ፣ ሁሉም ሰው – ከሉሲፈር እስከ ሪቻርድ ዳውኪንስ እና እስጢፋኖስ ሃውኪንግስ ለእርስዎ እና እኔ – መወሰን አለበት በእምነት አጽናፈ ዓለማት ራሱን የቻለ ወይም የተፈጠረ እና የሚደግፈው በፈጣሪ አምላክ ነው።

በሌላ አነጋገር ማየት ማለት ነው። አይደለም ማመን። ሉሲፈር እግዚአብሔርን አይቶ ተናግሮ ነበር። ግን አሁንም አምላክ እንደፈጠረው ‘በእምነት’ መቀበል ነበረበት። ብዙ ሰዎች አምላክ ‘ቢገለጥላቸው’ ያን ጊዜ ያምናሉ ይላሉ። ነገር ግን በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ብዙ ሰዎች እግዚአብሔርን አይተው ሰሙ – ግን አሁንም በቃሉ አልወሰዱትም። ጉዳዩ ስለራሱ እና ስለራሳቸው ቃሉን መቀበል እና ማመን ነው። ከአዳምና ከሔዋን፣ እስከ ቃየንና አቤል፣ እስከ ኖኅ፣ ለግብፃውያን በመጀመሪያው ፋሲካእስራኤላውያን ቀይ ባህርን ለተሻገሩ እና የኢየሱስን ተአምራት ለሚያዩ ሰዎች – ‘ማየት’ ​​እምነትን አላመጣም። የሉሲፈር ውድቀት ከዚህ ጋር ይጣጣማል.

ዲያብሎስ ዛሬ ምን እያደረገ ነው?

ስለዚህ በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት፣ እግዚአብሔር ‘ክፉ ሰይጣንን’ አላደረገም፣ ነገር ግን ኃይለኛና አስተዋይ መላዕክትን ፈጠረ። በትዕቢት በእግዚአብሔር ላይ አመጽ መርቷል – እና ይህን በማድረግ ተበላሽቷል፣ አሁንም የመጀመሪያ ግርማውን እየጠበቀ። አንተ፣ እኔ እና የሰው ዘር በሙሉ በዚህ በእግዚአብሔር እና ‘በጠላቱ’ (በዲያብሎስ) መካከል ባለው ውድድር ውስጥ የጦርነት አውድማ አካል ሆንን። የዲያብሎስ ስልት በ ውስጥ እንደ ‘ጥቁር ፈረሰኞች’ ያሉ መጥፎ ጥቁር ካባዎችን አለመልበስ ነው። እንዲያጠልቁ ጌታ በላያችንም ክፉ እርግማን አድርግብን። ይልቁንም እግዚአብሔር በጥንት ጊዜ በአብርሃም በኩል በሙሴ በኩል ተስፋ ከሰጠው እና በኋላም በኢየሱስ ሞትና ትንሳኤ ከተከናወነው ቤዛነት እኛን ሊያታልለን ይፈልጋል። መጽሐፍ ቅዱስ እንደሚለው፡-

፲፬ ይህም ድንቅ አይደለም፤ ሰይጣን ራሱ የብርሃንን መልአክ እንዲመስል ራሱን ይለውጣልና። ፲፭እንግዲህ አገልጋዮቹ ደግሞ የጽድቅን አገልጋዮች እንዲመስሉ ራሳቸውን ቢለውጡ ታላቅ ነገር አይደለም፤ ፍጻሜአቸውም እንደ ሥራቸው ይሆናል።

2ኛ ወደ ቆሮንቶስ ሰዎች ፲፩:፲፬-፲፭

ምክንያቱም ሰይጣንና አገልጋዮቹ ‘ብርሃን’ ሊመስሉን ስለሚችሉ በቀላሉ እንታለለን። ምናልባት ለዚህ ነው ወንጌል ሁል ጊዜ ከአዕምሮአችን እና ከሁሉም ባህሎች ጋር የሚቃረን የሚመስለው።

ኢየሱስ የድንግል ልጅ ከዳዊት ዘር ነውን?

እኛ አይተናል ‘ክርስቶስ’ የብሉይ ኪዳን መጠሪያ ነው።. እስቲ ይህን ጥያቄ እንመልከት፡ በብሉይ ኪዳን ‘ክርስቶስ’ የተነበየው የናዝሬቱ ኢየሱስ ነበርን?

ከዳዊት መስመር

በብሉይ ኪዳን መዝሙር ፩፻፴፪ ኢየሱስ ከመወለዱ ፩ሺዓመታት በፊት የተጻፈው ልዩ ትንቢት ይዟል። እንዲህም አለ።

ስለ ዳዊት ስለ ባሪያህ የቀባኸውን ሰው ፊት አትመልስ። ( = ‘ክርስቶስ’) ፲፩ እግዚአብሔር ለዳዊት በእውነት ማለ አይጸጸትምም፥ እንዲህ ብሎ። ከሆድህ ፍሬ በዙፋንህ ላይ አስቀምጣለሁ። ፲፫ እግዚአብሔር ጽዮንን መርጦአታልና፥ ፲፯ በዚያ ለዳዊት ቀንድን አበቅላለሁ፥ ለቀባሁትም ሰው መብራትን አዘጋጃለሁ።

መዝሙረ ዳዊት ፩፻፴፪:፲-፲፩,፲፫, ፲፯

ኢየሱስ ከመድረሱ ከረጅም ጊዜ በፊት የአይሁድ መዝሙሮች የእግዚአብሔርን ትንቢት ሲናገሩ ማየት ትችላለህ የተቀባው (ማለትም ‘ክርስቶስ’) የመጣው ከዳዊት ነው። ለዚህም ነው ወንጌሎች ኢየሱስ ከዳዊት መሆኑን የሚያሳዩት – ኢየሱስ ይህን ትንቢት ሲፈጽም እንድናይ ይፈልጋሉ።

እውን ኢየሱስ ከዳዊት ዘር ነው?

ግን ፍትሃዊ እንዳልሆኑ እንዴት እናውቃለን  የዘር ሐረጉ ‘ፍጻሜ’ ለማግኘት? ለኢየሱስ ርኅራኄ ስላላቸው ምናልባት እውነትን ማጋነን ፈልገው ይሆናል።

የምር የሆነውን ነገር ለማወቅ ስንሞክር ምስክርነቱን ማግኘት ይረዳል ጠላት ምስክሮች. አንድ የጠላት ምስክር በእጁ ነበር እውነታውን ለማየት ግን ከአጠቃላይ እምነት ጋር አይስማማም እና ስለዚህ ውሸት ሊሆን የሚችለውን ምስክርነት ውድቅ ለማድረግ የተነሳሳ ነው። በ ንእናመካከል የመኪና አደጋ ተፈጠረ እንበል። ሁለቱም ለአደጋው እርስ በርሳቸው ይወቅሳሉ – ስለዚህ የጠላት ምስክሮች ናቸው። ሰው ሰው ከአደጋው በፊት ሲጽፍ አይቻለሁ ካለ እና ሰው ይህንን አምኖ ከተቀበለ ሰው በዚህ ነጥብ የሚስማማበት ነገር ስለሌለው ይህ የክርክሩ ክፍል እውነት ነው ብለን ልንገምት እንችላለን።

በተመሳሳይ ሁኔታ የጠላት ታሪካዊ ምስክሮችን መመልከት ምን እንደሆነ ለማወቅ ይረዳናል በእርግጥ ከኢየሱስ ጋር ሆነ። የአዲስ ኪዳን ምሁር ዶ/ር ኤፍ ኤፍ ብሩስ የአይሁድ ረቢ ስለ ኢየሱስ በታልሙድ እና በሚሽና ውስጥ ያሉትን ማጣቀሻዎች አጥንተዋል። ስለ ኢየሱስ የሚከተለውን አስተያየት አስተውሏል፡-

ኡላ አለ፡ ማንኛውም መከላከያ ለእርሱ በቅንዓት ይፈለግ ነበር ብለህ ታምናለህ (ማለትም ኢየሱስ)? እርሱ አታላይ ነበር እና አልመሐሪው እንዲህ ይላል፡- “አትምሩት፤ አትሰውሩትም” (ዘዳ፲፫፡፱) ኢየሱስ ስለነበር ከኢየሱስ የተለየ ነበር። ወደ ንግሥና ቅርብ” ገጽ. ፶፮

ኤፍኤፍ ብሩስ ስለዚያ ረቢያዊ መግለጫ ይህንን አስተያየት ሰጥቷል፡-

ስዕሉ ለእሱ መከላከያ ለማግኘት እየሞከሩ ነበር (በክርስቲያኖች ላይ የይቅርታ ማስታወሻ እዚህ ላይ ተገኝቷል)። እንደዚህ ባሉ ወንጀሎች አንዱን ለመከላከል ለምን ይሞክራሉ? ምክንያቱም እሱ ‘ለንግሥና ቅርብ’ ማለትም ለዳዊት ነው። ገጽ. ፴፯

በሌላ አነጋገር ጠላት የሆኑ የአይሁድ ረቢዎች ግን እንዲህ አላደረገም የወንጌል ጸሐፊዎች ኢየሱስ ከዳዊት የመጣ ነው የሚለውን አባባል ተከራከሩ። የኢየሱስን ‘ክርስቶስ’ አልተቀበሉም እንዲሁም ስለ እርሱ የሚናገረውን የወንጌል ቃል ይቃወሙ ነበር፤ ሆኖም ኢየሱስ በዳዊት ንጉሣዊ ቤተሰብ ውስጥ እንደነበረ አምነዋል። እንግዲያው የወንጌል ጸሐፊዎች ይህን ያደረጉት ‘ፍጻሜውን’ ለማግኘት ሲሉ ብቻ እንዳልሆነ እናውቃለን። በዚህ ጉዳይ ላይ የጠላት ምስክሮች እንኳን ይስማማሉ.

ከድንግል ነው የተወለደው?

ይህ ትንቢት ‘በአጋጣሚ’ የተፈጸመበት አጋጣሚ ሁልጊዜ አለ። ከንጉሣዊው ቤተሰብ የመጡ ሌሎችም ነበሩ። ከድንግል መወለድ ግን! ይህ ‘በአጋጣሚ’ ሊሆን የሚችልበት ዕድል የለም። ወይ፡- ፩) አለመግባባት፣ ፪) ማጭበርበር ወይም ፫) ተአምር – ሌላ አማራጭ ክፍት አይደለም።

በድንግልና መወለድ ፍንጭ ተሰጥቶ ነበር። በመጀመሪያ ከአዳም ጋር. በአዲስ ኪዳን ማርያም ኢየሱስን በድንግልና ሳለች እንደፀነሰች ሉቃስና ማቴዎስ በግልፅ ይናገራሉ። ማቴዎስም ይህ ከኢሳይያስ (በ፯፻፶ ዓክልበ. ግድም) የተነገረው ትንቢት ፍጻሜ እንደሆነ ተናግሯል፡-

ስለዚህ ጌታ ራሱ ምልክት ይሰጣችኋል ድንግል ይወልዳል እና ይወልዳል ሀ የእርሱ አማኑኤል ይለዋል (ማለትም)እግዚአብሔር ከእኛ ጋር‘) ኢሳ ፯፡፲፬ (እና በማቴዎስ ፩፡፳፫ የተጠቀሰው ፍጻሜ ነው)

ምናልባት ይህ የተሳሳተ ግንዛቤ ብቻ ነበር. የመጀመሪያው የዕብራይስጥ הָעַלְמָ֗ה (ይባላል ሀልማህ) ‘ድንግል’ ተብሎ የተተረጎመው ‘ወጣት ልጃገረድ’ ማለትም ወጣት ያላገባች ሴት ማለት ሊሆን ይችላል። ምናልባት ኢሳይያስ ለማለት የፈለገው ያ ብቻ ነው፣ ከረጅም ጊዜ በፊት በ፯፻፶ ዓክልበ. ነገር ግን ማቴዎስ እና ሉቃስ ኢየሱስን ለማክበር ሃይማኖታዊ ፍላጎት ስለነበራቸው ኢሳይያስ ‘ድንግል’ ማለቱን ‘ለወጣት ሴት’ ሲል በትክክል ተረድተውታል። ማርያም ከጋብቻዋ በፊት ያላትን አሳዛኝ እርግዝና ጨምረው፣ በኢየሱስ መወለድ ‘መለኮታዊ ፍጻሜ’ ሆነ።

ብዙ ሰዎች እንደዚህ አይነት ማብራሪያ ሰጥተውኛል፣ እናም አንድ ሰው ድንግል ስለመሆኑ ወይም አለመሆኑን ማረጋገጥ ስለማይቻል ይህንን ውድቅ ማድረግ አይቻልም። ግን ማብራሪያው ያን ያህል ቀላል አይደለም። የ ሴፕቱዋጊንት የአይሁድ የዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ወደ ግሪክ የተተረጎመ በ፪፻፶ ዓክልበ – ኢየሱስ ከመወለዱ ከሁለት መቶ ሃምሳ ዓመታት በፊት የተደረገ ነው። እነዚህ የአይሁድ ረቢዎች ኢሳይያስ፯:፲፬ን ከዕብራይስጥ ወደ ግሪክ የተረጎሙት እንዴት ነው? ‘ወጣት ሴት’ ወይም ‘ድንግል’ ብለው ተርጉመውታል? ብዙ ሰዎች የመጀመርያው የዕብራይስጥ ቃል ‘ወጣት ሴት’ ወይም ‘ድንግል’ ማለት እንደሆነ የሚያውቁ ቢመስሉም ማንም ሰው የሰብዓ ሊቃውንት ትርጉም παρθένος (በመባል ይገለጻል) ብሎ የተረጎመውን ምስክር አላመጣም። ፓርትሄኖስ) በተለይም ‘ድንግል’ ማለት ነው። በሌላ አነጋገር፣ በ፪፻፶ ዓክልበ የአይሁድ መሪ የአይሁድ ረቢዎች የዕብራይስጡን የኢሳይያስ ትንቢት ተረድተው ‘ድንግል’ እንጂ ‘ወጣት ሴት’ ማለት አይደለም – ኢየሱስ ከመወለዱ ከሁለት መቶ ዓመታት በፊት። ‘ድንግል መወለድ’ የፈለሰፈው በወንጌል ጸሐፊዎች ወይም በጥንት ክርስቲያኖች አይደለም። ኢየሱስ ከመምጣቱ ከረጅም ጊዜ በፊት አይሁዳዊ ነበር.

ለምን በ፪፻፶ዓክልበ የአይሁድ ሊቃውንት ይህን ያህል ድንቅ ትርጉም ያደርጉ ነበር ሀ ድንግል ወንድ ልጅ ነበረው? እነሱ አጉል እምነት ስለሌላቸው እና ሳይንሳዊ ስላልሆኑ ነው ብለው ካሰቡ እንደገና እናስብ። በጊዜው የነበሩ ሰዎች ገበሬዎች ነበሩ። እርባታ እንዴት እንደሚሰራ ያውቁ ነበር. ከሴፕቱጀንት በመቶዎች ከሚቆጠሩ ዓመታት በፊት አብርሃም እና ሳራ ከተወሰነ ዕድሜ በኋላ ማረጥ እንደመጣ እና ከዚያም ልጅ መውለድ እንደማይቻል ያውቁ ነበር። አይደለም፣ በ፪፻፶ ዓክልበ ሊቃውንት ዘመናዊ ኬሚስትሪ እና ፊዚክስ አያውቁም፣ ነገር ግን እንስሳት እና ሰዎች እንዴት እንደሚራቡ ተረድተዋል። ሀ መኖር እንደማይቻል ባወቁ ነበር። ድንግል መወለድ. ነገር ግን ወደ ኋላ አላፈገፈጉም እና በሴፕቱጀንት ውስጥ ‘ወጣት ሴት’ ብለው ተርጉመውታል። አይደለም፣ በጥቁር እና በነጭ እንደገለፁት ሀ ድንግል ወንድ ልጅ ይወልዳል.

የማርያም ዐውደ-ጽሑፍ

አሁን የዚህን ታሪክ ፍጻሜ ተመልከት። ማርያም ድንግል መሆኗን ማረጋገጥ ባይቻልም በአስደናቂ ሁኔታ ውስጥ ነበረች። ብቻ እና ክፍት ጥያቄ ሆኖ የሚቆይበት በጣም አጭር የሕይወት ደረጃ። ይህ የትልቅ ቤተሰቦች ዘመን ነበር። አሥር ልጆች ያሏቸው ቤተሰቦች የተለመዱ ነበሩ. ይህ ከሆነ፣ ኢየሱስ የበኩር ልጅ የመሆን እድሉ ምን ያህል ነበር? ምክንያቱም ታላቅ ወንድም ወይም እህት ቢኖረው ኖሮ ማርያም ድንግል እንዳልነበረች በእርግጠኝነት እናውቃለን። በዘመናችን ቤተሰቦች ፪ ልጆች ሲወልዱ ከ፶-፶ እድል ነው, ነገር ግን ያኔ ከ ፩፻፲ ዕድል ወደ ፱ ቅርብ ነበር. ዕድሉ ከ ፲ XNUMX ውስጥ XNUMX ከ XNUMX ነበር የድንግል ‘ፍጻሜ’ ኢየሱስ ታላቅ ወንድም እንዳለው ቀላል በሆነ እውነታ ብቻ ነው – ግን (ከአጋጣሚዎች ጋር) ግን አላደረገም።

አሁን በዚህ ጉዳይ ላይ ማርያም ስለተጫወተችበት አስደናቂ ጊዜ አስብ። በትዳር ውስጥ ለጥቂት ቀናት እንኳን ቢሆን ኖሮ ድንግልና ‘ፍጻሜ’ እንደገና ሊሰናበት ይችላል. በአንጻሩ ግን እስካሁን ካልተጫወተች እና እርጉዝ ሆና ከተገኘች እሷን የሚንከባከብ እጮኛ አይኖራትም ነበር። በዚያ ባሕል፣ እርጉዝ ነገር ግን ነጠላ ሴት እንደመሆኗ ብቻዋን መቆየት ይኖርባት ነበር – እንድትኖር ከተፈቀደላት።

ድንግልን መወለድ የማይቻል ያደረጉት እነዚህ አስደናቂ እና የማይገመቱ ‘አጋጣሚዎች’ ናቸው። ይልቅ የሚገርመኝ ። እነዚህ በአጋጣሚዎች የሚጠበቁ አይደሉም፣ ነገር ግን አንድ አእምሮ እቅድን እና ዓላማን ለማሳየት ዝግጅቶችን ሲያዘጋጅ እንደነበረው ሚዛናዊ እና የጊዜ ስሜትን ያሳያሉ።

ማርያም ያገባት ኢየሱስ ከመወለዱ በፊት ነው ወይም ኢየሱስ ታላላቅ ወንድሞችና እህቶች ካሉት ጠላት የሆኑ አይሁዳውያን ምስክሮች ይህንኑ ጠቁመው ነበር። ይልቁንስ አሁንም በዚህ ነጥብ ላይ ከወንጌል ጸሐፊዎች ጋር የተስማሙ ይመስላል። ኤፍ ኤፍ ብሩስ ኢየሱስ በራቢዎች ጽሑፎች ውስጥ እንዴት እንደተጠቀሰ ሲያብራራ ይህንን አስተውሏል፡-

ኢየሱስ በራቢ ሥነ ጽሑፍ ውስጥ እንደ ኢየሱስ ቤን ፓንቴራ ወይም ቤን ፓንዲራ. ይህ “የፓንደር ልጅ” ማለት ሊሆን ይችላል። በጣም የሚገመተው ማብራሪያ የፓርተኖስ ብልሹነት ነው፣ ‘ድንግል’ ለሚለው የግሪክ ቃል እና የድንግል ልጅ መሆኑን ከክርስቲያኖች ማጣቀሻዎች የመነጨ ነው (ገጽ ፶፯-፶፰)

ዛሬ፣ እንደ ኢየሱስ ዘመን፣ በኢየሱስ እና በወንጌል የይገባኛል ጥያቄዎች ላይ ጥላቻ አለ። ያኔ፣ እንደአሁኑ፣ በእሱ ላይ ከፍተኛ ተቃውሞ ነበር። ግን ልዩነቱ ያኔ እንዲሁ ነበሩ ማለት ነው። ምስክሮች፣ እና እንደ ጠላት ምስክሮች እነዚህ ነጥቦች የተነሱ ወይም የተሳሳቱ ከሆኑ በእርግጠኝነት ሊያስተባብሏቸው የሚችሏቸውን አንዳንድ መሰረታዊ ነጥቦችን አላስተባበሉም።

ቀሊል ነገር ግን ሓያል፡ የሱስ መስዋእቲ ምዃን ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ምሉእ ብምሉእ ንርእዮ።

ኢየሱስ እኛን ለማምለጥ ራሱን ለሰዎች ሁሉ መሥዋዕት አድርጎ ሊሰጥ መጣ የእኛ ሙስና እና ከእግዚአብሔር ጋር እንደገና መገናኘት. ይህ እቅድ ነበር። በሰው ልጅ ታሪክ መጀመሪያ ላይ ታወጀ. ውስጥ በእግዚአብሔር ተፈርሟል የአብርሃም መስዋዕት የኢየሱስ መሥዋዕት የሚቀርብበትን ወደ ሞሪያ ተራራ በማመልከት ነው። ከዚያም የ የአይሁድ የፋሲካ መሥዋዕት ኢየሱስ የሚሠዋበትን የዓመቱን ቀን የሚያመለክት ምልክት ነበር።

የእሱ መሥዋዕት በጣም አስፈላጊ የሆነው ለምንድን ነው? ይህ መጠየቅ ያለበት ጥያቄ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ ሕግን ሲገልጽ እንዲህ ሲል ይገልጻል።

፳፫የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነውና፤ …

ወደ ሮሜ ሰዎች ፮:፳፫

“ሞት” በጥሬው ማለት ‘መለየት’ ነፍሳችን ከሥጋችን ስትለይ በሥጋ እንሞታለን። በተመሳሳይም አሁን እንኳን በመንፈሳዊ ከእግዚአብሔር ተለይተናል። ይህ እውነት ነው ምክንያቱም እኛ እያለን እግዚአብሔር ቅዱስ (ኃጢአት የሌለበት) ነው። ተበላሽቷል ከኛ ኦሪጅናል ፍጥረት እናም ኃጢአት እንሠራለን።.

ይህ ከታች በሌለው ጕድጓድ ተለይተን በተቃራኒው በኩል ከእግዚአብሔር ጋር ገደሎችን በመጠቀም ሊገለጽ ይችላል። ከዛፍ ላይ የተቆረጠ ቅርንጫፍ እንደሞተ ሁሉ እኛም ራሳችንን ከእግዚአብሔር ተለይተን በመንፈስ ሙታን ሆነናል።

በሁለት ገደል መካከል እንዳለ ገደል በኃጢአታችን ከእግዚአብሔር ተለይተናል
በኃጢአታችን ከእግዚአብሔር ተለይተናል እንደ ገደል ሁለት ቋጥኞች

ይህ መለያየት የጥፋተኝነት ስሜት እና ፍርሃት ያስከትላል. ስለዚህ በተፈጥሮ ለማድረግ የምንሞክረው ከኛ ወገን (ከሞት) ወደ እግዚአብሔር ጎን የሚያደርሰን ድልድይ መስራት ነው። ይህንን በተለያዩ መንገዶች እናደርጋለን፡ ወደ ቤተ ክርስቲያን፣ ቤተ መቅደስ ወይም መስጊድ መሄድ፣ ሃይማኖተኛ መሆን፣ በጎ መሆን፣ ድሆችን መርዳት፣ ማሰላሰል፣ የበለጠ ለመርዳት መሞከር፣ የበለጠ መጸለይ፣ ወዘተ. እነዚህ መልካም ሥራዎችን ለማግኘት በጣም አስቸጋሪ ሊሆኑ ይችላሉ – እና እነሱን መኖር በጣም ውስብስብ ሊሆን ይችላል. ይህ በሚቀጥለው ምስል ላይ ተገልጿል.

ጥሩ ጥረቶች - ቢሆኑ ጠቃሚ - በእኛ እና በእግዚአብሔር መካከል ያለውን መለያየት ማገናኘት አይችሉም
ጥሩ ጥረቶች – ቢሆኑ ጠቃሚ – በእኛ እና በእግዚአብሔር መካከል ያለውን መለያየት ሊያጠናቅቁ አይችሉም

ችግሩ ያለው ልፋታችን፣ ብቃታችን እና ተግባራችን ምንም እንኳን ስህተት ባይሆንም በቂ አለመሆኑ ነው ምክንያቱም ለኃጢአታችን የሚከፈለው ክፍያ (‘ደመወዙ’) ‘ሞት’ ነው። ጥረታችን ከእግዚአብሔር የሚለየንን ክፍተት ለመሻገር እንደ ‘ድልድይ’ ነው – ግን በመጨረሻ ማድረግ አይችልም። ይህ የሆነበት ምክንያት መልካም ብቃት ችግራችንን ስለማይፈታ ነው። ቬጀቴሪያን በመመገብ ካንሰርን ለመፈወስ እንደ መሞከር (ሞትን ያስከትላል)። ቬጀቴሪያን መብላት መጥፎ አይደለም፣ ጥሩ ሊሆንም ይችላል – ግን ካንሰርን አያድንም። ለካንሰር ሙሉ ለሙሉ የተለየ ህክምና ያስፈልግዎታል.

ይህ ህግ መጥፎ ዜና ነው – በጣም መጥፎ ነው ብዙ ጊዜ እሱን መስማት እንኳን አንፈልግም እና ህይወታችንን በእንቅስቃሴዎች እና ይህ ህግ ይጠፋል ብለን ተስፋ እናደርጋለን። ሆኖም መጽሐፍ ቅዱስ ትኩረታችንን ቀላልና ኃይለኛ በሆነው መድኃኒቱ ላይ እንድናተኩር ይህን የኃጢአትና የሞት ሕግ አበክሮ ይገልጻል።

፳፫ የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነውና፤ …

ወደ ሮሜ ሰዎች፮:፳፫

‘ግን’ የሚለው ትንሽ ቃል የሚያሳየው የመልእክቱ አቅጣጫ አቅጣጫውን ሊቀይር ነው፣ ወደ ወንጌል ወንጌል – መድኃኒቱ። የእግዚአብሔርን ቸርነትና ፍቅር ሁለቱንም ያሳያል።

፳፫ የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነውና፤ የእግዚአብሔር የጸጋ ስጦታ ግን በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን የዘላለም ሕይወት ነው።

ወደ ሮሜ ሰዎች ፮:፳፫

የወንጌሉ መልካም ዜና የኢየሱስ ሞት መስዋዕትነት ይህንን በእኛና በእግዚአብሔር መካከል ያለውን ልዩነት ለማገናኘት በቂ ነው። ይህን እናውቃለን ምክንያቱም ኢየሱስ ከሞተ ከሶስት ቀናት በኋላ በአካል በመነሳቱ በስጋዊ ትንሳኤ ሕያው ሆኖአል። አብዛኞቻችን ስለ ትንሣኤው ማስረጃ አናውቅም። በዩኒቨርሲቲ ውስጥ ባደረግሁት በዚህ የሕዝብ ንግግር ላይ እንደሚታየው በጣም ጠንካራ ጉዳይ ሊቀርብለት ይችላል (የቪዲዮ ሊንክ እዚህ). የኢየሱስ መሥዋዕት በትንቢታዊ መንገድ ተፈጽሟል የአብርሃም መስዋዕትነት እና የፋሲካ መሥዋዕት. እነዚህ ምልክቶች ኢየሱስን የሚያመለክቱት መድኃኒቱን እንድናገኝ ለመርዳት ነው።

ኢየሱስ ያለ ኃጢአት የኖረ ሰው ነው። ስለዚህም የሰውንም ሆነ የእግዚአብሄርን ጎን ‘መዳሰስ’ እና እግዚአብሔርን እና ሰዎችን የሚለያዩትን ክፍተት መዘርጋት ይችላል። እርሱ የሕይወት ድልድይ ነው በዚህ መልክ ሊገለጽ ይችላል።

ኢየሱስ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለውን ገደል የሚዘረጋ ድልድይ ነው።
ኢየሱስ በእግዚአብሔርና በሰው መካከል ያለውን ገደል የሚዘረጋ ድልድይ ነው።

ይህ የኢየሱስ መስዋዕትነት እንዴት እንደተሰጠን አስተውል። የቀረበው እንደ…ስጦታ‘ . ስለ ስጦታዎች አስቡ. ስጦታው ምንም ይሁን ምን በእውነቱ ስጦታ ከሆነ ያልሰራህበት እና የምትሰራው ነገር ነው። አይደለም በብቃት ማግኘት። ካገኘህው ስጦታው ስጦታ አይሆንም – ደመወዝ ይሆናል! በተመሳሳይ መንገድ የኢየሱስን መስዋዕትነት ማግኘት ወይም ማግኘት አይችሉም። በስጦታ ተሰጥቷችኋል። ይህን ያህል ቀላል ነው።

እና ስጦታው ምንድን ነው? ነው ‘የዘላለም ሕይወት‘ . ያ ማለት እኔንና አንቺን ሞትን ያመጣ ኃጢአት አሁን ተሰርዟል ማለት ነው። የኢየሱስ የሕይወት ድልድይ ከእግዚአብሔር ጋር እንደገና እንድንገናኝ እና ሕይወትን እንድንቀበል ያስችለናል – ለዘላለም የሚኖረው። እግዚአብሔር እኔን እና አንቺን በጣም ይወዳል። ያን ያህል ኃይለኛ ነው።

ታዲያ እኔ እና አንተ ይህን የህይወት ድልድይ እንዴት ‘እንሻገር’? በድጋሚ, ስጦታዎችን አስቡ. አንድ ሰው ስጦታ ሊሰጥህ ከፈለገ ‘መቀበል’ አለብህ። በማንኛውም ጊዜ ስጦታ ሲቀርብ ሁለት አማራጮች አሉ. ስጦታው ውድቅ ተደርጓል (“አይ አመሰግናለሁ”) ወይም ተቀበለ (“ስለ ስጦታዎ አመሰግናለሁ. እኔ እወስደዋለሁ”). እንዲሁ ደግሞ ደህና የቀረበው ስጦታ መቀበል አለበት. በአእምሮ ማመን፣ ማጥናት ወይም መረዳት ብቻ አይቻልም። ወደ እግዚአብሔር ዘወር ብለን የሰጠንን ስጦታ በመቀበል በድልድዩ ላይ ‘በምንሄድበት’ በሚቀጥለው ሥዕል ላይ ይህ ይገለጻል።

ስላይድ4
የኢየሱስ መስዋዕትነት እያንዳንዳችን ለመቀበል መምረጥ ያለብን ስጦታ ነው።

ታዲያ ይህን ስጦታ እንዴት እንቀበላለን? መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላል።

፲፪ በአይሁዳዊና በግሪክ ሰው መካከል ልዩነት የለምና፤ አንዱ ጌታ የሁሉ ጌታ ነውና፥ ለሚጠሩትም ሁሉ ባለ ጠጋ ነው፤

ወደ ሮሜ ሰዎች ፲:፲፪

ይህ ቃል ኪዳን ‘ለሁሉም’ መሆኑን አስተውል:: ከእሱ ጀምሮ ከሞት ተነሳ ኢየሱስ አሁን እንኳን ሕያው ነው እርሱም ‘ጌታ’ ነው። ስለዚህ ብትጠሩት ሰምቶ ስጦታውን ይሰጣችኋል። ወደ እሱ ጠርተው ይጠይቁት – ከእሱ ጋር በመነጋገር. ምናልባት ይህን ፈጽሞ አድርገህ አታውቅም። ከዚህ በታች ሊመራዎት የሚችል ጸሎት አለ። አስማታዊ ዝማሬ አይደለም. ኃይል የሚሰጡት ልዩ ቃላት አይደሉም. አደራ ነው። እንደ አብርሃም ይህን ስጦታ እንዲሰጠን በእርሱ ውስጥ እናስቀምጠዋለን። በእርሱ ስንታመን ሰምቶ ይመልስልናል። ወንጌል ኃይለኛ ነው፣ እና ግን በጣም ቀላል ነው። ጠቃሚ ሆኖ ካገኙት ይህንን መመሪያ ለመከተል ነፃነት ይሰማዎ።

ውድ ጌታ ኢየሱስ በኃጢአቴ ከእግዚአብሔር እንደተለይኩ ተረድቻለሁ። ጠንክሬ መሞከር ብችልም ምንም አይነት ጥረት እና መስዋዕትነት በበኩሌ ይህንን መለያየት አያስወግደውም። ነገር ግን ሞትህ ኃጢአቴን ሁሉ ለማጠብ የተከፈለ መስዋዕት እንደሆነ ተረድቻለሁ። ከመሥዋዕትነትህ በኋላ ከሞት እንደተነሣህ አምናለሁ ስለዚህም መስዋዕትህ በቂ እንደሆነ አውቃለሁ። እባክህ ከኃጢአቴ እንድታነጻኝ እና የዘላለም ህይወት እንድገኝ ከእግዚአብሄር ጋር እንድታገናኝኝ እለምንሃለሁ። የኃጢአት ባርነት መኖር አልፈልግም ስለዚህ እባካችሁ ከኃጢአት ነፃ አውጡኝ። ጌታ ኢየሱስ ሆይ ይህን ሁሉ ስላደረግህልኝ አመሰግንሃለሁ አሁንም አንተን እንደ ጌታዬ እንድከተል በሕይወቴ ትመራኛለህን።

አሜን

የኢየሱስ ክርስቶስ ‘ክርስቶስ’ የመጣው ከየት ነው?

አንዳንድ ጊዜ ሰዎችን የኢየሱስ የመጨረሻ ስም ማን እንደሆነ እጠይቃለሁ። ብዙውን ጊዜ “የመጨረሻ ስሙ ‘ክርስቶስ’ እንደሆነ እገምታለሁ ግን እርግጠኛ አይደለሁም” ብለው ይመልሳሉ። ከዚያም እጠይቃለሁ፣ “ከሆነ፣ ኢየሱስ ትንሽ ልጅ እያለ ዮሴፍ ክርስቶስ እና ማርያም ክርስቶስ ትንሹን ኢየሱስ ክርስቶስን ወደ ገበያ ወሰዱት?” በዚያ መንገድ ሲሰሙ ‘ክርስቶስ’ የኢየሱስ የመጨረሻ ስም እንዳልሆነ ይገነዘባሉ። ታዲያ ‘ክርስቶስ’ ምንድን ነው? ከየት ነው የሚመጣው? ምን ማለት ነው? በዚህ ጽሑፍ ውስጥ የምንመረምረው ይህንን ነው.

ትርጉም ከትርጉም ጋር

በመጀመሪያ አንዳንድ የትርጉም መሰረታዊ ነገሮችን ማወቅ አለብን. ተርጓሚዎች አንዳንድ ጊዜ በተመሳሳይ መተርጎም ይመርጣሉ ድምጽ ከትርጉም ይልቅ, በተለይም ለስሞች ወይም ማዕረጎች. ይህ በመባል ይታወቃል በቋንቋ ፊደል መጻፍ. ለመጽሐፍ ቅዱስ ተርጓሚዎች ቃላቶቹ (በተለይም ስሞችና ማዕረጎች) በተተረጎመው ቋንቋ በትርጉም (በትርጉም) ወይም በቋንቋ ፊደል (በድምፅ) የተሻሉ መሆን አለመሆኑን መወሰን ነበረባቸው። ምንም የተለየ ህግ የለም.

ሴፕቱጀንት

መጽሐፍ ቅዱስ ለመጀመሪያ ጊዜ የተተረጎመው በ፪፻፶ዓክልበ የዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ወደ ግሪክ ሲተረጎም ነው። ይህ ትርጉም የ ሴፕቱዋጊንት (ወይም ኤል ኤክስ ኤክስ ) እና ዛሬም ጥቅም ላይ ይውላል. አዲስ ኪዳን የተጻፈው ከ፫፻ ዓመታት በኋላ በግሪክ በመሆኑ ጸሐፊዎቹ ከዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ይልቅ የግሪክን ሰፕቱጀንት ይጠቅሳሉ።

ትርጉም እና ትርጉም በሴፕቱጀንት ውስጥ

ከታች ያለው ሥዕል ይህ በዘመናችን ያሉ መጽሐፍ ቅዱሶችን እንዴት እንደሚነካ ያሳያል።

አሮጌ/ አዲስ ኪዳን
ይህ የትርጉም ሥራው ከመጀመሪያው ወደ ዘመናዊው መጽሐፍ ቅዱስ ፍሰት ያሳያል

ብሉይ ኪዳን የተፃፈው በዕብራይስጥ – ኳድራንት #፩ነው።.  ከ#፩ እስከ #፪ ያሉት ቀስቶች ትርጉሙን ወደ ግሪክ ኳድራንት #፪ በ፪፻፶ ዓክልበ. ብሉይ ኪዳን አሁን በሁለት ቋንቋዎች ነበር – ዕብራይስጥ እና ግሪክ። አዲስ ኪዳን የተጻፈው በግሪክ ነው ስለዚህም በአራት #፪ ተጀመረ። ሁለቱም ብሉይ እና አዲስ ኪዳን በግሪክ – ሁለንተናዊ ቋንቋ – ከ ፪ሺ ዓመታት በፊት ነበሩ.

በታችኛው አጋማሽ (#፫) እንደ እንግሊዝኛ ያለ ዘመናዊ ቋንቋ ነው። በተለምዶ ብሉይ ኪዳን ከዋናው ዕብራይስጥ (ከ #፩ወደ # ፫) እና አዲስ ኪዳን ከግሪክ (#፪ -> #፫) ተተርጉሟል።

የክርስቶስ አመጣጥ

አሁን ይህንኑ ቅደም ተከተል እንከተላለን፣ ነገር ግን በእንግሊዝኛ አዲስ ኪዳን ውስጥ በሚታየው ‘ክርስቶስ’ በሚለው ቃል ላይ እናተኩራለን።

ክርስቶስ በመጽሐፍ ቅዱስ
በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ‘ክርስቶስ’ የመጣው ከየት ነው?

የመጀመሪያው የዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ቃል ‘ማሺያች የዕብራይስጥ መዝገበ ቃላት እንደ ‘የተቀባ ወይም የተቀደሰ’ ሰው በማለት ይገልፃል። የዕብራውያን ነገሥታት ከመንገሥታቸው በፊት ይቀቡ ነበር። (ሥርዓታዊ በዘይት ይቀቡ ነበር)፣ ስለዚህም ቅቡዓን ወይም ማሺያች. ብሉይ ኪዳን ስለ አንድ የተወሰነ ማሺያክም ተንብዮ ነበር። ለሴፕቱጀንት ትርጉም፣ ተርጓሚዎቹ በግሪክኛ ተመሳሳይ ትርጉም ያለው ቃል መርጠዋል – ክርስቶስ (ይህም ይመስላል) ክርስቶስ)የመጣው ይህም ማለት በዘይት መቀባት ማለት ነው።

ስለዚህ ክሬስቶስ በግሪክ ሰፕቱጀንት ከዋናው የዕብራይስጥ ‘ማሺያክ’ በትርጉም (በድምፅ አልተተረጎመም) ተተርጉሟል። የአዲስ ኪዳን ጸሐፊዎች ቃሉን መጠቀማቸውን ቀጥለዋል። ክሬስቶስ በጽሑፎቻቸው ውስጥ ኢየሱስን ለመለየት በእንግሊዝኛው መጽሐፍ ቅዱስ፣ የዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ማሺያች ብዙ ጊዜ ‘የተቀባ’ ተብሎ ይተረጎማል እና አንዳንድ ጊዜ ‘መሲህ’ ተብሎ ይተረጎማል። አዲስ ኪዳን ክሬስቶስ ‘ክርስቶስ’ ተብሎ ተተርጉሟል። ቃሉ ‘ክርስቶስ’ ከዕብራይስጥ ወደ ግሪክ ከተተረጎመ እና ከዚያም ከግሪክ ወደ እንግሊዝኛ የተተረጎመ በጣም የተለየ የብሉይ ኪዳን ርዕስ ነው።

ምክንያቱም ቃሉን ቶሎ ስለማናይ ነው። ‘ክርስቶስ’ በዛሬው ብሉይ ኪዳን ይህ ከብሉይ ኪዳን ጋር ያለው ግንኙነት ለማየት አስቸጋሪ ነው። ከዚህ ትንታኔ ግን መጽሐፍ ቅዱሳዊ መሆኑን እናውቃለን ‘ክርስቶስ’=’መሲሕ’=’የተቀባ” እና የተወሰነ ርዕስ እንደነበረ.

ክርስቶስ በ ፩ ኛው ክፍለ ዘመን የሚጠበቀው

በገና ታሪክ ውስጥ በሰፊው የሚታወቀውን ‘የአይሁድን ንጉሥ’ ለመፈለግ ከምሥራቅ የመጡ ጠቢባን ሲፈልጉ ንጉሥ ሄሮድስ የሰጠው ምላሽ ከዚህ በታች አለ። ምንም እንኳን እሱ ስለ ኢየሱስ ባይናገርም ‘ከክርስቶስ በፊት’ እንደነበረ አስተውል።

፫ ንጉሡ ሄሮድስም ሰምቶ ደነገጠ፥ ኢየሩሳሌምም ሁሉ ከእርሱ ጋር፤ ፬ የካህናትንም አለቆች የሕዝቡንም ጻፎች ሁሉ ሰብስቦ ክርስቶስ ወዴት እንዲወለድ ጠየቃቸው።

የማቴዎስ ወንጌል ፪:፫-፬

‘ክርስቶስ’ የሚለው ሃሳብ በሄሮድስ እና በሃይማኖታዊ አማካሪዎቹ መካከል የተለመደ እውቀት ነበር – ኢየሱስ ከመወለዱ በፊትም ቢሆን – እዚህ ጥቅም ላይ የዋለው ኢየሱስን ብቻ ሳይያመለክት ነው። ምክንያቱም ‘ክርስቶስ’ የመጣው ከግሪክ ብሉይ ኪዳን ነው፣ እሱም በተለምዶ በ፩ኛው ክፍለ ዘመን አይሁዶች ይነበብ ነበር። ‘ክርስቶስ’ ነበር (አሁንም ያለው) መጠሪያ እንጂ ስም አይደለም። ከክርስትና በፊት በመቶዎች ለሚቆጠሩ ዓመታት ነበር.

የብሉይ ኪዳን ትንቢቶች ስለ ‘ክርስቶስ’

በእርግጥ፣ ‘ክርስቶስ’ በመዝሙር ውስጥ አስቀድሞ በዳዊት ካ፩ሺዓክልበ. የተጻፈ ትንቢታዊ መጠሪያ ነው – ኢየሱስ ከመወለዱ ከረጅም ጊዜ በፊት።

፪ የምድር ነገሥታት ተነሡ፥ አለቆችም በእግዚአብሔርና በመሢሑ ላይ እንዲህ ሲሉ ተማከሩ። ፫ ማሰርያቸውን እንበጥስ፥ ገመዳቸውንም ከእኛ እንጣል። በሰማይ የሚኖር እርሱ ይሥቃል፥ ጌታም ይሣለቅባቸዋል። ፭ በዚያን ጊዜ በቍጣው ይናገራቸዋል፥ በመዓቱም ያውካቸዋል። ፮ እኔ ግን ንጉሤን ሾምሁ በተቀደሰው ተራራዬ በጽዮን ላይ ትእዛዙን እናገራለሁ፤ እግዚአብሔር አለኝ። አንተ ልጄ ነህ፥ እኔ ዛሬ ወለድሁህ።

መዝሙረ ዳዊት ፪:፪-፯

መዝሙር ፪ በሴፕቱጀንት ውስጥ በሚከተለው መንገድ ይነበባል (በተተረጎመ አስገባሁት ክሬስቶስ ስለዚህ የክርስቶስን ርዕስ እንደ ሴፕቱጀንት አንባቢ ‘ማየት’ ​​ትችላለህ)

የምድር ነገሥታት በእግዚአብሔርና በእግዚአብሔር ላይ ቆሙ የእርሱ ክርስቶስ … በሰማይ ዙፋን ያለው ይስቃል; እግዚአብሔር በእነርሱ ላይ ይሳለቃል… እንዲህም ይላል

መዝሙረ ዳዊት፪

የ፩ኛው ክፍለ ዘመን አንባቢ እንደሚያደርገው አሁን ክርስቶስን በዚህ ክፍል ውስጥ ‘ማየት’ ​​ትችላለህ። መዝሙረ ዳዊት ግን ስለሚመጣው ክርስቶስ ተጨማሪ ማጣቀሻዎችን ይዘዋል። ስታንዳርድ ምንባቡን ጎን ለጎን አስቀምጬላችኋለው በትርጉም ከተፃፈው ‘ክርስቶስ’ ጋር እንድታዩት።

መዝሙር ፩፻፴፪- ከዕብራይስጥመዝሙር ፩፻፴፪ – ከሴፕቱጀንት
ጌታ ሆይ…፲ ስለ ባሪያህ ስለ ዳዊት አትናቀው የተቀባው.፲፩ እግዚአብሔር ለዳዊት የማይሽረው ትክክለኛ መሐላ፡- “ከዘርህ አንዱን በዙፋንህ ላይ አኖራለሁ—…፲፯” እነሆ ለዳዊት ቀንድ አበቅላለሁ፥ ለእኔም መብራት አዘጋጃለሁ። የተቀባው. “ጌታ ሆይ…  ስለ ባሪያህ ስለ ዳዊት አትናቀው ክርስቶስ. ፲፩ እግዚአብሔር ለዳዊት የማይሽረው ትክክለኛ መሐላ፡- “ከዘርህ አንዱን በዙፋንህ ላይ አኖራለሁ—…፲፯ ” እነሆ ለዳዊት ቀንድ አበቅላለሁ፥ ለእኔም መብራት አዘጋጃለሁ። ክርስቶስ. “

መዝሙር፩፻፴፪ ስለ ወደፊቱ ጊዜ ይናገራል (“… ፈቃድ ለዳዊት ቀንድ አድርግ…”) በብሉይ ኪዳን ውስጥ እንዳሉት ብዙ ምንባቦች። አዲስ ኪዳን አንዳንድ ሃሳቦችን ከብሉይ ኪዳን ነጥቆ ለኢየሱስ እንዲመጥኑ ‘ያደረጋቸው’ አይደለም። አይሁዶች ሁልጊዜ መሲናቸውን (ወይም ክርስቶስን) እየጠበቁ ናቸው። የመሲሑን መምጣት እየጠበቁ ወይም እየጠበቁ መሆናቸው በብሉይ ኪዳን ውስጥ ከወደፊቱ የሚመስሉ ትንቢቶች ጋር የተያያዘ ነው።

የብሉይ ኪዳን ትንቢቶች፡- እንደ መቆለፊያ ቁልፍ ሥርዓት ተወስኗል

ብሉይ ኪዳን ስለ ወደፊቱ ጊዜ አስቀድሞ መናገሩ ያልተለመደ ሥነ ጽሑፍ ያደርገዋል። ልክ እንደ በር መዝጊያ ነው። መቆለፊያ የተወሰነ ቅርጽ ስላለው ከመቆለፊያው ጋር የሚዛመድ አንድ የተወሰነ ‘ቁልፍ’ ብቻ መክፈት ይችላል። በተመሳሳይ መልኩ ብሉይ ኪዳን እንደ መቆለፊያ ነው። ከእነዚህ ውስጥ የተወሰኑትን በጽሁፎች ውስጥ አይተናል የአብርሃም መስዋዕትነትየአዳም መጀመሪያ, እና የሙሴ ፋሲካ. መዝሙር ፩፻፴፪’ክርስቶስ’ የመጣው ከዳዊት ዘር ነው የሚለውን መሥፈርት ይጨምራል። እዚህ ላይ አንድ ጥያቄ ማቅረብ ተገቢ ነው፡- ኢየሱስ ትንቢቶቹን የሚከፍተው ተዛማጅ ‘ቁልፍ’ ነው?

የአይሁድ ሕዝብ ታሪክ ምንድን ነው?

አይሁዶች በዓለም ላይ ካሉት እጅግ ጥንታዊ ህዝቦች አንዱ ናቸው። ታሪካቸው በመጽሐፍ ቅዱስ፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ ባሉ የታሪክ ተመራማሪዎች እና በአርኪኦሎጂ ተመዝግቧል። ከየትኛውም ሀገር ታሪክ የበለጠ ብዙ እውነታዎች አሉን ። ይህንን መረጃ ታሪካቸውን ለማጠቃለል እንጠቀምበታለን። የእስራኤላውያንን ታሪክ (ለአይሁድ ሕዝብ የብሉይ ኪዳን ቃል) ቀላል ለማድረግ፣ የጊዜ ሰሌዳዎችን እንጠቀማለን።

አብርሃም፡ የአይሁዶች ቤተሰብ ዛፍ ተጀመረ

የጊዜ ሰሌዳው የሚጀምረው በ አብርሃም. እሱ ነበር የብሔሮች ቃል ኪዳን ተሰጥቷል ከእርሱ መምጣት እና ነበረው ከእግዚአብሔር ጋር መገናኘት ውስጥ የሚያልቅ የልጁ ይስሐቅ ምሳሌያዊ መሥዋዕት. ይህ መስዋዕት ኢየሱስ የሚሰዋበት የወደፊት ቦታ ላይ ምልክት በማድረግ ኢየሱስን የሚያመለክት ምልክት ነበር። የይስሐቅ ዘሮች በግብፅ ባሪያዎች በነበሩበት ጊዜ የጊዜ ሰሌዳው በአረንጓዴ ይቀጥላል። ይህ ጊዜ የጀመረው የይስሐቅ የልጅ ልጅ ዮሴፍ እስራኤላውያንን እየመራ ወደ ግብፅ ካመራ በኋላ ባሪያዎች ሆኑ።

የመጽሐፍ ቅዱስ የጊዜ መስመር ከአብርሃም እና ሙሴ ጋር በታሪክ ውስጥ
የፈርዖን ባሪያዎች ሆነው በግብፅ መኖር

ሙሴ፡- እስራኤላውያን ከእግዚአብሔር በታች ሕዝብ ሆነዋል

ሙሴ እስራኤላውያንን ከግብፅ አወጣቸው የፋሲካ ቸነፈርግብፅን ያወደመ እና እስራኤላውያን ከግብፅ ወደ እስራኤል ምድር እንዲወጡ የፈቀደላቸው። ሙሴ ከመሞቱ በፊት ተናግሯል። በረከት እና እርግማን በእስራኤላውያን ላይ (የጊዜ ሰሌዳው ከአረንጓዴ ወደ ቢጫ ሲሄድ). እግዚአብሔርን ቢታዘዙ ይባረካሉ፣ ባይሠሩ ግን እርግማን ይደርስባቸዋል። እነዚህ በረከቶች እና እርግማኖች የአይሁድን ሕዝብ መከተል ነበረባቸው።

የመጽሐፍ ቅዱስ ታሪካዊ ጊዜ ከአብርሃም እስከ ዳዊት

ለብዙ መቶ ዓመታት እስራኤላውያን በምድራቸው ኖረዋል ነገር ግን ንጉሥ አልነበራቸውም ወይም የኢየሩሳሌም ዋና ከተማ አልነበራቸውም – በዚህ ጊዜ የሌሎች ሰዎች ነበር. ነገር ግን፣ ከክርስቶስ ልደት በፊት በ፩ሺ አካባቢ ከንጉሥ ዳዊት ጋር ይህ ተለወጠ።

ታሪካዊ የጊዜ መስመር ከኢየሩሳሌም እየገዙ ከዳዊት ዘሮች ጋር መኖር
በኢየሩሳሌም ከሚገዙት ከዳዊት ዘሮች ጋር መኖር

ዳዊት በኢየሩሳሌም ንጉሣዊ ሥርወ መንግሥት አቋቋመ

ዳዊት ኢየሩሳሌምን ድል አድርጎ ዋና ከተማው አደረጋት። እሱ ተቀብሏል ስለሚመጣው ‘ክርስቶስ’ ተስፋ እና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የአይሁድ ሰዎች ‘ክርስቶስን’ እስኪመጣ ይጠብቁ ነበር.  ልጁ ሰሎሞን ተተካ እና ሰሎሞን የመጀመሪያውን የአይሁድ ቤተመቅደስ በኢየሩሳሌም ሠራ። የንጉሥ ዳዊት ዘሮች ለ ፬፻ ዓመታት ያህል መግዛታቸውን ቀጥለዋል እና ይህ ጊዜ በአኳ-ሰማያዊ (፩ሺ- ፮፻ ዓክልበ.) ውስጥ ይታያል። ይህ የእስራኤላውያን የክብር ጊዜ ነበር – የተነገረላቸው በረከቶች ነበራቸው። ኃያል ሕዝብ ነበሩ፣ የላቀ ማህበረሰብ፣ ባህል እና ቤተ መቅደሳቸው ነበራቸው። ነገር ግን ብሉይ ኪዳን በዚህ ወቅት እያደገ የመጣውን ሙስና እና ጣዖት ማምለክንም ይገልፃል። በዚህ ዘመን የነበሩ ብዙ ነቢያት እስራኤላውያን ካልተቀየሩ የሙሴ እርግማን እንደሚመጣባቸው አስጠንቅቀዋል። ነገር ግን እነዚህ ማስጠንቀቂያዎች ችላ ተብለዋል.

የመጀመሪያው የአይሁድ ምርኮ ወደ ባቢሎን

በመጨረሻም በ፮፻ዓ.ዓ አካባቢ እርግማኖች ተፈጽመዋል። ኃያል የባቢሎን ንጉሥ ናቡከደነፆር መጣ – ልክ ሙሴ ከ ፱፻ ዓመታት በፊት በመጽሐፉ ላይ እንደ ተነበየው እርግማን:

፵፱ እግዚአብሔር ንስር እንደሚበር ፈጣን ሕዝብ ከሩቅ ከምድር ዳር ያመጣብሃል።  ፊታቸው የደነደነውን፥ ሽማግሌውንም የማያፍሩትን፥ ሕፃኑንም የማይምሩትን ሕዝብ ንስር እንደሚበርር። ፶፪ ፤ በአገርህ ሁሉ ያሉ፥ ትታመንባቸው የነበሩ፥ የረዘሙ የጸኑም ቅጥሮች እስኪፈርሱ ድረስ፥ በከተሞችህ ደጆች ሁሉ ከብበው ያስጭንቁሃል

ኦሪት ዘዳግም ፳፰:፵፱-፶, ፶፪

ናቡከደነፆር ኢየሩሳሌምን ድል አደረገ፣ አቃጠላት፣ ሰሎሞን የሠራውን ቤተ መቅደስ አፈረሰ። ከዚያም እስራኤላውያንን በግዞት ወደ ባቢሎን ወሰዳቸው። ወደ ኋላ የቀሩት ምስኪኖች እስራኤላውያን ብቻ ነበሩ። ይህም የሙሴ ትንቢት ተፈጸመ

፷፫ ፤ እግዚአብሔርም በጎ ያደርግላችሁ ዘንድ ያበዛችሁም ዘንድ ደስ ይለው እንደ ነበረ፥ እንዲሁ እግዚአብሔር ሲያጠፋችሁ ሲያፈርሳችሁም ደስ ይለዋል፤ ትወርሱአትም ዘንድ ከምትገቡባት ምድር ትነቀላላችሁ። ፷፬ ፤ እግዚአብሔርም ከምድር ዳር እስከ ዳርቻዋ ድረስ ወዳሉ አሕዛብ ሁሉ ይበትንሃል፤ በዚያም አንተና አባቶችህ ያላወቃችኋቸውን ሌሎችን አማልክት፥ እንጨትንና ድንጋይን፥ ታመልካለህ።

ኦሪት ዘዳግም ፳፰:፷፫-፷፬
የአይሁድ ታሪካዊ የጊዜ መስመር ድል ተቀዳጅቶ ወደ ባቢሎን ተማረከ
ድል ​​አድርጎ ወደ ባቢሎን ተማረከ

ስለዚህ እስራኤላውያን በቀይ ቀለም ለ፸ ዓመታት ያህል በግዞት ኖረዋል። ለአብርሃምና ለዘሮቹ ቃል ገባላቸው.

በፋርሳውያን ከምርኮ ተመለሱ

ከዚያ በኋላ የፋርስ ንጉሠ ነገሥት ቂሮስ ባቢሎንን ድል አደረገ እና ቂሮስ በዓለም ላይ እጅግ ኃያል ሰው ሆነ። እስራኤላውያን ወደ አገራቸው እንዲመለሱ ፈቀደላቸው።

የአይሁድ ታሪካዊ የጊዜ መስመር እንደ የፋርስ ግዛት አካል በመሬት ውስጥ መኖር
የፋርስ ግዛት አካል ሆኖ በምድሪቱ ውስጥ መኖር

ነገር ግን ከአሁን በኋላ ራሳቸውን የቻሉ አገር አልነበሩም፣ አሁን በፋርስ ግዛት ውስጥ ግዛት ነበሩ። ይህ ለ ፪፻ ዓመታት የቀጠለ ሲሆን በጊዜ መስመር ውስጥ ሮዝ ነው. በዚህ ጊዜ የአይሁድ ቤተመቅደስ (፪ኛው ቤተመቅደስ በመባል ይታወቃል) እና የኢየሩሳሌም ከተማ እንደገና ተገነቡ።

የግሪኮች ዘመን

ከዚያም ታላቁ እስክንድር የፋርስን ግዛት ድል አድርጎ እስራኤላውያንን በግሪኮች ግዛት ውስጥ ለተጨማሪ ፪፻ ዓመታት ግዛት አደረጋቸው። ይህ በጥቁር ሰማያዊ ውስጥ ይታያል.

የአይሁድ ታሪካዊ የጊዜ መስመር እንደ የግሪክ ኢምፓየር አካል በመሬት ውስጥ መኖር
የግሪክ ኢምፓየር አካል ሆኖ በመሬት ውስጥ መኖር

የሮማውያን ዘመን

ከዚያም ሮማውያን የግሪክን ኢምፓየር አሸንፈው የዓለም ኃያል መንግሥት ሆኑ። እስራኤላውያን እንደገና በዚህ ግዛት ውስጥ ግዛት ሆኑ እና በብርሃን ቢጫ ታየ። ይህ ጊዜ ኢየሱስ የኖረበት ጊዜ ነው። ይህ ለምን በወንጌል ውስጥ የሮማ ወታደሮች እንዳሉ ያብራራል – ምክንያቱም ሮማውያን በእስራኤል ምድር በኢየሱስ ሕይወት ውስጥ አይሁዶችን ይገዙ ነበር.

የአይሁድ ታሪካዊ የጊዜ መስመር እንደ የሮማ ግዛት አካል በመሬት ውስጥ መኖር
የሮማ ግዛት አካል ሆኖ በምድሪቱ ውስጥ መኖር

ሁለተኛው የአይሁድ ግዞት በሮማውያን ስር

ከባቢሎናውያን (፮፻ ዓክልበ. ግድም) ጀምሮ እስራኤላውያን (ወይም አይሁዶች አሁን ይባላሉ) በዳዊት ነገሥታት ሥር እንደነበሩ ሁሉ ራሳቸውን ችለው አልነበሩም። በሌሎች ኢምፓየር ይገዙ ነበር። አይሁዶች በዚህ ተበሳጭተው በሮማውያን አገዛዝ ላይ አመፁ። ሮማውያን መጥተው እየሩሳሌምን አወደሙ (፯፻ ዓ.ም.)፣ 2ኛውን ቤተ መቅደስ አቃጥለው፣ አይሁዶችን በባርነት በሮማ ግዛት አባረሩ። ይህ ነበር። ሁለተኛ የአይሁድ ግዞት. ሮም በጣም ትልቅ ስለነበረች አይሁዶች በመላው ዓለም ተበታትነው ነበር።

ኢየሩሳሌም እና ቤተመቅደስ በ 70 ዓ.ም. በሮማውያን ፈርሰዋል። አይሁዶች ወደ ዓለም አቀፍ ግዞት ተላኩ።
ኢየሩሳሌም እና ቤተመቅደስ በ ፸ዓ.ም. በሮማውያን ፈርሰዋል። አይሁዶች ወደ ዓለም አቀፍ ግዞት ተላኩ።

የአይሁድ ሕዝብ ወደ ፪ሺ ለሚጠጉ ዓመታት የኖሩት በዚህ መንገድ ነበር፡ በባዕድ አገሮች ተበታትነው በእነዚህ አገሮች ፈጽሞ ተቀባይነት የላቸውም። በእነዚህ የተለያዩ አገሮች ውስጥ በየጊዜው ከፍተኛ ስደት ደርሶባቸዋል። ይህ የአይሁድ ስደት በተለይ በክርስቲያን አውሮፓ እውነት ነበር። ከስፔን ፣ ከምእራብ አውሮፓ ፣ እስከ ሩሲያ አይሁዶች በእነዚህ የክርስቲያን መንግስታት ውስጥ በአደገኛ ሁኔታዎች ውስጥ ብዙ ጊዜ ይኖሩ ነበር። በ፩ሺ፭፻ ዓክልበ የሙሴ እርግማኖች እንዴት እንደኖሩ ትክክለኛ መግለጫዎች ነበሩ።

፷፭ ፤ በእነዚያም አሕዛብ መካከል ዕረፍት አታገኝም፥ ለእግርህም ጫማ ማረፊያ አይሆንም፤ በዚያም እግዚአብሔር ተንቀጥቃጭ ልብ፥ ፈዛዛ ዓይን፥ ደካማም ነፍስ ያመጣብሃል።

ኦሪት ዘዳግም ፳፰:፷፭

የ እርግማኖች በእስራኤል ልጆች ላይ ሰዎች እንዲጠይቁ ተሰጥቷቸዋል፡-

፳፬፤ አሕዛብ ሁሉ። እግዚአብሔር በዚህች ምድር ስለ ምን እንደዚህ አደረገ? ይህስ የቍጣው ታላቅ መቅሠፍት ምንድር ነው? ይላሉ።

መልሱም ነበር፡-

“… እግዚአብሔር ከምድራቸው ነቅሎ ወደ ሌላ ምድር ጣላቸው…”

ኦሪት ዘዳግም ፳፱:፳፬-፳፭

ከዚህ በታች ያለው የጊዜ መስመር ይህንን የ፩ሺ፱፻ ዓመት ጊዜ ያሳያል። ይህ ጊዜ በረዥም ቀይ ባር ውስጥ ይታያል.

የአይሁዶች ታሪካዊ የጊዜ መስመር - ሁለቱን የግዞት ጊዜያቸውን የሚያሳይ
የአይሁዶች ታሪካዊ የጊዜ መስመር – ሁለቱን የግዞት ጊዜያቸውን የሚያሳይ

በታሪካቸው የአይሁድ ህዝብ ሁለት የስደት ጊዜያትን አሳልፏል ነገር ግን ሁለተኛው ግዞት ከመጀመሪያው ግዞት በጣም ረጅም እንደነበር ማየት ትችላለህ።

የ ፳ ኛው ክፍለ ዘመን እልቂት

ከዚያም ሂትለር በናዚ ጀርመን በኩል በአውሮፓ የሚኖሩ አይሁዶችን በሙሉ ለማጥፋት ሲሞክር በአይሁዶች ላይ የደረሰው ስደት ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። ሊሳካለት ትንሽ ቀርቷል ነገር ግን ተሸንፏል እና የአይሁድ ቀሪዎች ተረፈ.

የእስራኤል ዘመናዊ ዳግም ልደት

ከብዙ መቶ ዓመታት በኋላ አገር አልባ ሆነው ራሳቸውን ‘አይሁድ’ ብለው የሚጠሩ ሰዎች መኖራቸው ብቻ አስደናቂ ነበር። ይህ ግን ከ፫ሺ፭፻ ዓመታት በፊት የተጻፈው የሙሴ የመጨረሻ ቃል እውን እንዲሆን አስችሎታል። እ.ኤ.አ. በ፲፱፵፰ አይሁዶች፣ በተባበሩት መንግስታት በኩል፣ ሙሴ ከብዙ መቶ ዘመናት በፊት እንደጻፈው፣ የዘመናዊቷን የእስራኤል መንግስት አስደናቂ ዳግም ልደት አይተዋል።

፫ ፤ አምላክህ እግዚአብሔር ምርኮህን ይመልሳል ይራራልህማል፤ አምላክህም እግዚአብሔር አንተን ከበተነበት ከአሕዛብ ሁሉ መካከል መልሶ ይሰበስብሃል። ፬ ፤ ሰዎችህም እስከ ሰማይ ዳርቻ ድረስ ፈልሰው እንደ ሆነ አምላክህ እግዚአብሔር ከዚያ ይሰበስብሃል፥ ከዚያም ያመጣሃል።

ኦሪት ዘዳግም ፴:፫-፬

ከፍተኛ ተቃውሞ ቢኖርም ይህ ግዛት ከተገነባ በኋላ አስደናቂ ነበር። በ፲፱፵፰፣ በ፲፱፶፮፣ በ፲፱፷፯እና እንደገና በ፲፱፸፫፣ እስራኤል፣ በጣም ትንሽ ሀገር፣ ብዙ ጊዜ ከአምስት ብሔራት ጋር ጦርነት ገጥሟት ነበር። ሆኖም እስራኤል በሕይወት መትረፍ ብቻ ሳይሆን ግዛቶቹም ጨምረዋል። እ.ኤ.አ. በ፲፱፷፯ ጦርነት አይሁዶች ከ፫ሺ ዓመታት በፊት ታሪካዊ ዋና ከተማቸውን ዳዊት የመሰረተችውን ኢየሩሳሌምን መልሰው ያዙ ። የእስራኤል መንግስት መፈጠር ያስከተለው ውጤት እና የነዚህ ጦርነቶች ውጤቶች ዛሬ ከአለማችን በጣም አስቸጋሪ የፖለቲካ ችግሮች ውስጥ አንዱን ፈጥረዋል።

አዳም ነበረ? የጥንት ቻይናውያን ምስክርነት

መጽሐፍ ቅዱስ አስደናቂ መጽሐፍ ነው። በእግዚአብሔር አነሳሽነት እና ታሪክን በትክክል እንደመዘገበ ይናገራል። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ለመጀመሪያው መጽሐፍ የመጀመሪያ ምዕራፎች ታሪካዊ ትክክለኛነትን እጠራጠራለሁ – ዘፍጥረት። ይህ የአዳም እና የሔዋን ታሪክ፣ ገነት፣ የተከለከለው ፍሬ፣ ፈታኝ፣ በመቀጠልም የኖህ ታሪክ ከዓለም አቀፉ የጥፋት ውሃ መትረፍ ነው። እኔ፣ ዛሬ እንደ አብዛኞቹ ሰዎች፣ እነዚህ ታሪኮች በእርግጥ የግጥም ዘይቤዎች ናቸው ብዬ አስቤ ነበር።

ይህን ጥያቄ ሳጠና፣ እምነቴን እንደገና እንዳስብ የሚያደርጉ አንዳንድ አስደናቂ ግኝቶችን አደረግሁ። አንድ ግኝት በቻይንኛ ጽሑፍ ውስጥ ተካትቷል። ይህንን ለማየት ስለ ቻይናውያን አንዳንድ ዳራ ማወቅ አለብህ።

ቻይንኛ የተጻፉት ከቻይና ሥልጣኔ ጅማሬ ጀምሮ ማለትም ከ፬ሺ ፪፻ ዓመታት በፊት ማለትም ሙሴ የዘፍጥረትን መጽሐፍ ከመጻፉ ከ፯፻ ዓመታት በፊት (፩ሺ፭፻ ዓክልበ. ግድም) ነው። ሁላችንም የቻይንኛ ካሊግራፊን ስናይ እንገነዘባለን። ብዙዎቻችን የማናውቀው ነገር ርዕዮተ-ግራሞች ወይም የቻይንኛ ‘ቃላቶች’ የተገነቡት ከቀላል ስዕሎች ከሚባሉት ነው. አክራሪዎች. እንግሊዘኛ ቀላል ቃላትን (እንደ ‘እሳት’ እና ‘ትራክ’) ወስዶ ወደ ውህድ ቃላቶች (‘የእሳት አደጋ መኪና’) እንዴት እንደሚያዋህዳቸው ተመሳሳይ ነው። በሺዎች በሚቆጠሩ ዓመታት ውስጥ የቻይንኛ ካሊግራፊ በጣም ትንሽ ተለውጧል. ይህንንም የምናውቀው በጥንታዊ የሸክላ ዕቃዎች እና በአጥንት ቅርሶች ላይ ከሚገኘው ጽሑፍ ነው። በ ፳ ውስጥ ብቻth ክፍለ ዘመን ከቻይና ኮሚኒስት ፓርቲ አገዛዝ ጋር ስክሪፕቱ ቀለል ብሏል።

ለምሳሌ የቻይንኛን አይዲዮግራም ‹መጀመሪያ› ለሚለው ረቂቅ ቃል አስቡበት። እዚህ ይታያል።

መጀመሪያ = ሕያው + አቧራ + ሰው
መጀመሪያ = ሕያው + አቧራ + ሰው

‘የመጀመሪያው’ እንደሚታየው የቀለለ አክራሪዎች ድብልቅ ነው። እነዚህ ጽንፈኞች እንዴት በ’መጀመሪያ’ ውስጥ ተደምረው እንደሚገኙ ማየት ትችላለህ። የእያንዳንዳቸው ራዲካል ትርጉምም ይታያል። ይህ ማለት የዛሬ ፬ሺ፪፻ ዓመት አካባቢ የመጀመሪያዎቹ ቻይናውያን ጸሐፍት ቻይናውያንን ሲጽፉ ጽንፈኞችን ተቀላቅለው ‘ሕያው’+’አቧራ’+’ማን’ => ‘መጀመሪያ’ የሚል ትርጉም ይዘው ነበር። ግን ለምን? በ’አቧራ’ እና ‘በመጀመሪያ’ መካከል ምን የተፈጥሮ ግንኙነት አለ? አንድም የለም። ነገር ግን በዘፍጥረት ውስጥ የመጀመሪያውን ሰው መፈጠሩን አስተውል.

፲፯ ፤ ነገር ግን መልካምንና ክፉን ከሚያስታውቀው ዛፍ አትብላ፤ ከእርሱ በበላህ ቀን ሞትን ትሞታለህና።

ኦሪት ዘፍጥረት ፪:፲፯

‘የመጀመሪያው’ ሰው (አዳም) የተፈጠረው ከአፈር ነው። ሙሴ ዘፍጥረትን ከመጻፉ ፯፻ ዓመታት በፊት ግን የጥንት ቻይናውያን ይህን ግንኙነት ከየት አገኙት? ይህን አስቡበት፡-

አቧራ + የአፍ እስትንፋስ + ሕያው = ማውራት
አቧራ + የአፍ እስትንፋስ + ሕያው = ማውራት

የ’አቧራ’+ ‘የአፍ እስትንፋስ’+ ‘ሕያው’ የሚባሉት ጽንፈኞች ተደምረው ርዕዮተ-ግራሙን ‘መናገር’ ያደርጉታል። ያኔ ግን ‘መናገር’ እራሱ ከ’መራመድ’ ጋር ተደምሮ ‘መፍጠር’ን ይፈጥራል።

ለመነጋገር + መራመድ = ለመፍጠር
ለመነጋገር + መራመድ = ለመፍጠር

ነገር ግን የጥንት ቻይናውያን ይህን ግንኙነት እንዲፈጥሩ የሚያደርጋቸው ‘አቧራ’፣ ‘የአፍ እስትንፋስ’፣ ‘ሕያው’፣ ‘መራመድ’ እና ‘መፍጠር’ መካከል ያለው ተፈጥሯዊ ግንኙነት ምንድን ነው? ነገር ግን ይህ ከላይ ከዘፍጥረት ፪፡፲፯ ጋር ተመሳሳይነት አለው።

ይህ ተመሳሳይነት ይቀጥላል. ‘ዲያብሎስ’ “በአትክልቱ ስፍራ በድብቅ ከሚንቀሳቀስ ሰው” እንዴት እንደሚፈጠር አስተውል። በገነት እና በአጋንንት መካከል ያለው ተፈጥሯዊ ግንኙነት ምንድን ነው? ምንም የላቸውም።

ምስጢር + ሰው + የአትክልት ስፍራ + ሕያው = ዲያብሎስ
ምስጢር + ሰው + የአትክልት ስፍራ + ሕያው = ዲያብሎስ

ሆኖም የጥንት ቻይናውያን በዚያን ጊዜ ‘ዲያብሎስን’ ከ’ሁለት ዛፎች’ ጋር ለ’ፈታኝ’ በማዋሃድ በዚህ ላይ ገነቡ!

ዲያብሎስ + 2 ዛፎች + ሽፋን = ፈታኝ
ዲያብሎስ + ፪ዛፎች + ሽፋን = ፈታኝ

ስለዚህ ‘በሁለት ዛፎች’ ሽፋን ስር ያለው ‘ዲያብሎስ’ ‘ፈታኝ’ ነው። ከፈተና ጋር ተፈጥሯዊ ግንኙነት ልፈጥር ከፈለግኩ ፍትወት የተሞላባት ሴት ባር ላይ ወይም አጓጊ ኃጢአት ላሳይ እችላለሁ። ግን ለምን ሁለት ዛፎች? ‘ጓሮዎች’ እና ‘ዛፎች’ ከ’ሰይጣን’ እና ‘ፈታኞች’ ጋር ምን አገናኛቸው? አሁን ከዘፍጥረት ዘገባ ጋር አወዳድር፡-

፤ እግዚአብሔር አምላክም በምሥራቅ በዔድን ገነትን ተከለ የፈጠረውን ። በገነት መካከል የሕይወትን ዛፍ፥ መልካምና ያንን የሚያስታውቀውንም ዛፍ አበበ።

ኦሪት ዘፍጥረት፪:፰-፱

እባብም እግዚአብሔር አምላክ ከፈጠረው ከምድር አውሬ ሁሉ ይልቅ ተንኰ ሴቲቱንም በውኑ እግዚአብሔር ከገነት ዛፍ ሁሉ እንዳትበሉ አዝዞአልን? አላት።

ኦሪት ዘፍጥረት ፫:፩

‘መመኘት’ ወይም ‘መመኘት’ እንደገና ከ’ሴት’ እና ‘ሁለት ዛፎች’ ጋር ይገናኛል። ለምን ‘ምኞት’ን በፆታዊ ስሜት ከ’ሴት’ ጋር አታገናኝም? ይህ የተፈጥሮ ግንኙነት ይሆናል. ቻይናውያን ግን ይህን አላደረጉም።

2 ዛፎች + ሴት = ፍላጎት
፩ዛፎች + ሴት = ፍላጎት

የዘፍጥረት ዘገባ ‘መመኝ’፣ ‘ሁለት ዛፎች’ እና ‘ሴት’ መካከል ያለውን ዝምድና ያሳያል።

፮ ፤ እግዚአብሔርም ሰውን በምድር ላይ በመፍጠሩ ተጸጸተ፥ በልቡም አዘነ።

ኦሪት ዘፍጥረት ፫:፮

ሌላ አስደናቂ ትይዩ እንመልከት። የቻይንኛ ‘ትልቅ ጀልባ’ ርዕዮተ-ግራም ከዚህ በታች ይታያል እና ይህን የሚገነቡት አክራሪዎችም እንዲሁ ይታያሉ፡

ጀልባ
ትልቅ ጀልባ = ስምንት + አፍ + ዕቃ

በአንድ ‘ዕቃ’ ውስጥ ‘ስምንት’ ‘ሰዎች’ ናቸው። እኔ አንድ ትልቅ ጀልባ ልወክል ከሆነ ለምን ፫ሺ ሰዎች በመርከብ ውስጥ አይኖሩም. ለምን ስምንት? የሚገርመው፣ በዘፍጥረት የጥፋት ውኃ ዘገባ ውስጥ በኖኅ መርከብ ውስጥ ስምንት ሰዎች (ኖኅ፣ ሦስቱ ልጆቹና አራቱ ሚስቶቻቸው) አሉ።

በዘፍጥረት መጀመሪያ እና በቻይንኛ አጻጻፍ መካከል ያለው ተመሳሳይነት አስደናቂ ነው። ቻይናውያን ኦሪት ዘፍጥረትን አንብበው ከሱ እንደተበደሩ ሊያስብ ይችላል ነገር ግን የቋንቋቸው አመጣጥ ከሙሴ ፯፻ ዓመታት በፊት ነው። በአጋጣሚ ነው? ግን ለምን ብዙ ‘አጋጣሚዎች’? በኋለኛው የአብርሃም፣ ይስሐቅ እና ያዕቆብ የዘፍጥረት ታሪኮች ላይ ከቻይናውያን ጋር እንደዚህ ያለ ተመሳሳይነት ለምን የለም?

ግን ዘፍጥረት እውነተኛ ታሪካዊ ክስተቶችን እየመዘገበ ነው እንበል። ከዚያም ቻይናውያን – እንደ ዘር እና የቋንቋ ቡድን – ከባቤል (ዘፍጥረት ፲፩) እንደ ሌሎቹ ጥንታዊ ቋንቋ / የዘር ቡድኖች ይመነጫሉ. የባቤል ታሪክ የኖኅ ልጆች እርስ በርሳቸው እንዳይግባቡ ቋንቋቸውን በእግዚአብሔር እንዴት እንዳደበላለቁ ይናገራል። ይህም ከሜሶጶጣሚያ እንዲሰደዱ አድርጓቸዋል፣ እና ጋብቻን በቋንቋቸው እንዲገድቡ አድርጓል። ከባቤል ከተበተኑት ህዝቦች መካከል ቻይናውያን አንዱ ነበሩ። በዚያን ጊዜ የዘፍጥረት ፍጥረት/የጥፋት ውሃ ዘገባዎች የቅርብ ጊዜ ታሪካቸው ነበር። ስለዚህ እንደ ‘መኝ’፣ ‘ፈታኝ’ ወዘተ ለሚሉት ረቂቅ ፅንሰ-ሀሳቦች መፃፍ ሲያዳብሩ በታሪካቸው በደንብ ከተረዱት ሂሳቦች ወስደዋል። በተመሳሳይ መልኩ ለስሞች እድገት – ልክ እንደ ‘ትልቅ ጀልባ’ ከሚያስታውሷቸው ልዩ መለያዎች ይወስዳሉ።

ስለዚህ የፍጥረት እና የጥፋት ውሃ ዘገባዎች ከሥልጣኔያቸው መጀመሪያ ጀምሮ በቋንቋቸው ውስጥ ተካትተዋል። ብዙ መቶ ዓመታት ሲያልፍ ብዙውን ጊዜ እንደሚከሰት ዋናውን ምክንያት ረስተዋል. ጉዳዩ ይህ ከሆነ የዘፍጥረት ዘገባ ግጥማዊ ዘይቤዎችን ብቻ ሳይሆን እውነተኛ ታሪካዊ ክስተቶችን መዝግቧል።

የቻይና መስዋዕቶች

ቻይናውያን በምድር ላይ ከተካሄዱት ረጅም ጊዜ የሚቆዩ የሥርዓት ወጎች ነበራቸው። ከቻይና ሥልጣኔ ጅማሬ (በ፪ሺ፪፻ ዓክልበ. አካባቢ) የቻይናው ንጉሠ ነገሥት በክረምቱ ወቅት ለሻንግ-ቲ ( ‘ንጉሠ ነገሥት በሰማይ’ ማለትም እግዚአብሔር) ሁልጊዜ አንድ ወይፈን ይሠዋ ነበር። ይህ ሥነ ሥርዓት በሁሉም የቻይና ሥርወ መንግሥት ቀጠለ። በእርግጥ በ ፲፱፲፩ ጄኔራል ሱን ያት-ሴን የኪንግ ሥርወ መንግሥትን ሲገለብጡ ብቻ ነበር የቆመው። ይህ የበሬ መስዋዕትነት በየአመቱ በቤጂንግ የቱሪስት መስህብ በሆነው ‘የገነት መቅደስ’ ይቀርብ ነበር። ታዲያ ከ፬ሺ ዓመታት በላይ አንድ ወይፈን በየዓመቱ በቻይና ንጉሠ ነገሥት ለሰማያዊው ንጉሠ ነገሥት ይሠዉ ነበር ለምን? ከረጅም ጊዜ በፊት ኮንፊሽየስ (፭፻፶፩-፬፻፸፱ ዓክልበ. ግድም) ይህንን ጥያቄ አቅርቧል። አለ:

“ለሰማይ እና ለምድር የሚቀርበውን መስዋዕትነት ስርዓት የተረዳ… የመንግስትን መንግስት መዳፉ ውስጥ ለማየት ቀላል ሆኖ ያገኘዋል!”

ኮንፊሽየስ የተናገረው ነገር ቢኖር ያንን የመሥዋዕቱን ምሥጢር የሚከፍት ሰው መንግሥቱን ለመግዛት ጥበበኛ እንደሚሆን ነው። ስለዚህ ከክርስቶስ ልደት በፊት በ2200 የድንበር መስዋዕትነት በተጀመረበት ወቅት፣ እስከ ኮንፊሺየስ ዘመን (፭፻ ዓክልበ.) የመሥዋዕቱ ትርጉም ለቻይናውያን ጠፍቶ ነበር – ምንም እንኳን አመታዊውን መሥዋዕት ሌላ ፪ሺ፬፻ ዓመታትን እስከ፲፱፲፩ ዓ.ም.

ምናልባት፣ የእነርሱ የካሊግራፊ ትርጉም ባይጠፋ ኮንፊሽየስ ለጥያቄው መልስ ሊያገኝ ይችል ነበር። ‘ጻድቃን’ የሚለውን ቃል ለመገንባት ጥቅም ላይ የዋሉትን አክራሪዎችን ተመልከት።

እጅ + ላንስ / ጩቤ = እኔ; + በግ = ጽድቅ
እጅ + ላንስ / ጩቤ = እኔ; + በግ = ጽድቅ

ጽድቅ በእኔ ላይ የ’በጎች’ ድብልቅ ነው። እና ‘እኔ’ የ’እጅ’ እና ‘ላንስ’ ወይም ‘ጩራ’ ድብልቅ ነው። እጄ በጉን ገድሎ ውጤቱን አጠፋለሁ የሚል ሀሳብ ይሰጣል ጽድቅ. በእኔ ቦታ ያለው የበጉ መሥዋዕት ወይም ሞት ጽድቅን ይሰጠኛል።

ሙሴ የአይሁድን የመስዋዕት ሥርዓት ከመጀመሩ ከረጅም ጊዜ በፊት ዘፍጥረት ብዙ የእንስሳት መሥዋዕቶች አሉት። ለምሳሌ አቤል (የአዳም ልጅ) እና ኖህ መሥዋዕት አቀረቡ (ዘፍ ፬፡፬ እና፰፡፳)። የመጀመሪያዎቹ ሰዎች የእንስሳት መሥዋዕቶች ለጽድቅ የሚያስፈልገው ምትክ ሞት ምልክቶች መሆናቸውን የተረዱ ይመስላል። ከኢየሱስ የማዕረግ ስሞች አንዱ ‘የእግዚአብሔር በግ’ ነው (ዮሐ. ፩፡፳፱) የእሱ ሞት ነበር ጽድቅን የሚሰጥ እውነተኛ መስዋዕት ነው።. ሁሉም የእንስሳት መስዋዕቶች – የጥንት የቻይና ድንበር መስዋዕቶችን ጨምሮ – የእሱ መስዋዕት ምስሎች ብቻ ነበሩ. ይሄው ነው። የአብርሃም የይስሐቅ መስዋዕትነት አመልክቷል, እንዲሁም የሙሴ የፋሲካ መሥዋዕት. የጥንት ቻይናውያን በኮንፊሽየስ ዘመን ረስተውት የነበረ ቢሆንም አብርሃም ወይም ሙሴ ከመወለዳቸው ከረጅም ጊዜ በፊት ይህን መረዳት የጀመሩ ይመስሉ ነበር።

ይህም ማለት የኢየሱስን መስዋዕትነትና ሞት ለሰው ልጅ ታሪክ መባቻ የተረዳው ለጽድቅ ነው። የኢየሱስ ሕይወት፣ ሞት እና ትንሣኤ ሰዎች ከጥንት ጀምሮ እንዲያውቁት በምልክቶች የተጠናከረ መለኮታዊ ዕቅድ ነበር።

ይህ ከፍላጎታችን ጋር የሚጋጭ ነው። እኛ የምናስበው ጽድቅ በእግዚአብሔር ምሕረት ላይ ወይም በእኛ ብቃቶች ላይ የተመሠረተ ነው ። በሌላ አነጋገር፣ እግዚአብሔር መሐሪ እንጂ ቅዱስ ስላልሆነ ብዙዎች ለኃጢአት ምንም ክፍያ አያስፈልግም ብለው ያስባሉ። ሌሎች ደግሞ የተወሰነ ክፍያ እንደሚያስፈልግ ያስባሉ, ነገር ግን እኛ በምናደርጋቸው መልካም ነገሮች ክፍያ መፈጸም እንችላለን. ስለዚህ ጥሩ ወይም ሃይማኖተኛ ለመሆን እንሞክራለን እና ሁሉም ነገር እንደሚሳካ ተስፋ እናደርጋለን. ይህም በወንጌል ተቃርኖ ነው፡-

፳፩ አሁን ግን በሕግና በነቢያት የተመሰከረለት የእግዚአብሔር ጽድቅ ያለ ሕግ ተገልጦአል፥ ፳፪ እርሱም፥ ለሚያምኑ ሁሉ የሆነ፥ በኢየሱስ ክርስቶስ በማመን የሚገኘው የእግዚአብሔር ጽድቅ ነው፤ ልዩነት የለምና፤

ወደ ሮሜ ሰዎች ፫:፳፩-፳፪

ምናልባት የጥንት ሰዎች እኛ የመርሳት አደጋ ላይ ያለን አንድ ነገር ያውቁ ነበር.

ዋቢ

  • የዘፍጥረት ግኝት. ቺ ካንግ እና ኤቴል ኔልሰን በ፲፱፸፱ ዓ.ም
  • ዘፍጥረት እና ሚስጥራዊው ኮንፊሽየስ መፍታት አልቻሉም. ኢቴል ኔልሰን እና ሪቻርድ ብሮድቤሪ. በ፲፱፺፬ዓ.ም