መጽሐፍ ቅዱስ በጽሑፍ አስተማማኝ ነው? ወይስ ትችቶች አሉት?


ጽሑፋዊ ትችት እና መጽሐፍ ቅዱስ

በሳይንስ እና በተማረው ዘመናችን የቀደሙት ትውልዶች የነበራቸውን ብዙዎቹን ሳይንሳዊ ያልሆኑ እምነቶችን እንጠራጠራለን። ይህ ጥርጣሬ በተለይ በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ እውነት ነው። ብዙዎቻችን የመጽሐፍ ቅዱስን አስተማማኝነት እንጠራጠራለን። ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ከምናውቀው የመነጨ ነው። ደግሞም መጽሐፍ ቅዱስ የተጻፈው ከሁለት ሺህ ዓመታት በፊት ነው። ለብዙ ሺህ ዓመታት ምንም የማተሚያ ማሽን፣ የፎቶ ኮፒ ማሽኖች ወይም የሕትመት ኩባንያዎች የሉም። ስለዚህ ቋንቋዎች ሲጠፉና አዳዲስ ጽሑፎች ሲነሱ፣ ግዛቶች ሲቀየሩና አዳዲስ ኃይሎች ሲወጡ የመጀመሪያዎቹ ቅጂዎች በእጅ፣ ከትውልድ እስከ ትውልድ ተገለበጡ። የመጀመሪያዎቹ የብራና ጽሑፎች ለረጅም ጊዜ የጠፉ ስለሆኑ ዛሬ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ የምናነበው የመጀመሪያዎቹ ጸሐፊዎች የጻፉት መሆኑን እንዴት እናውቃለን? ወይስ መጽሐፍ ቅዱስ ተለውጧል ወይስ ተበላሽቷል፣ ምናልባት በቤተ ክርስቲያን ውስጥ ባሉ መሪዎች፣ ወይም መልእክቱን ከዓላማቸው ጋር በሚስማማ መልኩ ለመለወጥ በሚፈልጉ ካህናትና መነኮሳት?

የጽሑፍ ትችት መርሆዎች

በተፈጥሮ ይህ ጥያቄ ለማንኛውም ጥንታዊ ጽሑፍ እውነት ነው. ከዚህ በታች ያለው የጊዜ መስመር ማንኛውም ጥንታዊ ጽሑፍ በጊዜ ሂደት ተጠብቆ የቆየበትን ሂደት ያሳያል። በ፭፻ ዓክልበ. የተጻፈ ጥንታዊ ሰነድ (ይህ ቀን በዘፈቀደ የተመረጠ) ምሳሌ ያሳያል። ነገር ግን ይህ ኦሪጅናል ላልተወሰነ ጊዜ አይቆይም፤ ስለዚህ ከመበላሸቱ፣ ከመጥፋቱ ወይም ከመጥፋቱ በፊት የእጅ ጽሁፍ ቅጂ ተዘጋጅቷል ( ግልባጭ). የተጠሩ ሰዎች ሙያዊ ክፍል ጸሐፍት የመቅዳት ሥራውን አከናውኗል. ዓመታት እያለፉ ሲሄዱ ቅጂዎች ከቅጂው የተሠሩ ናቸው ( ግልባጭ እና  ግልባጭ). በአንድ ወቅት ቅጂው ተጠብቆ ዛሬ እንዲኖር በእኛ ምሳሌ ይህ ነባር ቅጂ የተፃፈው በ፭፻ ዓ.ም. ይህ ማለት ስለ ሰነዱ ሁኔታ መጀመሪያ የምናውቀው ከ ፭፻ ዓ.ም ጀምሮ ብቻ ነው. ስለዚህም ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ፭፻ እስከ ፭፻ ዓ.ም ያለው ጊዜ (የተሰየመ ህ በሥዕላዊ መግለጫው ውስጥ) ሁሉም የዚህ ጊዜ የእጅ ጽሑፎች ስለጠፉ ምንም ዓይነት ቅጂዎችን ማድረግ የማንችልበት ጊዜ ነው። ለምሳሌ፣ ስህተቶችን የመቅዳት (ሆን ተብሎ ወይም በሌላ መንገድ) ከተደረጉ

 ግልባጭ የተሰራው ከ st ግልባጭ እነዚህ ሰነዶች አንዳቸው ከሌላው ጋር ሊነፃፀሩ ስለማይችሉ ልናገኛቸው አንችልም። አሁን ካሉት ቅጂዎች በፊት ያለው ይህ ጊዜ (ጊዜው ) ስለዚህ የጽሑፋዊ እርግጠኛ አለመሆን የጊዜ ክፍተት ነው። ስለዚህ፣ ስለ ጽሑፋዊ አስተማማኝነት ጥያቄዎችን በአድራሻ የሚጠቀም መርህ የዚህን የጊዜ ርዝመት መመልከት ነው። ይህ ክፍተት ባጠረ ቁጥር (‘ ህ  በሥዕላዊ መግለጫው ላይ) የጥርጣሬ ጊዜ እየቀነሰ በመምጣቱ እስከ ዘመናችን ድረስ ሰነዱን በትክክል ለመጠበቅ የበለጠ በራስ መተማመን እናደርጋለን።

እርግጥ በዛሬው ጊዜ ከአንድ በላይ የእጅ ጽሑፍ ቅጂዎች አሉ። እንደዚህ ያሉ ሁለት የእጅ ጽሑፎች ቅጂዎች አሉን እና በእያንዳንዳቸው ተመሳሳይ ክፍል ውስጥ የሚከተለውን ሐረግ እናገኛለን።

ዋናው ደራሲ ስለዚያ ሲጽፍ ነበር። ጆአን ወይም ስለ ዮሐንስእና ከእነዚህ የእጅ ጽሑፎች ውስጥ ሌላኛው የቅጂ ስህተት ይዟል። ጥያቄው – የትኛው ነው ስህተቱ ያለው? ካሉት የእጅ ጽሑፎች ለመወሰን በጣም አስቸጋሪ ነው።

አሁን ከዚህ በታች እንደሚታየው ሁለት ተጨማሪ ተመሳሳይ የእጅ ጽሑፍ ቅጂዎችን አግኝተናል እንበል።

አሁን የትኛው የእጅ ጽሑፍ ስህተት እንዳለበት መወሰን ቀላል ነው። ስህተቱ አንድ ጊዜ የተፈጠረ ሳይሆን ተመሳሳይ ስህተት ሶስት ጊዜ ተደጋግሞ ሳይሆን አይቀርም ስለዚህ የእጅ ጽሁፍ ቁጥር ፪ የቅጂ ስህተት አለበት እና ደራሲው ስለ ጽፏል. ጆአንአይደለም ዮሐንስ.

ይህ ቀላል ምሳሌ የእጅ ጽሑፍን ትክክለኛነት ለማረጋገጥ ሁለተኛውን መርሆ ያሳያል – ብዙ ነባር የእጅ ጽሑፎች ይገኛሉ ፣ ስህተቶችን ለማግኘት እና ለማረም እና የዋናውን ይዘት ለመገምገም ቀላል ይሆናል።

የጥንታዊ የግሪክ-ሮማን ጽሑፎች ጽሑፋዊ ትችት ከአዲስ ኪዳን ጋር ሲወዳደር

አሁን የጥንታዊ ሰነዶችን ጽሑፋዊ ተዓማኒነት ለመወሰን የሚያገለግሉ ሁለት በማስረጃ ላይ የተመሰረቱ ጠቋሚዎች አሉን፡ ፩) በኦሪጅናል ድርሰት እና ቀደምት የብራና ቅጂዎች መካከል ያለውን ጊዜ መለካት እና ፪) ያሉትን የእጅ ጽሑፎች ቅጂዎች ብዛት መቁጠር። እነዚህ ጠቋሚዎች ማንኛውንም ጥንታዊ ጽሑፍ የሚመለከቱ እንደመሆናቸው መጠን ከዚህ በታች ባሉት ሰንጠረዦች (፪) ላይ እንደተደረገው ተቀባይነት ያላቸውን የታሪክ ሥራዎች ተግባራዊ ማድረግ እንችላለን።

ደራሲሲጻፍየመጀመሪያ ቅጂየጊዜ ወሰን
ቄሳር፶ BC ፱፻ ዓ.ም.፱፻፶
ፕላቶ፫፻፶ BC ፱፻ ዓ.ም.፩ሺ፪፻፶
አርስቶትል*፫፻፶ BC ፩ሺ፩፻ ዓ.ም.፩ሺ፬፻
ታሲኮዲድስ፬፻ BC፱፻ ዓ.ም.፩ሺ፫፻
ሄሮዶቱስ።፬፻ BC፱፻ ዓ.ም.፩ሺ፫፻
Sophocles፬፻ BC፩ሺ ዓ.ም. ፩ሺ፬፻፩፻
ታሲተስ፻ዓ.ም.፩ሺ፩፻ ዓ.ም.፩ሺ
ፕሊኒ፻ ዓ.ም.፰፻፶ ዓ.ም.፯፻፶

* ከማንኛውም ሥራ

እነዚህ ጸሃፊዎች የጥንት ዋና ዋና ጸሃፊዎችን ይወክላሉ – የምዕራባውያን ስልጣኔ እድገትን ያደረጉ ጽሑፎች. በአማካይ፣ ዋናው ከተጻፈ ከ፲ ዓመታት በኋላ ጀምሮ ተጠብቀው በተቀመጡ ከ፩፻- ፩ሺ የእጅ ጽሑፎች ተላልፈውልናል። ከሳይንሳዊ እይታ አንፃር ይህ መረጃ እንደ እኛ የቁጥጥር ሙከራ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል ምክንያቱም መረጃን (የጥንት ታሪክ እና ፍልስፍና) ያቀፈ በመሆኑ በአለም አቀፍ ምሁራን እና ዩኒቨርሲቲዎች ተቀባይነት ያለው እና ጥቅም ላይ ይውላል።

የሚከተለው ሰንጠረዥ የአዲስ ኪዳን ጽሑፎችን በእነዚህ መመዘኛዎች (፪) ያነጻጽራል። ይህ ልክ እንደ ማንኛውም ሳይንሳዊ ምርመራ ከቁጥጥራችን ጋር የሚወዳደር የእኛ የሙከራ መረጃ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል።

ኤም.ኤስ.ኤስ.ሲጻፍየ ኤምኤስኤስ ቀንየጊዜ ወሰን
ጆን ራላን፺ ዓ.ም፩፻፴ ዓ.ም.፵ዓመታት
ቦድመር ፓፒረስ፺ ዓ.ም፩፻፶-፪፻ ዓ.ም፩፻፲ ዓመታት
ቼስተር ቢቲ፷ ዓ.ም፪፻ ዓ.ም.፳ ዓመታት
ኮዴክስ ቫቲካነስ፷- ፺ ዓ.ም፫፻፳፭ ዓ.ም.፪፻፮፫ ዓመታት
ኮዴክስ ሳይናይቲከስ ፷- ፺ ዓ.ም፫፻፶ ዓ.ም.፪፻፺ ዓመታት

ይህ ሰንጠረዥ ስለ አንዳንድ የብራና ጽሑፎች አጭር ድምቀት ይሰጣል። የአዲስ ኪዳን የእጅ ጽሑፎች ብዛት በጣም ሰፊ ስለሆነ ሁሉንም በሰንጠረዥ ውስጥ መዘርዘር አይቻልም። በዚህ ጉዳይ ላይ ለዓመታት ያጠኑ አንድ ምሁር እንዲህ ይላሉ፡-

“በአሁኑ ጊዜ ከ፳፬ሺ፬፻ የሚበልጡ የኤምኤስኤስ ቅጂዎች የአዲስ ኪዳን ክፍሎች አሉን… እንደዚህ ያሉ ቁጥሮች እና ምስክርነቶችን እንኳን መቅረብ የጀመረ ሌላ የጥንት ሰነድ የለም። በንጽጽር፣ በሆሜር ያለው ኤሊአድ ከ፮፻፵፫ ኤምኤስኤስ ጋር ሁለተኛ ደረጃ ላይ ይገኛል

በብሪቲሽ ሙዚየም ውስጥ አንድ መሪ ​​ምሁር ይህንን ያረጋግጣሉ፡-

“ምሁራኑ የዋናዎቹ የግሪክ እና የሮማውያን ጸሃፊዎች ትክክለኛ ጽሑፍ በመያዛቸው ረክተዋል… ነገር ግን ስለ ጽሑፎቻቸው ያለን እውቀት የተመካው በጥቂቱ በኤምኤስኤስ ላይ ሲሆን የአኪ ኤምኤስኤስ ግን በሺዎች የሚቆጠሩ…”

የአዲስ ኪዳን ጽሑፋዊ ትችት እና ቆስጠንጢኖስ

ከእነዚህ የእጅ ጽሑፎች ውስጥ ጉልህ ቁጥር ያላቸው እጅግ በጣም ጥንታዊ ናቸው። ስለ መጀመሪያዎቹ የአዲስ ኪዳን ሰነዶች መጽሐፍ አለኝ። መግቢያው የሚጀምረው

“ይህ መጽሐፍ ከመጀመሪያዎቹ የአዲስ ኪዳን ቅጂዎች ፷፱ ቅጂዎችን ያቀርባል… ከ ፪ መጀመሪያ ጀምሮ የተጻፉ ክፍለ ዘመን እስከ ፬ኛው መጀመሪያ ድረስ (፩፻-፫፻ ዓ.ም.) … ፪/፫ያህል የአዲስ ኪዳን ጽሑፍ የያዘ” (፭)

እነዚህ የብራና ጽሑፎች በሮማው ንጉሠ ነገሥት ቆስጠንጢኖስ (በ፫፻፳፭ ዓ.ም.) እና የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ወደ ስልጣን መምጣት ሁለቱም አንዳንድ ጊዜ የመጽሐፍ ቅዱስን ጽሑፍ ይለውጣሉ ተብለው ስለሚከሰሱ ይህ በጣም አስፈላጊ ነው። ይህንን የይገባኛል ጥያቄ ከቆስጠንጢኖስ በፊት የነበሩትን ጽሑፎች (እኛ ስላለን) በኋላ ከሚመጡት ጋር በማነፃፀር መሞከር እንችላለን። ስናደርግ አንድ ዓይነት ሆነው እናገኛቸዋለን። ከ፪፻ ዓ.ም ጀምሮ የተላለፉት ጽሑፎች መልእክት ከ፩ሺ፪፻ ዓ.ም. ጋር ተመሳሳይ ነው። የካቶሊክ ቤተ ክርስቲያንም ሆነች ቆስጠንጢኖስ መጽሐፍ ቅዱስን አልቀየሩትም። ያ ሃይማኖታዊ መግለጫ አይደለም፣ በሳይንሳዊ መረጃ ላይ ብቻ የተመሰረተ ነው። ከዚህ በታች ያለው ምስል የመጽሐፍ ቅዱስ አዲስ ኪዳን የተመሠረተበትን የእጅ ጽሑፎች የጊዜ ሰሌዳ ያሳያል።

የመጽሐፍ ቅዱስ ጽሑፋዊ ትችት አንድምታ

ታዲያ ከዚህ ምን መደምደም እንችላለን? በእርግጠኝነት ቢያንስ ቢያንስ በተጨባጭ ልንለካው በምንችለው ነገር አዲስ ኪዳንን ከሌሎቹ ክላሲካል ስራዎች በተሻለ ደረጃ የተረጋገጠ ነው። ማስረጃው የሚገፋፋን ብይን በተሻለ ሁኔታ በሚከተለው ተጠቃሏል።

“የአዲስ ኪዳንን የውጤት ጽሑፍ መጠራጠር የጥንት ዘመናት ሁሉ ወደ ጨለማው እንዲገቡ መፍቀድ ማለት ነው፤ ምክንያቱም በጥንቱ ዘመን የተጻፉ ሌሎች ሰነዶች እንደ አዲስ ኪዳን በመጽሐፍ ቅዱሳዊነት የተረጋገጡ ስለሌለ”

ይህ ምሁር እየተናገረ ያለው ወጥነት ያለው እንዲሆን የመጽሐፍ ቅዱስን ተዓማኒነት ለመጠራጠር ከወሰንን ስለ ክላሲካል ታሪክ የምናውቀውን ሁሉ በአጠቃላይ መጣል አለብን – እና ይህ በመረጃ የተደገፈ የታሪክ ምሁር በጭራሽ አላደረገም። መጽሐፍ ቅዱሳዊ ጽሑፎች እንደ ዘመናት፣ ቋንቋዎች እና ኢምፓየሮች እንዳልተለወጡ እናውቃለን ምክንያቱም ቀደምት የነበሩት ኤም.ኤስ.ኤስ. ለምሳሌ ያህል፣ የመካከለኛው ዘመን መነኮሳትና እነዚህ ቀደም ብለው የተጻፉ የብራና ጽሑፎች የኢየሱስን ተአምራዊ ዘገባዎች የያዙ በጣም ቀናተኛ የመካከለኛው ዘመን መነኩሴ በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በኢየሱስ ተአምራት ላይ እንዳልጨመሩ እናውቃለን።

የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉምስ?

ይሁን እንጂ በትርጉም ሥራ ውስጥ ስላሉት ስህተቶችና በአሁኑ ጊዜ የተለያዩ የመጽሐፍ ቅዱስ ቅጂዎች መኖራቸውስ ምን ማለት ይቻላል? ይህ የሚያሳየው የመጀመሪያዎቹ ደራሲዎች በትክክል የጻፉትን በትክክል ለመወሰን የማይቻል መሆኑን ነው?

በመጀመሪያ የጋራ የተሳሳተ ግንዛቤን ማጥራት አለብን። ብዙ ሰዎች መጽሐፍ ቅዱስ በዛሬው ጊዜ ረጅም ተከታታይ የትርጉም ደረጃዎችን እንዳለፈ ያስባሉ፣ እያንዳንዱ አዲስ ቋንቋ ከቀዳሚው ተተርጉሟል፣ ተከታታይ የሚከተለው ግሪክ -> ላቲን -> የመካከለኛው ዘመን እንግሊዝኛ -> ሼክስፒር እንግሊዝኛ -> ዘመናዊ እንግሊዝኛ። -> ሌሎች ዘመናዊ ቋንቋዎች። እንዲያውም በዛሬው ጊዜ በሁሉም ቋንቋዎች የሚገኙት መጽሐፍ ቅዱሶች በቀጥታ የተተረጎሙት ከመጀመሪያው ቋንቋ ነው። ለአዲስ ኪዳን ትርጉሙ፡- ግሪክ -> ዘመናዊ ቋንቋ፣ እና ለብሉይ ኪዳን ትርጉሙ ዕብራይስጥ -> ዘመናዊ ቋንቋ አለ። መሰረታዊ የግሪክ እና የዕብራይስጥ ጽሑፎች መደበኛ ናቸው። ስለዚህ የመጽሐፍ ቅዱስ ትርጉሞች ልዩነቶች የሚመጡት የቋንቋ ሊቃውንት ሐረጎችን ወደ ተቀባይ ቋንቋ ለመተርጎም እንዴት እንደሚመርጡ ነው።

በግሪክ (የመጀመሪያው የአዲስ ኪዳን ቋንቋ) በተጻፈው ሰፊ የጥንታዊ ሥነ-ጽሑፍ ምክንያት የመጀመሪያዎቹን ጸሐፊዎች የመጀመሪያ ሀሳቦችን እና ቃላትን በትክክል መተርጎም ተችሏል። በእውነቱ የተለያዩ ዘመናዊ ስሪቶች ይህንን ያረጋግጣሉ. ለምሳሌ፣ ይህን በጣም የታወቀ ጥቅስ በጣም በተለመዱት ስሪቶች ውስጥ አንብብ፣ እና የቃላት አወጣጥ ትንሽ ልዩነት፣ ግን የሃሳብ እና የትርጉም ወጥነት እንዳለ ልብ በል።

፳፫ የኃጢአት ደመወዝ ሞት ነውና፤ የእግዚአብሔር የጸጋ ስጦታ ግን በክርስቶስ ኢየሱስ በጌታችን የዘላለም ሕይወት ነው።

ወደ ሮሜ ሰዎች ፮:፳፫

በትርጉሞች መካከል አለመግባባት እንደሌለ ማየት ይችላሉ – በትክክል ይናገራሉ አንድ አይነት ነገር በትንሹ የተለየ የቃላት አጠቃቀም ብቻ።

ለማጠቃለል ያህል ጊዜም ሆነ ትርጉሙ ዛሬ ከእኛ ለመደበቅ በመጀመሪያዎቹ የመጽሐፍ ቅዱስ ቅጂዎች ላይ የተገለጹትን ሀሳቦች እና ሀሳቦች አላበላሹም። መጽሐፍ ቅዱስ ዛሬ ደራሲዎቹ የጻፉትን በትክክል እንደሚያነብ ማወቅ እንችላለን። በጽሑፍ አስተማማኝ ነው። ይህ ጥናት ምን እንደሚሰራ እና እንደማያሳይ መገንዘብ አስፈላጊ ነው። ይህ መጽሐፍ ቅዱስ የግድ የእግዚአብሔር ቃል መሆኑን አያረጋግጥም። ምንም እንኳን እነዚህ የመጀመሪያ አስተሳሰቦች ሲጀመር ትክክል እንደነበሩ የማያረጋግጡ ወይም የሚጠቁሙ የመጽሐፍ ቅዱስ ጸሐፊዎች የመጀመሪያዎቹ ሐሳቦች ዛሬ ለእኛ ቢተላለፉም (እንዲያውም ከእግዚአብሔር የመጡ ናቸው) ብሎ መከራከር ይቻላል። እውነት በቂ። ነገር ግን የመጽሐፍ ቅዱስን ጽሑፋዊ ተዓማኒነት መረዳቱ ከእነዚህ ሌሎች ጥያቄዎች ጥቂቶቹ መልስ ማግኘት ይቻል እንደሆነ ለማወቅ መጽሐፍ ቅዱስን በቁም ነገር መመርመር የሚጀምርበትና ስለ ጉዳዩ መረጃ ለማግኘት የሚያስችል ጅምር ይሰጠናል። መልእክቱ ምንድን ነው. መጽሐፍ ቅዱስ መልእክቱ የእግዚአብሔር በረከት እንደሆነ ይናገራል። ይህ እውነት የሚሆንበት እድል ካለስ? በዚህ ድህረ ገጽ ላይ የተገለጹትን አንዳንድ ጠቃሚ የመጽሐፍ ቅዱስ ክንውኖችን ለመማር ጊዜ ወስደህ ተማር። 

1. ከማክዶዌል፣ ጄ. ብይን የሚጠይቅ ማስረጃ. ፲፱፸፱ ዓ.ም. ፵፪-፵፰

2. መጽናኛ, ፒ ደብሊው  የመጽሐፍ ቅዱስ አመጣጥ, ፲፱፺፪. ገጽ . ፩፻፺፫

፫. ማክዶውል፣ ጄ. ብይን የሚጠይቅ ማስረጃ. ፲፱፸፱ ዓ.ም. ፵

፬. ኬንዮን፣ ኤፍ ጂ (የብሪቲሽ ሙዚየም የቀድሞ ዳይሬክተር) መጽሐፍ ቅዱሳችን እና ጥንታዊዎቹ የእጅ ጽሑፎች. ፲፱፵፩ ገጽ ፳፫

 ፭. መጽናኛ፣ ፒ ደብሊው “የመጀመሪያው የአዲስ ኪዳን የግሪክ የእጅ ጽሑፎች ጽሑፍ”። ገጽ. ፲፯. ፪ሺ፩

፮. ሞንትጎመሪ፣ ታሪክ እና ክርስትና. ፲፱፸፩. ገጽ ፳፱

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *